"Düzenli kitap okuma alışkanlığı; sözcük dağarcığını genişletir, dikkat süresini uzatır ve okurun olaylara farklı açılardan bakmasını sağlar. Ancak bu kazanımlar, ezberci ve gelişigüzel bir okumayla değil; sindirerek ve sorgulayarak okumayla elde edilir." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Her tür okuma, aynı düzeyde yarar sağlar.

Kitap okumak, okurun bakış açısını zenginleştirebilir.

Okumanın sağladığı yararlar okuma biçimine bağlıdır.

Sorgulayarak okuma, kazanımların elde edilmesinde belirleyicidir.

Okuma alışkanlığı dikkat süresini olumlu etkileyebilir.

“Bir yapıtın değeri, yazıldığı günün beğenisine ne kadar uyduğuyla değil, kendisinden sonra gelen kuşaklara söyleyecek yeni bir sözünün kalıp kalmadığıyla ölçülür. Çok satan her kitap kalıcı değildir; asıl kalıcı olan, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunabilendir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

Çok satan yapıtlar, döneminin beğenisini yansıtmadıkları için hızla unutulur.

Bir yapıtın kalıcılığı, satış başarısıyla doğrudan orantılı değildir.

Kalıcı yapıtlar, farklı zamanlarda yeniden yorumlanmaya açıktır.

Bir yapıtın günün beğenisine uygunluğu, tek başına onu değerli kılmaz.

Yeni anlam katmanları sunabilme, bir yapıtın kalıcılığının ölçütlerindendir.

"Şehirlerin belleği, yalnızca anıtlarında ya da müzelerinde saklanmaz. ---- Bir kaldırım taşının aşınması, bir dükkânın soluk tabelası, hatta sokak aralarındaki bir koku bile geçmişin izlerini bugüne taşır." Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

O bellek, çoğu zaman gündelik hayatın sıradan ayrıntılarına sinmiştir.

Bu nedenle şehirlerin tarihî yapıları titizlikle korunmalıdır.

Çünkü müzeler, bir kentin kimliğini yansıtan en önemli kurumlardır.

Ne var ki modern şehirlerde bu anıtların sayısı giderek azalmaktadır.

Turistler, bir şehri asıl bu anıtlar sayesinde tanır.

(I) Bilgiye ulaşmanın hiç bu kadar kolay olmadığı bir çağda yaşıyoruz; bir sorunun yanıtı çoğu zaman birkaç saniye ötemizde. (II) Ne var ki karşımıza çıkan her verinin doğru, güncel ya da tarafsız olduğunu varsaymak, bizi yanılgının en görünmez biçimine sürükler. (III) Çünkü hızın getirdiği kolaylık, çoğu kez okuduğumuzu tartma alışkanlığımızı köreltir. (IV) Bu nedenle asıl beceri, bilgiye erişmek değil, eriştiğimiz bilgiyi sorgulayacak zihinsel duruşu koruyabilmektir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Bilginin kolay elde edilir oluşu, onu eleştirel bir gözle değerlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bilgiye erişim hızlandıkça bilginin güvenilirliği de kendiliğinden artmaktadır.

Çağımızın en önemli sorunu, insanların bilgiye ulaşmakta yaşadığı güçlüktür.

Doğru bilgiye ulaşmanın tek yolu, edinilen her veriyi tartışmasız kabul etmekten geçer.

Teknolojik gelişmeler, eleştirel düşünmeyi büsbütün gereksiz kılacak noktaya gelmiştir.

"Başarılı bir belgesel, izleyiciye bilgi vermekle yetinmez; onu, anlatılan dünyanın bir parçası hâline getirir." Bu cümlenin yer aldığı paragrafın devamında aşağıdakilerden hangisinin ele alınması beklenir?

İzleyiciyi anlatılan dünyanın içine çeken belgesellere somut örneklerin

Belgesel çekiminde kullanılan kameraların teknik özelliklerinin

Belgesel türünün sinema tarihindeki ilk örneklerinin ne zaman çekildiğinin

Belgesel yönetmenlerinin aldığı uluslararası ödüllerin listesinin

Kurmaca filmlerle belgesellerin bütçe farklarının

"Dil, bir toplumun ortak hafızasıdır. Bir sözcüğün kaybolması, yalnızca bir sesin değil, o sesle birlikte yaşayan bir düşünme biçiminin de yok olması demektir." Bu parçadan aşağıdaki yardımcı düşüncelerden hangisi çıkarılamaz?

