KPSS Türkçe — Konu Anlatımı ve Çözümlü Sorular

YanlışDoğru cevap: A — İsimden fiil

"Su" isim kökünden "-la-" ekiyle "sula-" fiili türetilmiştir; bu, isimden fiil yapan bir yapım ekidir.

İsimden fiil türeten ekler (-la-, -lan-, -laş-) gövdeyi fiil hâline getirir; sonuç sözcüğe fiil çekim eki gelebilmesiyle sınanır.

YanlışDoğru cevap: E — C ve D

B geçememiştir (verilen). 'A geçtiyse B de geçmiştir' önermesinde B kaldığına göre modus tollens ile A da geçememiştir. Geçen tam iki kişi kalan C ve D'den seçilmek zorunda; iki aday, iki kontenjan → C ve D'nin ikisi de geçmiştir. 'D geçtiyse C de geçmiştir' kısıtı bu durumla (ikisi de geçti) uyumludur. Tek tutarlı sonuç: geçenler C ve D. Diğer şıklar A ya da B'nin geçtiğini içerdiğinden modus tollens ile elenir.

Modus tollens'i atlayıp A'yı olası geçen sanmak; B kaldığı an A da kesin kalır.

YanlışDoğru cevap: D — başlayan

Ünlü daralması, a/e ile biten fiilin -yor ekiyle ya da de-/ye- fiillerinin -y kaynaştırıcısıyla dar ünlüye dönüşmesidir. A (de-yor→diyor), B (ye-ecek→yiyecek), C (atla-yor→atlıyor), E (izle-yor→izliyor) daralmadır. D 'başlayan' (başla-y-an) -yor eki almadığından ve fiil de-/ye- olmadığından daralmaz; doğru yazım 'başlıyan' değil 'başlayan'dır. Cevap D'dir.

Öğrenci -y kaynaştırıcısı gören her a/e'li fiilde daralma sanır; daralma yalnızca -yor ile ve de-/ye- fiillerinde olur.

YanlışDoğru cevap: B — gözlükçü (göz-lük-çü)

"Gözlükçü"de göz köküne -lük ve -çü olmak üzere iki yapım eki art arda gelmiştir. "Tuzluk" ve "kalemlik" tek yapım eki almıştır; "sevgiler" ve "yolcular" bir yapım (-gi/-cu) bir de çekim eki (-ler/-lar) içerir.

Bir sözcükte birden çok yapım eki bulunabilir; çokluk eki (-ler/-lar) ise yapım değil çekim ekidir.

YanlışDoğru cevap: B — Nesne eksikliği — 'Öğretmenine çok saygı duyar, sınıfta her fırsatta onu överdi.'

'saygı duymak' dolaylı tümleç ister ('öğretmenine'), 'övmek' ise belirtili nesne ister ('kimi?' → onu). Ortak öge 'öğretmenine' yalnızca ilk yükleme uyar; ikinci yüklem 'överdi' için 'kimi?' sorusunun karşılığı olan nesne yoktur. Bu nedenle ikinci yükleme 'onu' nesnesi eklenmelidir; tür nesne eksikliğidir. A yanlış; özne zaten gizlidir, sorun öznede değildir. C yanlış; 'saygı duymak' zaten dolaylı tümleç almıştır ('öğretmenini saygı duymak' de hatalıdır). D anlamı değiştiren gereksiz bir çatı dönüşümüdür. E yüklemleri birleştirir ama eksik nesneyi gidermez.

Ortak ögenin ilk yükleme uymasına bakıp ikinci yüklemin farklı bir öge (nesne) istediğini atlamak.

YanlışDoğru cevap: A — Alkışların ve başarının, uzun ve görünmeyen bir emeğin karşılığı olduğu

'Bu yüzden' bağlacı, cümlenin bir SONUÇ olduğunu; öncesinde bunun GEREKÇESİ bulunduğunu gösterir. 'Yıllarca sessiz odalarda çalışma' bir sonuçsa, öncesinde 'başarının görünmeyen emeğin karşılığı olduğu' düşüncesi vardır. B, C, D, E ise 'sessiz emek' sonucunu gerektiren birer gerekçe değildir.

'Bu yüzden' ile başlayan cümlenin öncesini düşünmeden, cümle içindeki 'müzisyen' sözcüğüyle konu ortaklığı kuran seçeneği (D) seçmek.

YanlışDoğru cevap: D — Belge 6 Temmuz 2026. tarihinde imzalandı.

Tarih ay adı YAZIYLA verildiğinde araya ve sona nokta konmaz; doğrusu '6 Temmuz 2026 tarihinde' olmalıdır. Nokta yalnızca sayılarla yazılan tarihlerde (06.07.2026) kullanılır. A'da saat, B'de sıra sayısı (II.), C'de kısaltmalar, E'de sıra sayısı (5.) noktayla doğru yazılmıştır.

Yazıyla yazılan tarihin sonuna da nokta koymak.

YanlışDoğru cevap: C — Onun neden öyle davrandığını hâlâ anlamış değilim?

