Yazım Kuralları — Büyük Harf, Ayrı/Bitişik Yazım ve İşaretler

Büyük harf kuralları KPSS'de en çok çeldirici üreten alandır; çünkü aynı sözcük bağlama göre bazen büyük bazen küçük başlar.

• Özel adlar büyük harfle başlar: Ahmet, Ankara, Türkçe, Kızılırmak.
• Unvan ve lakaplar, özel ada eklenince büyük yazılır: Doktor Behçet, Fatih Sultan Mehmet, Yüzbaşı Cengiz. Ancak unvan bir özel ada bağlı değilse küçük yazılır: "O bir doktor oldu.", "Toplantıya bir yüzbaşı geldi."
• Akrabalık adları unvan/lakap değilse küçük yazılır: Ayşe abla, Hasan amca. Ama akrabalık adı başa geçip lakaplaşırsa büyük yazılır: Nene Hatun, Baba Gündüz.
• Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük başlar: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Eğitim Bakanlığı, Devlet Tiyatroları.
• Yön adları, bir özel adın parçasıysa veya belli bir bölgeyi karşılıyorsa büyük; salt yön bildiriyorsa küçük yazılır: Doğu Anadolu, Güneydoğu Asya, Batı Karadeniz (bölge) → büyük; "Kuş sürüsü güneye uçtu.", "Evin batısında bir bahçe var." → küçük.

Uyarı: "Doğu"nun büyük mü küçük mü yazılacağı cümlede yön mü bölge mi bildirdiğine bağlıdır. "Rüzgâr doğudan esiyor" (yön → küçük) ile "Doğu'nun sorunları" (bölge → büyük) ayrımı klasik bir sınav tuzağıdır.

Bağlam	Yazım	Örnek
Özel ada bağlı unvan	Büyük	Profesör Aydın Sayılı
Bağımsız unvan	Küçük	tanınmış bir profesör
Bölge bildiren yön	Büyük	Güney Kutbu, İç Anadolu
Salt yön	Küçük	pencereyi güneye çevirdi

• "de/da" bağlacı "dahi, bile, üstelik" anlamı katar; her zaman ayrı ve cümleden çıkarıldığında cümle anlamca eksilir ama bozulmaz: "Ben de geldim."
• Bağlaç asla -te/-ta biçiminde sertleşmez; "Kitapta da yazıyor" örneğinde ilk -ta ektir (sertleşmiş), ikinci da bağlaçtır (ayrı).
• Bulunma hâli eki -de/-da sözcüğe bitişik yazılır ve ünsüz benzeşmesiyle -te/-ta olabilir: okulda, evde, ağaçta, kitapta. Ek çıkarılırsa cümle bozulur.
• Ölçüt: Sözcüğü çıkardığınızda anlam kalıyorsa bağlaç (ayrı), cümle bozuluyorsa ek (bitişik).

İpucu: "Ayşe de okulda bekliyor." Buradaki ilk de çıkınca cümle anlam kaybeder ama kurulur (bağlaç → ayrı); ikinci -da (okulda) çıkınca "Ayşe de okul bekliyor" olur, cümle bozulur (ek → bitişik).

Sık yapılan hata: Bağlacı bitişik yazmak (Bende geldim ❌) veya eki ayırmak (okul da ❌ — "okulda" demek isteniyorsa).

• "ki" bağlacı ayrı yazılır: "Duydum ki gelmişsin.", "O kadar yoruldu ki ayakta duramadı."
• "-ki" aitlik/ilgi eki bitişik yazılır: benimki, akşamki, yarınki, sabahki, karşıki. Bu ek "-kü"ye dönüşmez (bugünkü istisnası dışında ünlü uyumuna genelde uymaz): dünkü, bugünkü bitişik.
• Kalıplaşmış birkaç bağlaç bitişik yazılır: hâlbuki, mademki, oysaki, sanki, çünkü, belki, meğerki. Bunlar ezberlenmelidir.
• "mi" soru eki her zaman ayrı ama kendinden önceki söze göre ünlü uyumuna girer: geldi mi, güzel mi, okur musun, çalışıyor muyuz. Kendisinden sonra gelen ekler bitişik yazılır: Güzel mi*sin? Gelecek miymiş?*

Uyarı: mi soru eki, soru anlamı taşımasa bile (pekiştirme) ayrı yazılır: "Güzel mi güzel bir gün.", "Yağmur yağdı mı sokaklar göl olur."

