KPSS Deneme Sınavı — 50 Soru, Ücretsiz

YanlışDoğru cevap: C — O, bir kültürün duyuş biçimini başka bir kültürün diline yeniden yaratmaktır.

İlk cümle 'çeviri sadece kelime taşımak değildir' diyerek olumsuz bir tanım verir; mantıksal devam, çevirinin ne OLDUĞUNU söyleyen olumlu tanımdır. C bu boşluğu 'yeniden yaratma' diyerek kapatır. A sözlüğe indirger (karşıtlık kurmaz), B ses/dilbilgisine sapar, D çevirmen tercihine kayar, E teknolojiye geçerek konuyu dağıtır.

'değildir' ile biten cümleden sonra 'çünkü' ile gerekçe beklenir sanmak; oysa burada beklenen, olumsuzlanan tanımın yerine konan olumlu tanımdır.

YanlışDoğru cevap: A — Ali de yarın toplantıya katılacak, üstelik sunumu da o yapacak.

A'da bağlaç olan "de" ve "da" ayrı yazılmış, "da o yapacak" doğru kurulmuştur; yanlış yoktur. B ve D'de "-ki" bulunma ekiyle sıfat türettiğinden bitişik yazılmalıdır (bahçedeki, masadaki); ayrı yazılması yanlıştır. C'de "sanıyordum da" bağlacı bağlamda gereksiz-hatalı kullanılmıştır. E'de bağlaç "de" ayrı yazılacakken "Ali'de" biçiminde kesmeyle bitişik yazılmıştır. Tek doğru yazım A'dadır.

"-ki" bağlacı ile "-ki" ekinin ayrımı yapılamayıp bulunma ekiyle gelen "-ki" ayrı yazılır sanılır.

YanlışDoğru cevap: D — Yapılan bir davranıştan duyulan pişmanlık

"Keşke ... -meseydim" kalıbı, geçmişte yapılan (teklifi geri çevirme) bir davranışın şimdi olumsuz sonuç doğurduğunu düşünüp duyulan pişmanlığı bildirir. "Diyelim ki" türü bir kurgulama olmadığından varsayım değildir.

"Keşke ... -saydım/-seydim" yapısı koşul ekine benzediği için varsayım sanılır; oysa geçmişe yönelik pişmanlık bildirir.

YanlışDoğru cevap: D — Toplayıcı böceklerin çalışkanlığı, tıpkı bir saat mekanizması gibi kusursuz işler.

A, B, C ve E'de yargı, somut adlar ya da 'örneğin/sözgelimi' ifadeleriyle örneklendirilmiştir (A: şair adları; B: kivi-portakal; C: 'sözgelimi Sait Faik'; E: Tolstoy-Dostoyevski). D'de ise böceklerin çalışkanlığı 'tıpkı bir saat mekanizması gibi' ifadesiyle başka bir şeye benzetilmiştir; bu benzetmedir, örneklendirme değildir. Bu yüzden farklı olan D'dir.

İçinde 'gibi' geçen her cümleyi örnekleme sanmak; 'gibi' iki farklı varlığı ortak yönde birleştiriyorsa benzetmedir.

YanlışDoğru cevap: B — Bir yapıtın değeri, konusundan çok o konunun işlenişindeki ustalığa bağlıdır.

Parçanın ekseni, bir yapıtın değerini belirleyenin konunun büyüklüğü değil işleniş biçimi (nasıl anlatıldığı) olduğudur; bu doğrudan B'de ifade edilir. A ve E parçadaki savın tam tersini söyler. C, okurun "nasıl"ı değil "ne"yi övdüğünü ileri sürerek metni ters yüz eder. D ise metinde bulunmayan, sıradan konuları zorunlu kılan bir genellemedir; parça yalnızca işlenişin belirleyici olduğunu söyler, sıradan konuyu şart koşmaz.

Öğrenci metinde geçen tek tek sözcüklere (örneğin 'sıradan olay', 'görkemli konu') takılıp bunları içeren aşırı genellemeleri 'kesin çıkarım' sanıyor; oysa çıkarım metnin bütününce desteklenmeli.

YanlışDoğru cevap: E — Bu konuyu Türk Dil Kurumu bir genelgeyle duyurdu.