C aslında bir haber (bildirme) cümlesidir; 'anlamış değilim' yüklemi kesin bir yargı bildirir, cümle anlamca soru değildir; sonuna nokta gelmelidir. 'Neden' sözcüğünün geçmesi cümleyi soru yapmaz. A, B, D ve E gerçek soru cümleleri olduğu için soru işareti doğrudur. B'deki 'söyler misin' rica bildiren bir soru kalıbıdır ve soru işareti alır.

İçinde 'neden, nasıl, kim' geçen her cümleyi soru sanıp soru işareti koymak.

YanlışDoğru cevap: C — O bellek, çoğu zaman gündelik hayatın sıradan ayrıntılarına sinmiştir.

İlk cümle 'bellek sadece anıtlarda/müzelerde saklanmaz' der; son cümle sıradan ayrıntıları (kaldırım, tabela, koku) örnekler. Boşluk bu ikisini bağlamalı: belleğin gündelik ayrıntılara sindiğini söyleyen C, hem önceki olumsuzlamayı tamamlar hem sonraki örnekleri hazırlar. A/B/E anıt-müzeyi öne çıkararak ilk cümleyle çelişir, D karşıtlık kurarak örnek akışını keser.

Boşluğa 'doğru' ama akışı sürdürmeyen (anıt korunmalı gibi) bir yargı koymak; oysa boşluk hem öncesiyle hem sonrasıyla uyumlu olmalı.

YanlışDoğru cevap: D — Kaçıncı sırada olduğumu bir türlü öğrenemedim.

A'da "birçok", B'de "bütün", C'de "bazı", E'de "birkaç" ismi belirsiz biçimde belirten belgisiz sıfatlardır. D'deki "kaçıncı" ise sıra sorduğu için soru sıfatıdır; belgisiz sıfat değildir.

"Kaç, kaçıncı, hangi, nasıl" soru sıfatıdır; belgisiz sıfatlarla (bazı, birkaç, birçok, bütün) karıştırılmamalıdır.

YanlışDoğru cevap: B — Bu sabah gözlüğümü evde unuttum.

A “göz-lük-çü”, C “kış-ın” (zarf yapan yapım eki), D “söz-cük” ve E “tuz-luk” sözcükleri bir yapım eki alarak TÜREMİŞ olmuştur. B'deki “gözlüğümü” ise “gözlük” gövdesine yalnızca iyelik (-üm) ve belirtme (-ü) ÇEKİM ekleri almış; yeni bir sözcük türetilmemiştir. Çekim eki yapıyı türemiş yapmadığından yapıca farklı olan B'dir.

Öğrenci iyelik/durum eki alan uzun sözcükleri “türemiş” sanır; oysa yalnızca çekim eki eklemek yapıyı değiştirmez, türemişlik için yapım eki gerekir.

YanlışDoğru cevap: A — Filiz

Tüm öncüller tek zincire bağlanır: Hakan < Emir < Filiz < Gökçe < İpek. Bu tam sıralamada 3. sırada Filiz yer alır. Hakan (B) 1., Emir (C) 2., Gökçe (D) 4., İpek (E) 5. sıradadır. Sıralama tek olduğundan üçüncü kesin olarak Filiz'dir.

Bağımsız görünen öncülleri tek zincire bağlamayıp birden çok olası sıra bırakmak.

YanlışDoğru cevap: E — Parça, çözümden yola çıkıp geriye doğru nedenleri sıralayan bir düzenle kurulmuştur.

Parça sorun (I) - neden (II) - kanıt/örnek (III) - çözüm (IV) sırasıyla, yani baştan sona doğru ilerleyen bir sorun-neden-çözüm düzeniyle kurulmuştur. E seçeneği bu sırayı ters (çözümden nedenlere doğru) gösterdiği için yanlıştır; bu nedenle parça için 'söylenemez'. Diğer seçeneklerin hepsi cümlelerin gerçek işleviyle örtüşür.

Öğrenci III. cümledeki 'nitekim' ile verilen örneği çözümün parçası sanabilir veya cümlelerin işlev sırasını gözden kaçırıp E'yi doğru kabul edebilir; oysa akış sorundan çözüme doğrudur.

YanlışDoğru cevap: C — Onun gibisini bu güne kadar hiç görmedim.

A, B, D ve E'de "gibi" kendinden önceki sözcükle benzetme ilgisi kuran edattır. C'de ise "gibisini" biçiminde iyelik ve hâl eki alıp adlaştığı (ismin yerini tuttuğu) için edat değildir.

"Gibi" çekim eki alıp ismin yerini tutuyorsa (gibisi, gibisini) artık edat değil isimdir.

YanlışDoğru cevap: A — Ayşe ile Fatma sınıfın en yakın iki arkadaşıydı.

A'da "ile" eşit görevli iki ismi (Ayşe-Fatma) birbirine bağlar ve "ve" ile değiştirilebilir; bu yüzden bağlaçtır. B'de araç, C'de beraberlik, D'de durum, E'de araç ilgisi kuran "ile" ise "ve" ile değiştirilemez, edattır.

"İle" yerine "ve" getirilebiliyorsa bağlaç, getirilemiyorsa (araç/beraberlik/durum anlamı) edattır.