Dilin yozlaşması, en çok gençlerin yabancı sözcük kullanımından kaynaklanır.

Dil, toplumların belleğini taşıyan bir birikimdir.

Sözcüklerin yitmesi, bir düşünme biçiminin de yitmesine yol açabilir.

Bir dildeki sözcükler, o toplumun düşünüş biçimiyle bağlantılıdır.

Bir sözcüğün kaybı, salt sesbilgisel bir kayıp değildir.

"Eleştirmen, yapıtı yargılayan değil, onu görünür kılan kişidir. İyi bir eleştiri, okuyanı 'haklıymış' dedirtmez; 'bunu neden ben fark etmedim' dedirtir. Bu yüzden eleştiri, yıkmaktan çok, gizli kalmış bir güzelliği açığa çıkarma sanatıdır." Bu parçada eleştiriyle ilgili asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştirinin, yapıttaki fark edilmemiş değerleri okura sezdiren bir keşif olduğu

Eleştirmenin, yapıtın kusurlarını acımasızca ortaya koyması gerektiği

İyi eleştirinin okuru kendi görüşüne ikna etmeyi amaçladığı

Eleştirmenin okurdan daha bilgili ve donanımlı olması gerektiği

Eleştirinin, edebiyat dünyasında giderek önemini yitirdiği

"Bir yazarın gerçekten büyük sayılabilmesi için okurunu yalnızca oyalaması yetmez; ona düşünmeyi öğretmesi, dünyaya bakışını sarsması gerekir. Çok satan her kitap bu ölçütü karşılamaz; kimi kitaplar geniş kitlelere ulaştığı hâlde okurun zihninde hiçbir iz bırakmaz." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılır?

Çok satan bir kitabın, okuru düşünmeye yöneltmeden de geniş kitlelere ulaşabileceği.

Okuru oyalayan kitapların hiçbir edebî değer taşımadığı.

Bir yazarın büyüklüğünün, sattığı kitap sayısıyla doğru orantılı olduğu.

Düşünmeyi öğreten kitapların çoğunlukla az sattığı.

Okurun zihninde iz bırakan her kitabın, aynı zamanda çok sattığı.

Türkçe

Paragrafta Anlam - Ana Düşünceden Yapıya Bütün Bir Bakış

Paragrafta anlam sorularını ana düşünce, yapı, akış ve tamamlama eksenlerinde çözmenin yöntemi.

14 dk okuma · 5 bölüm

Paragrafta Anlamın Temel Kavramları

Paragraf, tek bir ana düşünce çevresinde kümelenmiş cümleler bütünüdür. KPSS'de paragraf soruları en yüksek puan payına sahip alanlardan biridir; çünkü hem okuma hızını hem de çıkarım gücünü ölçer. Önce kavramları net ayırmak gerekir:

Ana düşünce (ana fikir): Yazarın okura vermek istediği temel mesaj; paragrafın "yazılma nedeni". Genellikle bir yargı cümlesiyle özetlenebilir.
Yardımcı düşünce: Ana düşünceyi destekleyen, açan, örnekleyen ara yargılar. Bir paragrafta birden çok yardımcı düşünce olabilir.
Konu: Paragrafta "ne hakkında" konuşulduğu. Konu bir sözcük ya da sözcük öbeğiyle ifade edilir (ör. "okuma alışkanlığı"). Ana düşünceyle karıştırılmamalıdır: konu "ne", ana düşünce "ne söyleniyor".
Başlık: Konuyu ve ana düşünceyi kapsayan, çok geniş ya da çok dar olmayan kısa etiket.
Anahtar kavram: Paragrafın omurgasını taşıyan, sık tekrarlanan ya da vurgulanan sözcük/kavram.

Uyarı: Konu ile ana düşünce en çok karıştırılan ikilidir. "Bu paragraf ne anlatıyor?" konuyu, "Yazar ne demek istiyor / neyi savunuyor?" ana düşünceyi sorar.