E'de kurum adının her kelimesi büyük yazıldığı için doğrudur: "Türk Dil Kurumu". A'da "Güneydoğu Anadolu" bölge adı büyük olmalı; B'de "Millî Eğitim Bakanlığı" kurum adı büyük olmalı; C'de "Kur'an" özel ad olarak büyük olmalı; D'de "Karadeniz" özel adı büyük olmalıdır. Bu dördü yanlış yazılmıştır.

Bölge, kurum ve özel adların baş harflerini küçük yazmak.

YanlışDoğru cevap: B — Betimleme ve öyküleme

Parçada salonun görünümü (loşluk, kitaplar, ışık, tozlar) ayrıntılı biçimde tasvir edilerek betimleme yapılmıştır. Bunun yanında “kapı açıldı”, “ilerledim”, “cildi çektim”, “sayfayı çevirdim” gibi zaman içinde birbirini izleyen eylemler öyküleme özelliği taşır. Dolayısıyla betimleme ile öyküleme bir arada kullanılmıştır; bir görüş savunulmadığı için tartışma, bir konu bilgilendirici biçimde anlatılmadığı için açıklama yoktur.

Bir parçada birden çok anlatım biçimi bulunabilir; mekân tasviri (betimleme) ile ardışık eylemlerin aktarımı (öyküleme) çoğu zaman aynı metinde birlikte yer alır.

YanlışDoğru cevap: B — O, ailesine daha rahat bir yaşam sağlamak için yıllarca fedakârca çalıştı.

B'de "için" gerçekleşmiş bir nedeni değil, henüz gerçekleşmemiş, istenen bir sonucu (rahat yaşam sağlamak) gösterir; bu amaç-sonuç ilişkisidir. A, C, D ve E'de eylemden önce gerçekleşmiş somut nedenler (buz tutması, elektrik kesintisi, sis, tarihin geçmesi) vardır, yani neden-sonuç kurulmuştur.

"İçin" edatı eylemden önce olup biten bir durumu gösteriyorsa neden, istenen/hedeflenen sonucu gösteriyorsa amaç bildirir; ikisi karıştırılır.

YanlışDoğru cevap: B — Sanatsal yetkinliğe ulaştığı dönem

Olgunluk dönemi, sanatçının deneyim ve anlatım bakımından yetkinleştiği dönemi ifade eder.

YanlışDoğru cevap: D — kitapçığı

‘kitapçığı’ sözcüğü ‘kitap + çık + ı’ biçiminde çözümlenir. ‘kitap’ sert ünsüzle (p) bittiğinden ‘-cık’ eki ‘-çık’ olur; bu ünsüz benzeşmesidir. Ardından ‘kitapçık’ sözcüğüne ünlüyle başlayan ‘-ı’ eki gelince sondaki ‘k’ ünsüzü ‘ğ’ye dönüşür (kitapçığı); bu da ünsüz yumuşamasıdır. Böylece iki olay bir aradadır. Diğerlerinde yalnızca benzeşme (A, C) ya da yumuşama görülmez.

Bir sözcükte birden çok ses olayı bulunabilir; yalnızca ekin sertleşmesine bakıp sözcük sonundaki yumuşamayı gözden kaçırmak yanlıştır.

YanlışDoğru cevap: E — V

I-IV. cümleler uykunun/yeterli uykunun zihinsel performansa olumlu etkisini işler ve bir bütün oluşturur. V. cümle “Öte yandan” bağlacıyla konuyu tersine çevirip aşırı uykunun olumsuz sonucuna geçer; düşüncenin yönü burada değiştiği için ikinci paragraf V. cümleyle başlamalıdır.

Paragraf bölme sorularında bölünme noktası, düşüncenin yönünün değiştiği (çoğu zaman karşıtlık bildiren bir bağlaçla açılan) cümledir; yalnızca yeni bir ayrıntının eklendiği cümle değil.

YanlışDoğru cevap: C — Herkes, sorunun çözümünü merakla bekliyordu. (Herkes)

"Hiçbiri" bir varlığı belirsiz biçimde karşılayan belgisiz zamirdir. "Herkes" de topluluğun tamamını belirsiz olarak karşılayan bir belgisiz zamirdir; tür aynıdır. A'daki "Bu" bir ismi niteleyen işaret sıfatı (zamir değil), B'deki "Kimi" ismi niteleyen belgisiz sıfat, D'deki "neyi" soru zamiri, E'deki "Kendisi" dönüşlülük (kişi) zamiridir.