Sık yapılan hata: "Duydumki" ❌ (bağlaç bitişik yazılmış); "benim ki" ❌ (ek ayrılmış); "güzelmi" ❌ (soru eki bitişik yazılmış).

• İkilemeler ayrı yazılır ve araya virgül konmaz: yavaş yavaş, ev bark, eğri büğrü, konu komşu, aşağı yukarı.
• Pekiştirmeli sözcükler bitişik yazılır: bembeyaz, sapasağlam, tertemiz, çepeçevre, güpegündüz, yemyeşil.
• Birleşik sözcüklerde anlam kaymışsa (ses düşmesi, deyim aktarması, tür değişikliği) bitişik yazılır: başçavuş, hanımeli (çiçek), aslanağzı (çiçek), imambayıldı, kahvaltı (< kahve altı), cumartesi.
• Sözcükler gerçek anlamlarını koruyorsa ayrı: tavuk göğsü (yemek → bitişik değil ama tartışmalı; kurul "tavukgöğsü" bitişik önerir), deniz kızı, çalışma odası.
• Yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi/türemesi varsa bitişik: kaybolmak (< kayıp olmak), affetmek (< af etmek), reddetmek, hissetmek, seyretmek; yoksa ayrı: terk etmek, yardım etmek, park etmek.

Yapı	Kural	Örnek
İkileme	Ayrı	ufak tefek, doğru dürüst
Pekiştirme	Bitişik	kupkuru, sırılsıklam
Ses düşmeli birleşik fiil	Bitişik	kaybetmek, emretmek
Ses olayı olmayan birleşik fiil	Ayrı	hasta olmak, dans etmek

• Metin içinde sayılar genellikle yazıyla; ancak büyük sayılar, ölçü/istatistik değerleri rakamla yazılabilir. Çek, senet gibi belgelerde bitişik yazılabilir; genel kural her sözcüğün ayrı yazılmasıdır: iki yüz elli, üç bin beş yüz.
• Sıra sayıları ya rakam+nokta ya da yazıyla: 3. (üçüncü), 15. sıra. Rakamdan sonra ayrıca "-inci" eki yazılmaz: 3'üncü yerine ya 3. ya da üçüncü.
• Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır: TBMM'ye, TDK'nin, TÜİK'in, cm'yi.
• Ancak kısaltma bir sözcük gibi okunuyorsa ek okunuşa göre gelir: NATO'da, ASELSAN'da. Küçük harfli ölçü kısaltmalarına ek kesmesiz de gelebilir ama TDK kesmeli önerir: km'de.
• Büyük harfli kısaltmalarda çoğunlukla nokta konmaz: TDK, TBMM, KPSS; ancak T.C., P.T.T. gibi yerleşik istisnalar vardır.

İpucu: Ek, kısaltmanın yazılışına değil okunuşuna uyar: KPSS'yi (ka-pe-se-se → son ses /e/ → -yi). KPSS'i ❌ yanlıştır.

• Düzeltme işareti (^), hem uzun okunuşu hem de anlam ayrımını gösterir: hâlâ (henüz) / hala (teyze); âdet (gelenek) / adet (sayı); kâr (kazanç) / kar (yağış); şûra / sura.
• g, k, l ünsüzlerinden sonra gelen ince a/u seslerinde de kullanılır: kâğıt, dükkân, mahkûm, sükût, rüzgâr.
• Nispet (aitlik) "-i" ekinde, karışıklığı önlemek için kullanılır: askerî (askere ait) / askeri (askeri gördüm); millî, resmî, dinî.
• Kesme işareti özel adlara gelen çekim eklerini ayırır: Ankara'da, Atatürk'ün, Türkiye'nin. Ancak özel ada gelen yapım ekleri ve onların üzerine gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılmaz: Türklük, Türkçe, Avrupalılaşmak, Antalyalı.
• Kurum/kuruluş adlarına ve -lar/-ler ile aile bildiren kullanımda kesme çoğu zaman konmaz: Türk Dil Kurumuna, Ahmetler (aile).

Uyarı: Ahmet'ler geldi (Ahmet ve arkadaşları) ile Ahmetler geldi (aile) farkı, kesmenin anlam ayırıcı işlevine örnektir. Yapım eki alan özel adda kesme yoktur: İstanbul'lu ❌ → İstanbullu ✓.