Ana Düşünce ve Yardımcı Düşünceyi Ayırt Etme

Ana düşünceyi bulurken şu ölçütlere güven:

Kapsayıcılık: Ana düşünce, paragraftaki tüm cümleleri bir çatı altında toplar. Yalnızca bir cümleyi karşılayan seçenek yardımcı düşüncedir.
Yazılma amacı: "Yazar bunu neden yazdı?" sorusunun cevabıdır.
Ne fazla dar ne fazla geniş: Paragrafta değinilmeyen genellemeler (çok geniş) ya da tek ayrıntıya sıkışan seçenekler (çok dar) tuzaktır.

Ölçüt	Ana düşünce	Yardımcı düşünce
Kapsam	Tüm paragrafı kapsar	Tek yönü açar
Sıklık	Genelde bir; sezdirilebilir	Birden çok olabilir
İşlev	Mesajı verir	Mesajı destekler/örnekler

İpucu: Ana düşünce her zaman ilk cümlede olmaz. Özellikle tümevarımlı paragraflarda örneklerden sonra son cümlede yoğunlaşır; tümdengelimli paragraflarda ise baş tarafta verilip sonra açıklanır.

Sık yapılan hata: Paragrafta geçen ama yalnızca bir cümleyi karşılayan doğru bir bilgiyi ana düşünce sanmak. Bilgi "doğru" olabilir ama "kapsayıcı" değilse ana düşünce değildir.

Paragrafın Yapısı: Giriş - Gelişme - Sonuç

Bir paragraf üç işlevsel bölümden oluşur:

Giriş cümlesi: Kendinden önce bir cümle gerektirmez; bağlaç, zamir ya da "bu, bunun, işte, dahası, oysa" gibi önceki cümleye gönderme yapan öğelerle başlamaz. Konuyu açar.
Gelişme: Ana düşünceyi örnekle, karşılaştırmayla, tanıkla, sayısal veriyle destekler.
Sonuç: Toparlayan, bir yargıya bağlayan bölüm.

Bu yapı bilgisi üç soru tipinde işe yarar:

Giriş cümlesini bulma: Cümleler karışık verilir; kendi başına başlayabilen, öncesine ihtiyaç duymayan cümle giriştir.
Anlamlı bütün oluşturma (sıralama): Zamir ve bağlaçların gönderme zincirini takip et. "Onu, bu durum, ancak, çünkü" bir önceki cümleye kancalıdır.
Paragrafı ikiye bölme: Konu ya da bakış açısı değiştiği yerde bölünür. Yeni bir kavramın "giriş cümlesi" gibi ortaya çıktığı nokta bölünme noktasıdır.

Uyarı: Bir cümle "Ancak / Oysa / Bu yüzden / Ne var ki" ile başlıyorsa neredeyse kesinlikle giriş cümlesi olamaz; önceki bir yargıya bağlanır.

Akışı Bozan Cümle ve Paragraftan Çıkarılabilecek Cümle

Paragrafın anlam bütünlüğü tek konuya bağlılıkla kurulur. Numaralanmış cümlelerden birinin çıkarılması istendiğinde:

Aynı konudan söz etse bile düşüncenin yönünü değiştiren, farklı bir alt konuya sapan cümle akışı bozar.
Çıkarıldığında paragrafın anlamı ve bağlantısı zarar görmüyorsa o cümle atılabilir olandır.
Dikkat: Konuyla "ilgili görünen" cümle en tehlikeli çeldiricidir; çünkü sözcük ortaklığı vardır ama düşünce akışına eklenmez.

Test yöntemi: Şüpheli cümleyi çıkar, kalan cümleleri arka arkaya oku. Akış pürüzsüzse ve önceki-sonraki cümle birbirine bağlanıyorsa çıkarılan cümle doğrudur.

Sık yapılan hata: "Konuyla alakasız" sanıp aslında ana düşünceyi taşıyan cümleyi atmak. Çıkarılacak cümle konudan kopan değil, akıştan kopandır.

Tamamlama, Boşluk Doldurma ve Öncesi/Sonrası

Paragraf tamamlama: Boş bırakılan yer genelde başta ya da sonda olur. Baştaysa sonraki cümlelerin hangi düşünceyi açtığına; sondaysa paragrafın vardığı sonuca bakılır. Getirilecek cümle hem anlamca hem de bağlaç/zamir uyumuyla oturmalıdır.
Boşluk doldurma (cümle içi): Genellikle bir bağlaç ya da ifade istenir. "Çünkü (neden), bu yüzden (sonuç), oysa/ancak (karşıtlık), örneğin (örnekleme), kısacası (özet)" ilişkisini cümlenin iki yanı belirler.
Paragrafın öncesi (bu paragraftan önce ne söylenmiştir?): İlk cümledeki gönderme öğelerine bak. "Bu nedenle, ayrıca, buna karşın" ile başlıyorsa öncesinde bir gerekçe/karşıt görüş vardır.
Paragrafın sonrası (bundan sonra ne gelir?): Son cümlenin açtığı yeni bir soru, sayım ya da "ilki, birincisi" gibi bir başlangıç, devamın konusunu belirler.