Belgisiz sözcük tek başına kullanılıp ismin yerini tutarsa zamir (hiçbiri, herkes), bir ismi niteliyorsa sıfattır (kimi öğrenci, bu kitap).

YanlışDoğru cevap: D — Değer kümesindeki her eleman mutlaka bir tanım kümesi elemanının görüntüsüdür.

D yanlıştır: Değer kümesindeki bir eleman hiçbir tanım kümesi elemanının görüntüsü olmayabilir (fonksiyon örten değilse). Bu durumda o eleman görüntü kümesine girmez. Doğru olan, görüntü ⊆ değer kümesi olmasıdır (A). B örtenlik tanımıdır ve doğrudur; C fonksiyonun temel koşuludur; E görüntü kümesinin tanımıdır.

Görüntü kümesi ile değer kümesi eşit sanılır; oysa değer kümesinin bazı elemanları hiç kullanılmayabilir (fonksiyon örten olmadıkça).

YanlışDoğru cevap: C — x ≤ 4

x'leri bir tarafa topla: 7 + 9 ≥ x + 3x ⇒ 16 ≥ 4x. Her iki tarafı 4'e böl (pozitif): 4 ≥ x, yani x ≤ 4.

−3x'i sağa taşırken işaret hatası yapıp veya 16 ≥ 4x ifadesini x ≥ 4 biçiminde ters yorumlamak. 16 ≥ 4x ⇔ x ≤ 4'tür.

YanlışDoğru cevap: A — 9

İç parantez önce: 3 * 2 = 3² − 2 = 9 − 2 = 7. Sonra 4 * 7 = 4² − 7 = 16 − 7 = 9. Sonuç 9'dur.

a² yalnızca soldaki terimin karesidir; (a − b)² ile karıştırılmamalı. İç işlemi (7) atlayıp 4 * 3'ü önce yapmak yanlıştır.

YanlışDoğru cevap: E — 10

f⁻¹(3), 'f(x) = 3 olan x kaçtır?' demektir. (2x + 1)/(x − 3) = 3 ⇒ 2x + 1 = 3(x − 3) ⇒ 2x + 1 = 3x − 9 ⇒ 1 + 9 = 3x − 2x ⇒ x = 10. Kontrol: (2·10+1)/(10−3) = 21/7 = 3. Doğru.

Payda ile çarpma yapılırken 3(x−3) dağıtılmazsa (3x − 3 gibi yazılırsa) yanlış x bulunur; ayrıca f⁻¹(3) yerine f(3) hesaplanabilir.

YanlışDoğru cevap: E — 11/9

Tam kısmı ayırırız: 1,2̄ = 1 + 0,2̄. 0,2̄ = 2/9. Toplam = 1 + 2/9 = 9/9 + 2/9 = 11/9. Kontrol: 11/9 = 1,222... ✓.

Öğrenci tüm sayıyı 12/9 gibi yazar (tam kısmı yanlış katarak) ya da 0,2̄ yerine sonlu 0,2 = 1/5 alıp 6/5 der; devirli olduğu için 0,2̄ = 2/9'dur.

YanlışDoğru cevap: A — 2/3

Koşullu olasılıktır. Çift sayı geldiği bilindiğinden örnek uzay {2, 4, 6}, yani 3 durumdur. Bunlardan 3’ten büyük olanlar 4 ve 6’dır, yani 2 durum. İstenen olasılık 2/3 olur.

Koşullu olasılıkta örnek uzay verilen koşulla (çiftler: 3 eleman) daralır; toplam 6 üzerinden hesaplamak (ör. 1/2) yanlıştır.

YanlışDoğru cevap: A — b < a < c

Basamakları sıfırla eşitleriz: a = 0,700, b = 0,680, c = 0,702. Karşılaştırma: 0,680 < 0,700 < 0,702, yani b < a < c.

Öğrenci b = 0,68'in basamak sayısını büyüklük sanıp yanlış sıralar; oysa 0,68 = 0,680 en küçüktür ve a ile c çok yakın olduğu için üçüncü basamağa bakmak gerekir.

