Yanlış defteri nasıl tutulur? Neti artıran tek alışkanlık

Herkes yanlış defteri tutmayı bildiğini sanıyor: yanlış yaptığın soruyu yaz, doğrusunu yanına ekle. Bir ay sonra defterde yüz elli soru var, hiçbirine dönülmemiş ve netler aynı yerde duruyor.

Sorun defterde değil, ne kaydettiğinde. Soru bir daha aynen çıkmayacak. Bir daha çıkacak olan şey, o soruyu kaçırmana sebep olan şey.

Deftere ne girer

Üç tür soru:

• Yanlış yaptıkların. Açık.
• Doğru ama emin olmadan yaptıkların. Şıkkı işaretlerken içinden "sanırım" dediysen o soru yanlış sayılır; bir dahakine tutmayabilir.
• Doğru ama uzun süren sorular. Sınavda süre de bir cevap anahtarıdır.

Deftere girmeyen tek şey, optik kaydırmak gibi dikkat hataları. Onun çözümü defter değil, işaretleme disiplini.

Sebebi sınıflandır

Her yanlışın yanına tek bir etiket yaz. Dört tane yeter:

1. Bilgi eksiği. Konuyu bilmiyordum. → Konuya dön, notu tekrar oku.

2. Kavram karışması. Biliyordum ama karıştırdım. En sinsisi: iki ıslahatın tarihi, iki edebî akım, iki hukuk terimi. → Karışan ikiliyi yan yana yazıp farkını tek cümlede tarif et.

3. Soru okuma hatası. "Aşağıdakilerden hangisi değildir" sorusunda doğru olanı işaretlemek. → Soru kökündeki olumsuz ifadeyi daire içine alma alışkanlığı.

4. Yöntem hatası. Çözebilirdim ama uzun yoldan gittim, süre bitti. → Kısa yolu defterin yanına yaz.

Bir ay sonra bu etiketleri saydığında hangi tarafta kanadığın çıplak gözle görünür. Çoğu adayda beklenenin aksine (1) değil, (2) ve (3) baskın çıkar — yani sorun bilgi değil, bilginin kullanımı.

Nasıl yazılır

Sayfa şu üç satırdan uzun olmasın:

• Soru: tek cümlede ne soruyordu. Soruyu kopyalama, özetle.
• Sebep: yukarıdaki dört etiketten biri ve bir cümle.
• Kural: kendi cümlenle, kitaptaki hâliyle değil.

Üçüncü satır en önemlisi. Açıklamayı kopyalayıp geçmek beynin "anladım" demesine sebep olur; kendi cümlenle yazmaya kalktığında anlamadığın yer hemen ortaya çıkar.

Deftere ne zaman dönülür

• Ertesi gün: sadece dünün sayfaları, on dakika.
• Haftada bir: o haftanın tamamı, yarım saat.
• Deneme öncesi akşam: sadece "kavram karışması" etiketli sayfalar.

Bu son madde deneme puanını en hızlı yükselten alışkanlık. Karışan ikilileri sınavdan on iki saat önce okumak, o soruların yarısını geri kazandırır.

Defterin bitiş çizgisi

Bir sayfa üç ayrı zamanda tekrar edildiyse ve o konudan bir daha yanlış gelmediyse üstünü çiz. Sürekli büyüyen bir yanlış defteri ürkütücü bir yığına dönüşür ve bir daha açılmaz; küçülmesi gereken bir defter olduğunu bilmek onu açık tutar.