İpucu: Tamamlama sorularında önce anlam uyumunu, sonra dil bilgisel (bağlaç, zamir, zaman) uyumunu kontrol et. İki seçenek anlamca uyuyorsa dilbilgisel ipucu ayırt edicidir.

Sık yapılan hata: Boşluğa "doğru bilgi içeren" ama paragrafın gidişatını sürdürmeyen cümleyi koymak. Getirilecek cümle mutlaka önceki cümlenin mantıksal devamı olmalıdır.

Bu konudan 10 soru

Okuduğunu hemen sına — her sorunun çözümü altında.

10 sorudan 0 tanesi cevaplandıSkor: 0/10

1.
"Düzenli kitap okuma alışkanlığı; sözcük dağarcığını genişletir, dikkat süresini uzatır ve okurun olaylara farklı açılardan bakmasını sağlar. Ancak bu kazanımlar, ezberci ve gelişigüzel bir okumayla değil; sindirerek ve sorgulayarak okumayla elde edilir." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: C — Her tür okuma, aynı düzeyde yarar sağlar.
Parça; okumanın bakış açısını zenginleştirdiğini (A), yararların okuma biçimine bağlı olduğunu (B), sorgulayarak okumanın belirleyici olduğunu (D) ve dikkat süresini uzattığını (E) söyler. Ancak metin, ezberci ve gelişigüzel okumayla aynı kazanımların elde edilemeyeceğini vurgular; yani her tür okuma aynı yararı sağlamaz. Bu nedenle C çıkarılamaz.
"Çıkarılamaz" sorularında metnin açıkça çeliştiği yargı (her okuma aynı yararı sağlar) yanıttır; metinde geçen olumlu ifadelerle karıştırılmamalıdır.
2.
“Bir yapıtın değeri, yazıldığı günün beğenisine ne kadar uyduğuyla değil, kendisinden sonra gelen kuşaklara söyleyecek yeni bir sözünün kalıp kalmadığıyla ölçülür. Çok satan her kitap kalıcı değildir; asıl kalıcı olan, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunabilendir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: D — Çok satan yapıtlar, döneminin beğenisini yansıtmadıkları için hızla unutulur.
Parça, çok satmanın kalıcılık güvencesi olmadığını söyler; ancak çok satan yapıtların “döneminin beğenisini yansıtmadıkları için” unutulduğu ileri sürülmez. Aksine metin, günün beğenisine uymanın kalıcılık için yeterli olmadığını belirtir. D’deki neden-sonuç ilişkisi parçada yoktur; bu nedenle çıkarılamaz. A, B, C ve E metinden doğrudan desteklenir.
Metinde geçen sözcükleri (çok satan, unutulur) içeren seçenek, sunduğu neden yanlış olsa bile doğru sanılır; oysa gerekçenin de metinle örtüşmesi gerekir.
3.
"Şehirlerin belleği, yalnızca anıtlarında ya da müzelerinde saklanmaz. ---- Bir kaldırım taşının aşınması, bir dükkânın soluk tabelası, hatta sokak aralarındaki bir koku bile geçmişin izlerini bugüne taşır." Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
YanlışDoğru cevap: C — O bellek, çoğu zaman gündelik hayatın sıradan ayrıntılarına sinmiştir.
İlk cümle 'bellek sadece anıtlarda/müzelerde saklanmaz' der; son cümle sıradan ayrıntıları (kaldırım, tabela, koku) örnekler. Boşluk bu ikisini bağlamalı: belleğin gündelik ayrıntılara sindiğini söyleyen C, hem önceki olumsuzlamayı tamamlar hem sonraki örnekleri hazırlar. A/B/E anıt-müzeyi öne çıkararak ilk cümleyle çelişir, D karşıtlık kurarak örnek akışını keser.
Boşluğa 'doğru' ama akışı sürdürmeyen (anıt korunmalı gibi) bir yargı koymak; oysa boşluk hem öncesiyle hem sonrasıyla uyumlu olmalı.
4.