YanlışDoğru cevap: D — 60

Lale bugün L ise Kaya 2L. 10 yıl önce: Kaya 2L − 10, Lale L − 10 ve 2L − 10 = 3(L − 10). 2L − 10 = 3L − 30 → 30 − 10 = 3L − 2L → 20 = L. Lale 20, Kaya 40; toplam 60. Kontrol: 10 yıl önce Kaya 30, Lale 10; 30 = 3 × 10 doğru. Cevap D.

10 yıl önceyi yalnız bir kişiye uygulamak (2L − 10 = 3L) ya da işareti karıştırıp 2L + 10 = 3(L + 10) kurmak.

YanlışDoğru cevap: D — 50

Terimler n²+1 kuralıyla oluşur: 1²+1=2, 2²+1=5, 3²+1=10, 4²+1=17, 5²+1=26. Yedinci terim 7²+1=49+1=50 olur. (Ardışık farklar 3,5,7,9 olarak tek sayılarla artar; 6. terim 26+11=37, 7. terim 37+13=50.)

Kural yalnızca tam kare (n²) sanılıp 7²=49 seçilir; oysa örüntü n²+1 olduğundan yedinci terim 50'dir. Ayrıca fark dizisi hatalı sürdürülüp 37 (altıncı terim) seçilebilir.

YanlışDoğru cevap: A — 5/14

Toplam 8 bilye vardır. İlk çekilişte mavi olma olasılığı 5/8'dir. Bilye geri konulmadığı için ikinci çekilişte 7 bilyeden 4'ü mavidir: 4/7. İki olayın birlikte olma olasılığı: (5/8)·(4/7) = 20/56 = 5/14. (İadeli çekiliş varsayılsaydı (5/8)² = 25/64 olurdu; buradaki tuzak seçenek budur.)

İadesiz çekilişte ikinci çekilişin paydasını ve pay sayısını güncellememek; olayı iadeli sayıp (5/8)² almak.

YanlışDoğru cevap: D — 2/5

5 harfin tüm dizilişi: 5! = 120 (örnek uzay). A ve B'yi tek blok sayarsak 4 nesnenin dizilişi 4! = 24; blok içinde AB ve BA olmak üzere 2 iç sıralama → 24×2 = 48 uygun durum. P = 48/120 = 2/5.

Blok içi 2 sıralamayı (AB, BA) unutan öğrenci 24/120=1/5 (A) bulur.

YanlışDoğru cevap: E — √2 + √8 = √10

E seçeneği yanlıştır: √8 = 2√2 olduğundan √2 + √8 = √2 + 2√2 = 3√2 = √18'dir, √10 değil. Kök toplamda dağılmaz. Diğerleri doğrudur: √(9·16) = 3·4 = 12; √48 = √(16·3) = 4√3; 5√2 = √(25·2) = √50; √((−7)²) = √49 = 7 = |−7|.

Öğrenci √a + √b = √(a+b) sanarak √2 + √8 = √10 yazabilir; oysa köklü toplamda kök içleri toplanamaz, terimler sadeleştirilip benzerse birleştirilir.

YanlışDoğru cevap: C — Yargı yanlıştır; devşirme bir kaynak/yöntemdir, yetenekli olanlar Enderun'da yetişip devlet adamı da olabilirdi.

Devşirme, gayrimüslim çocukların seçilip Türk-İslam terbiyesiyle yetiştirildiği bir kaynak/yöntemdir. Devşirilenlerin bir kısmı Acemi Ocağı üzerinden yeniçeri olurken, yetenekli olanlar Enderun'da eğitilip kapıkulu süvarisi, hatta sadrazam gibi üst yöneticiye yükselebilirdi. Bu yüzden 'devşirme=yeniçeri' eşitliği yanlıştır; doğru cevap C'dir. (D yanlıştır; devşirme Türk çocuklarından değil gayrimüslimlerden yapılırdı.)

Devşirmeyi yalnızca yeniçerilikle eşitlemek; oysa Enderun yoluyla en üst yönetime kadar çıkan devşirmeler vardır.

YanlışDoğru cevap: C — Yeni bir devletin ulusal egemenlik ve guclerin birligi esasina dayandigini

TBMM'nin ulusal egemenlik ilkesini benimseyip yasama ve yurutmeyi kendinde toplamasi (guclerin/kuvvetler birligi), padisah-halifeye dayali eski duzenden kopusu ve millet egemenligine dayali yeni bir devlet yapisinin dogusunu gosterir. Saltanat 1922, hilafet 1924'te kaldirilmistir; TBMM guclerin birligini benimsemistir, ayriligini degil.

TBMM'nin guclerin birligini benimsedigi halde kuvvetler ayriligini benimsedigi sanilir; ayrica saltanatin bu tarihte kaldirildigi yanilgisi olusur.

YanlışDoğru cevap: B — Lozan'da Turk milletinin tek bir hukumet (TBMM) tarafindan temsil edilmesini

Lozan'a hem TBMM hem Istanbul Hukumeti'nin cagrilmasi iki basliligi dogurdu. Saltanat 1 Kasim 1922'de kaldirilinca bu ikilik sona erdi ve Turk milleti Lozan'da yalnizca TBMM tarafindan temsil edildi. Hilafet 1924'te kaldirildi; cumhuriyet 1923'te ilan edildi; hanedanin yurt disina cikarilmasi 1924'te hilafetin kaldirilmasiyla oldu.

Saltanat ve hilafetin ayni anda kaldirildigi sanilir; oysa saltanat 1922, hilafet 1924'te kaldirilmistir.

YanlışDoğru cevap: D — Sömürgeci yayılma amacıyla yeni topraklar elde edilmesi hedeflenmiştir.

Milletler Cemiyeti üyeliği, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı; bölgesel iş birliği, ortak güvenlik, komşularla gerginliğin azaltılması ve barışçı çizgi anlamına gelir (A, B, C, E doğru). Bu antlaşmalar savunma ve statükoyu koruma amaçlı olup toprak genişletmeye yönelik değildir; bu nedenle “sömürgeci yayılma ile yeni topraklar elde etme” yargısına (D) ULAŞILAMAZ.

Öğrenci pakt/antant gibi ittifakları saldırgan-yayılmacı örgütlerle karıştırır; oysa Türkiye'nin katıldığı bu birlikler statükoyu ve barışı koruma amaçlı savunma ittifaklarıdır.

YanlışDoğru cevap: E — Kavimler Göçü'nü başlatarak Batı Roma'nın 476'da yıkılmasını bizzat gerçekleştirmiştir

Kavimler Göçü (375) Attila'dan (V. yy ortası) önce başlamıştır; Attila göçü başlatan kişi değildir ve Batı Roma 476'da, Attila'nın ölümünden (453) sonra yıkılmıştır. Attila'nın Bizans'ı vergiye bağlaması, Galya-İtalya seferleri ve Roma'yı bağışlaması doğrudur; bu nedenle E söylenemez.

Kavimler Göçü'nü Attila başlatmaz; göç 375'te başlamış, Attila ise sonraki dönemin hükümdarıdır. Batı Roma da onun ölümünden sonra (476) yıkılmıştır.

YanlışDoğru cevap: E — Selimiye Camii – Sedefkâr Mehmet Ağa

Selimiye Camii (Edirne), Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği yapıdır; dolayısıyla A doğrudur ve E (Selimiye – Sedefkâr Mehmet Ağa) yanlıştır. Süleymaniye (B) ve Şehzade (D) camileri de Mimar Sinan'a aittir; Sultanahmet Camii ise Mimar Sinan'ın öğrencisi Sedefkâr Mehmet Ağa'nın eseridir (C doğru). Yanlış eşleştirme E'dir.

Selimiye ve Süleymaniye Mimar Sinan'a; Sultanahmet Camii ise onun öğrencisi Sedefkâr Mehmet Ağa'ya aittir. Öğrenci Selimiye ile Sultanahmet'in mimarlarını karıştırabilir.

YanlışDoğru cevap: D — Bizans'a karşı askeri bir savunma hattı kurmak

Nizamiye Medreseleri eğitim-ilim kurumlarıdır; devlet adamı yetiştirme, Sünni ilmi güçlendirip Bâtıniliğe karşı durma ve parasız örgütlü eğitim amaçlanmıştır. Askeri savunma hattı kurmak medresenin amacı değildir; D doğru cevaptır.

Medreseler tüm devlet işlevleriyle karıştırılıp askeri amaç yüklenir; oysa amacı eğitim ve ilmi/mezhepsel güçlenmedir.