(I) Düzenli uyku, zihinsel performansı doğrudan etkiler. (II) Uykusuzluk; dikkati dağıtır, hafızayı zayıflatır ve karar verme yetisini bozar. (III) Yeterli ve kaliteli uyku, gün içinde öğrenilenlerin belleğe yerleşmesini kolaylaştırır. (IV) Kısa süreli gündüz uykuları bile bu yararı bir ölçüde destekler. (V) Öte yandan aşırı uyumanın da tembelliğe yol açtığı, kişiyi hantallaştırdığı sıkça dile getirilir. Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
YanlışDoğru cevap: E — V
I-IV. cümleler uykunun/yeterli uykunun zihinsel performansa olumlu etkisini işler ve bir bütün oluşturur. V. cümle “Öte yandan” bağlacıyla konuyu tersine çevirip aşırı uykunun olumsuz sonucuna geçer; düşüncenin yönü burada değiştiği için ikinci paragraf V. cümleyle başlamalıdır.
Paragraf bölme sorularında bölünme noktası, düşüncenin yönünün değiştiği (çoğu zaman karşıtlık bildiren bir bağlaçla açılan) cümledir; yalnızca yeni bir ayrıntının eklendiği cümle değil.
5.
Aşağıdaki cümlelerle anlamlı bir paragraf oluşturulduğunda hangisi paragrafın GİRİŞ cümlesi olur? (I) Oysa bu düzenin altında, gözle görülmeyen bir hesap yatar. (II) Arıların peteklerini altıgen biçiminde örmesi, ilk bakışta yalnızca estetik bir seçim gibi görünür. (III) Bu geometrik biçim, en az balmumuyla en çok bal depolamayı sağlar. (IV) Yani doğa, güzelliği değil, verimliliği gözetmiştir bu tasarımda.
YanlışDoğru cevap: B — II
Giriş cümlesi öncesine gönderme yapan öğe içermez ve konuyu açar. II 'Arıların peteklerini altıgen örmesi...' hiçbir zamire/bağlaca dayanmadan konuyu başlatır. I 'Oysa bu düzen' (karşıtlık + gönderme), III 'Bu geometrik biçim' (işaret sıfatı), IV 'Yani' (sonuç bağlacı) ile başladığından hiçbiri giriş olamaz. Doğru sıra II-I-III-IV.
'Oysa/Bu/Yani' ile başlayan bir cümleyi, anlamı çarpıcı diye giriş sanmak; oysa bu öğeler cümleyi öncesine bağlar.
6.
(I) Bilgiye ulaşmanın hiç bu kadar kolay olmadığı bir çağda yaşıyoruz; bir sorunun yanıtı çoğu zaman birkaç saniye ötemizde. (II) Ne var ki karşımıza çıkan her verinin doğru, güncel ya da tarafsız olduğunu varsaymak, bizi yanılgının en görünmez biçimine sürükler. (III) Çünkü hızın getirdiği kolaylık, çoğu kez okuduğumuzu tartma alışkanlığımızı köreltir. (IV) Bu nedenle asıl beceri, bilgiye erişmek değil, eriştiğimiz bilgiyi sorgulayacak zihinsel duruşu koruyabilmektir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Bilginin kolay elde edilir oluşu, onu eleştirel bir gözle değerlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Parçada I. cümle bilgiye erişimin kolaylığını, II ve III. cümleler bu kolaylığın yarattığı yanılgı ve körelme tehlikesini, IV. cümle ise asıl becerinin eriştiğimiz bilgiyi sorgulamak olduğunu vurgular. Yazarın vardığı sonuç, kolay erişimin sorgulama sorumluluğunu ortadan kaldırmadığıdır; bu da B seçeneğinde eksiksiz verilir. A ve E parçanın karşı çıktığı düşünceyi savunur, C yalnızca I. cümleyi çarpıtır, D ise IV. cümlenin tam tersini söyler.
Yalnızca 'bilgiye erişim kolaylaştı' bilgisine (I. cümle) takılıp yazarın asıl vurgusunu (IV. cümledeki sorgulama sorumluluğu) atlamak, parçayı destekleyici bir ayrıntıyı ana düşünce sanmaya yol açar.
7.
"Başarılı bir belgesel, izleyiciye bilgi vermekle yetinmez; onu, anlatılan dünyanın bir parçası hâline getirir." Bu cümlenin yer aldığı paragrafın devamında aşağıdakilerden hangisinin ele alınması beklenir?