YanlışDoğru cevap: B — Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ve Celal Bayar'ın cumhurbaşkanı olması

14 Mayıs 1950 seçimlerini Demokrat Parti kazanmış; Celal Bayar cumhurbaşkanı, Adnan Menderes başbakan olmuştur. Bu, çok partili demokrasiye geçişin dönüm noktasıdır.

1950 seçimi DP iktidarını getirdi; SCF (1930) ve TpCF (1924) çok daha öncedir.

YanlışDoğru cevap: B — Eğim yönünde (yukarıdan aşağıya doğru) sürüm yapmak

Eğim yönünde (yukarıdan aşağıya) sürüm yapmak, açılan saban izlerini âdeta suyun akacağı kanallara dönüştürür; yağmur suyu bu izlerden hızla akıp toprağı taşır, böylece erozyonu ARTIRIR. Erozyonu azaltan doğru uygulamalar; teraslama (A), ağaçlandırma (C), eğime dik/kontur sürüm (D) ve nadas yerine sürekli bitki örtüsü sağlamaktır (E). Dolayısıyla erozyonu artıran yanlış uygulama B'dir.

Öğrenci 'sürüm toprağı gevşetir, hepsi erozyonu artırır' sanabilir; oysa sürümün yönü belirleyicidir. Eğime DİK sürüm korur, eğim YÖNÜNDE sürüm erozyonu artırır.

YanlışDoğru cevap: E — Kırgıbayır (badlands) → rüzgârın kum biriktirmesiyle oluşan tepeler

E yanlıştır: Kırgıbayır (badlands), bitki örtüsünden yoksun eğimli yamaçlarda SEL SULARININ (akarsuların) aşındırmasıyla oluşan yarıntılı arazidir; rüzgârın kum BİRİKTİRMESİYLE oluşan tepeler ise kumuldur. A (delta-akarsu biriktirme), B (peribacası-tüf aşınımı), C (moren-buzul biriktirme), D (falez-dalga aşınımı) doğrudur. Yanlış eşleştirme E'dedir.

Öğrenci kırgıbayırı rüzgâr biriktirme şekli (kumul) sanır; oysa kırgıbayır SU aşındırmasıyla oluşur. Rüzgâr biriktirmesi kumuldur.

YanlışDoğru cevap: B — En az amplitüd Karadeniz kıyılarında görülür; çünkü denizin ılımanlaştırıcı (denizellik) etkisi güçlüdür

Yıllık sıcaklık farkı, denizin ısıyı dengeleyici etkisi (denizellik) nedeniyle kıyılarda düşüktür ve en az Karadeniz kıyı kuşağında görülür. Karasallığın güçlü olduğu iç ve doğu bölgelerde amplitüd artar; dolayısıyla A, C, E yanlıştır.

Karasallığın amplitüdü azalttığı sanılır; oysa karasallık yaz-kış farkını ARTIRIR, denizellik azaltır.

YanlışDoğru cevap: B — Ayni meridyen uzerinde olduklari icin yerel saatleri aynidir

Iki sehir de 30 dogu meridyeni uzerindedir; yerel saat yalnizca meridyene (boylama) bagli oldugu icin ayni meridyendeki yerlerin yerel saati her zaman AYNIdir, paralelleri farkli olsa bile. Paralel farki iklim/gunes acisini etkiler, saati degil; ayrica daha kuzeydeki X daha soguktur.

Paralel farkinin da yerel saat farki dogurdugu sanilir; oysa saat sadece meridyen (dogu-bati) farkiyla degisir.

YanlışDoğru cevap: B — Ülkenin sanayileşme ve gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğu

Sanayi-hizmet sektöründe çalışan nüfus oranının yüksekliği, ihracatta işlenmiş ürün payının fazlalığı ve kişi başına enerji tüketiminin yüksekliği birlikte bir ülkenin sanayileşmiş ve gelişmiş olduğunu gösterir. Bu göstergeler sanayinin bir gelişmişlik ölçütü olmasıyla ilgilidir.

Enerji tüketimi ya da ihracat tek başına kaynak zenginliği sanılır; üç gösterge birlikte gelişmişlik/sanayileşmeyi anlatır.

YanlışDoğru cevap: C — Etrafının dağlarla çevrili olması nedeniyle denizel nemli hava kütlelerinin bölgeye ulaşamaması

İç Anadolu, çevresindeki dağ sıralarıyla (Kuzey Anadolu ve Toros dağları) denizlerden gelen nemli hava kütlelerine karşı adeta bir set gerisinde kalır; nemli hava dağları aşarken yağışını dış yamaçlara bırakır, iç kesime kuru hava ulaşır (C). Bu yüzden bölge karasal ve az yağışlıdır. Türkiye Ekvator'a yakın değildir; İç Anadolu yüksek bir platodur, deniz seviyesi altında değildir; kışın yüksek basınç etkilidir.

İç Anadolu'nun kuraklığı enlem ya da alçaklıktan değil, dağların denizel nemi engellemesinden (karasallık) kaynaklanır.

YanlışDoğru cevap: A — Turizm kaynaklarının korunmaması, uzun vadede turizmin kendi çekiciliğini yok etmesi (sürdürülebilirliğin bozulması)

Turizmin dayandığı kaynaklar (temiz deniz, doğal kıyı, tarihî/doğal SİT dokusu) bozulursa, yöre çekiciliğini yitirir ve turizm uzun vadede zarar görür. Bu, sürdürülebilir turizmin ihlalidir: kaynak tüketildiğinde turizm kendini besleyen zemini yok eder. Diğer seçenekler durumla tutarlı değildir.

Aşırı yapılaşmayı turizm için zararsız görmek; kaynak bozulması sürdürülebilirliği ve gelecekteki turizmi yok eder.

YanlışDoğru cevap: B — Yıllık sıcaklık ortalamasının iç kesime göre çok daha düşük olması

Denizellik etkisiyle kıyı merkezinde nem yüksek, sıcaklık farkları (hem yıllık hem günlük) az, kışlar ılımandır; A, C, D ve E bu nedenle beklenen sonuçlardır. Enlemleri aynı ve ikisi de deniz seviyesinde olduğundan yıllık sıcaklık ORTALAMALARI birbirine yakındır; denizellik ortalamayı 'çok daha düşük' yapmaz, yalnızca farkları/uçları yumuşatır. Bu nedenle beklenmeyen B'dir.

Öğrenci denizin serinletici etkisini abartıp kıyı merkezini 'çok daha soğuk' sanır; oysa aynı enlem ve yükseltide yıllık ORTALAMALAR yakındır, deniz yalnızca farkı azaltır.

YanlışDoğru cevap: C — Kanun hükmü uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkardığında kararnamenin ilgili hükmü hükümsüz hâle gelir

Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanlığı kararnamesindeki hükümle kanunda farklı hüküm bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır; ayrıca TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararnamenin ilgili hükmü hükümsüz hâle gelir.

Kararnamenin kanunun yerini aldığı sanılır; oysa çakışmada üstün olan kanundur ve kanun, kararname hükmünü hükümsüz kılabilir.

YanlışDoğru cevap: E — Sınırlamanın Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılabilmesi

13. maddeye göre temel haklar ancak kanunla (A), Anayasada gösterilen sebeplere dayanılarak (B), Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun (C) ve ölçülülük ilkesine bağlı kalınarak (D) sınırlanabilir. Sınırlama yasama işlemi olan kanunla yapılır; Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle temel hak sınırlaması yapılamaz. Bu nedenle E bir sınırlama ölçütü değildir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle temel hak sınırlanabileceği sanılır; sınırlama yalnızca kanunla mümkündür.

YanlışDoğru cevap: B — Cumhurbaşkanı, göreviyle ilgili suçlardan dolayı hiçbir biçimde soruşturulamaz ve yargılanamaz.

Cumhurbaşkanı yargılanamaz değildir; hakkında TBMM'nin nitelikli çoğunluğuyla başlatılabilen bir soruşturma usulü (Yüce Divan yolu) öngörülmüştür; belirli koşullarda Yüce Divanda (Anayasa Mahkemesi) yargılanabilir. Dolayısıyla "hiçbir biçimde soruşturulamaz ve yargılanamaz" ifadesi yanlıştır. A, C, D ve E sistemin doğru özellikleridir.

Cumhurbaşkanının sorumsuzluğu mutlak değildir; TBMM'nin başlattığı soruşturma sonucu Yüce Divanda yargılanabilir.