YanlışDoğru cevap: B — İzleyiciyi anlatılan dünyanın içine çeken belgesellere somut örneklerin
Cümle, iyi belgeselin izleyiciyi 'anlatılan dünyanın parçası' yaptığını öne sürer; bir paragrafın son/anahtar cümlesi bir sav ise devamı bu savı ÖRNEKLE/AÇIKLAMAYLA destekler. B doğrudan bu savı somutlar. A teknik donanıma, C tarihe, D ödüllere, E bütçeye kayarak öne sürülen düşünceyle bağ kurmaz.
Devamı tahmin ederken paragrafın savını değil, yalnızca 'belgesel' sözcüğünü izleyip konuyla ilgili görünen ama savı geliştirmeyen seçeneği seçmek.
8.
"Dil, bir toplumun ortak hafızasıdır. Bir sözcüğün kaybolması, yalnızca bir sesin değil, o sesle birlikte yaşayan bir düşünme biçiminin de yok olması demektir." Bu parçadan aşağıdaki yardımcı düşüncelerden hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: D — Dilin yozlaşması, en çok gençlerin yabancı sözcük kullanımından kaynaklanır.
A, B, C ve E parçadaki iki cümleden doğrudan çıkarılabilir yardımcı düşüncelerdir (dil = ortak hafıza; sözcük kaybı = düşünce kaybı). D ise 'yozlaşma nedeni' ve 'gençler/yabancı sözcük' gibi parçada hiç geçmeyen bir savı ileri sürer; çıkarılamaz. İstenen, çıkarılamayan olduğu için doğru cevap D'dir.
Konuyla ilgili görünen ama parçada dayanağı olmayan genel bir yargıyı (gençlerin dili yozlaştırması) metne dayalı çıkarımla karıştırmak.
9.
"Eleştirmen, yapıtı yargılayan değil, onu görünür kılan kişidir. İyi bir eleştiri, okuyanı 'haklıymış' dedirtmez; 'bunu neden ben fark etmedim' dedirtir. Bu yüzden eleştiri, yıkmaktan çok, gizli kalmış bir güzelliği açığa çıkarma sanatıdır." Bu parçada eleştiriyle ilgili asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Eleştirinin, yapıttaki fark edilmemiş değerleri okura sezdiren bir keşif olduğu
Üç cümle de eleştiriyi 'görünür kılma / gizli güzelliği açığa çıkarma / fark ettirme' ekseninde tanımlar; C bu ortak vurguyu karşılar. A 'yargılamak/kusur bulmak' derken parçanın açıkça reddettiği görüşü savunur. B 'haklıymış dedirtmez' cümlesiyle çelişir. D ve E parçada hiç değinilmeyen yargılardır.
Parçanın olumsuzladığı bir görüşü (eleştiri = yargılama/kusur bulma) ana düşünce sanmak; yazarın karşı çıktığı düşünceyi savunduğu düşünceyle karıştırmak.
10.
"Bir yazarın gerçekten büyük sayılabilmesi için okurunu yalnızca oyalaması yetmez; ona düşünmeyi öğretmesi, dünyaya bakışını sarsması gerekir. Çok satan her kitap bu ölçütü karşılamaz; kimi kitaplar geniş kitlelere ulaştığı hâlde okurun zihninde hiçbir iz bırakmaz." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılır?
YanlışDoğru cevap: A — Çok satan bir kitabın, okuru düşünmeye yöneltmeden de geniş kitlelere ulaşabileceği.
Parçada "kimi kitaplar geniş kitlelere ulaştığı hâlde okurun zihninde hiçbir iz bırakmaz" denmektedir; bu, bir kitabın okuru düşündürmeden de çok satabileceği/geniş kitleye ulaşabileceği yargısını kesin olarak destekler. B'de "hiçbir edebî değer taşımaz" aşırı yorumdur; C parçanın tam tersidir; D ve E parçada yer almayan, veriden çıkarılamayan genellemelerdir.
"Kesin çıkarılır" sorularında yalnızca parçadaki yargılarca doğrudan güvenceye alınan seçenek seçilir; olası ama parçada desteklenmeyen genellemeler (D, E) elenir.