YanlışDoğru cevap: B — Pozitif (mevzu) hukuk

Pozitif (mevzu) hukuk, belirli bir yerde ve zamanda fiilen yürürlükte olan yazılı ve yazısız kuralların tümüdür. Tabii/doğal hukuk 'olması gereken' ideal hukuku, mefsuh hukuk ise yürürlükten kalkmış hukuku anlatır.

Yürürlükteki hukuk ile 'olması gereken' (tabii/doğal) hukuk karıştırılır; fiilen yürürlükte olan pozitif hukuktur.

YanlışDoğru cevap: B — İptal

İdarenin hukuka aykırı işlemlerine karşı uygulanan yaptırım iptaldir; idari işlem, idari yargı kararıyla iptal edilerek hukuk düzeninden çıkarılır.

İdari işlemin geçersiz kılınması özel hukuktaki 'hükümsüzlük/butlan' değildir; idari işlemlere özgü yaptırım iptaldir.

YanlışDoğru cevap: D — Cumhurbaşkanı, geri gönderdiği bir kanunu TBMM aynen kabul etse bile yayımlamayı süresiz reddedebilir.

Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar (A doğru), uygun bulmadığını bir kez geri gönderebilir (B doğru); ancak TBMM kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır (C doğru). Dolayısıyla ‘süresiz reddedebilir’ ifadesi (D) yanlıştır. Kanunlar Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer (E doğru).

Öğrenci Cumhurbaşkanının veto yetkisini mutlak sanıp meclisin ısrarına rağmen kanunu engelleyebileceğini düşünür; oysa geciktirici (güçleştirici) vetodur.

YanlışDoğru cevap: D — TÜİK – bankaların ve finansal kuruluşların denetimini yapmak

TSE standardizasyon (A), RTÜK yayın denetimi (B), SPK sermaye piyasası (C), BDDK ise bankacılık düzenleme-denetimi (E) alanında görevlidir; bunlar doğrudur. TÜİK ise bankaların denetimini yapmaz; resmî istatistikleri üretip yayımlamakla görevlidir. Bankaların denetimi BDDK’ye aittir. Bu nedenle D yanlıştır.

Öğrenci TÜİK ile BDDK’nin görev alanlarını karıştırıp istatistik kurumuna denetim görevi atfeder.

YanlışDoğru cevap: B — Dünya Bankası – üye ülkelere kısa vadeli ödemeler dengesi kredisi sağlamak ve döviz kurlarında istikrarı gözetmek

Kısa vadeli ödemeler dengesi kredisi sağlamak ve döviz istikrarını gözetmek IMF’nin işlevidir; Dünya Bankası ise daha çok kalkınma ve yatırım projelerine uzun vadeli finansman sağlar. Bu yüzden B yanlıştır. A (IMF), C (UNESCO), D (NATO) ve E (DSÖ) doğru eşleştirmelerdir.

IMF ile Dünya Bankası karıştırılır: IMF kısa vadeli istikrar/ödemeler dengesi, Dünya Bankası uzun vadeli kalkınma finansmanı sağlar.

YanlışDoğru cevap: D — Konseydeki tüm üyeler eşit haklara sahip olup hiçbir üyenin veto yetkisi yoktur.

BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimî üyesi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) veto yetkisine sahiptir; bu üyelerden birinin olumsuz oyu esasa ilişkin kararı engelleyebilir. Dolayısıyla "hiçbir üyenin veto yetkisi yoktur" ifadesi yanlıştır (D). Konseyin barış-güvenlikten birinci derecede sorumlu olması, beş daimî ve dönüşümlü geçici üyelerinin bulunması, kararlarının bağlayıcı olabilmesi doğrudur.

Güvenlik Konseyi'nde beş daimî üye veto hakkına sahiptir; tüm üyelerin eşit oy gücünde olduğu Genel Kurul'a özgü bir durumla karıştırılmamalıdır.

YanlışDoğru cevap: E — Uluslararası Para Fonu (IMF) – New York (ABD)

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) merkezi New York değil, Washington D.C.'dir (Dünya Bankası da aynı şehirdedir); New York'ta BM Genel Merkezi bulunur. Bu nedenle E yanlıştır. A (UAD-Lahey), B (NATO-Brüksel), C (UNESCO-Paris), D (WHO-Cenevre) doğru eşleştirmelerdir.

IMF'nin merkezini BM Genel Merkezi'yle karıştırıp New York sanmak; oysa IMF Washington D.C.'dedir.