Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili “bu” sözcüğü, diğerlerinden farklı bir türde kullanılmıştır?

Bu çözümün doğru olduğuna eminim.

Bunu daha önce hiç görmemiştim.

Bunları rafa özenle yerleştir.

Bunlardan yalnızca birini seçebilirsin.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içindeki sözcük zamir değildir?

Toplantıda "birkaç" öğrenci karara itiraz etti.

"Onlar" bu konuyu bizden çok önce konuşmuş.

"Bu", sana söylemek istediklerimin özetiydi.

İnsan bazen kendi işini "kendi" görmeli.

Sınavı sınıfın "birçoğu" geçemedi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili “doğru” sözcüğü, diğerlerinden farklı bir sözcük türünde kullanılmıştır?

Onun her zaman doğru konuştuğunu bilirdik.

Çocuk, doğru yanıtı bir çırpıda buldu.

Doğru insanlarla çalışmak insanı rahatlatır.

En doğru seçim, susmak olabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün türü, "Onların hiçbiri toplantıya katılmadı." cümlesindeki altı çizili "hiçbiri" sözcüğünün türüyle aynıdır?

Herkes, sorunun çözümünü merakla bekliyordu. (Herkes)

Bu kitabı sana geçen hafta vermiştim. (Bu)

Kimi öğrenciler sınavı erken bitirdi. (Kimi)

Şu an neyi kastettiğini anlamış değilim. (neyi)

Kendisi bu konuda çok titiz davranır. (Kendisi)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sözcüğü, ötekilerden farklı bir tür (görev) ile kullanılmıştır?

Şunu bana biraz önce sen vermiştin.

Bu soruyu sınıfta kimse çözemedi.

O günleri şimdi bile özlemle anıyorum.

Bu yolları yıllarca yürüyerek arşınladım.

Şu dağların ardında küçük bir köy varmış.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ile” sözcüğü, ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Kardeşiyle ben bu konuyu daha önce hiç konuşmadık.

Kapıyı büyük bir gürültüyle çarparak çıktı.

Bavulunu eski bir iple sımsıkı bağlamıştı.

Sınav sonucunu tam bir sabırla bekledi.

Odaya sessiz adımlarla, telaşsız bir yürüyüşle girdi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gibi" sözcüğü edat (ilgeç) göreviyle kullanılmamıştır?

Onun gibisini bu güne kadar hiç görmedim.

Buz gibi suyu bir dikişte içti.

Yıllar içinde aslan gibi bir delikanlı olmuş.

Tarlaya kar gibi beyaz bir örtü serilmişti.

Her şey tam da senin dediğin gibi oldu.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü bağlaç göreviyle kullanılmıştır?

Ayşe ile Fatma sınıfın en yakın iki arkadaşıydı.

Çocuk, kalemi titreyen eli ile zorlukla tuttu.

Hafta sonu babası ile balık tutmaya gitti.

Bütün bu sorunları büyük bir sabır ile çözdü.

Şehirlerarası yolculuğu otobüs ile yaptık.

"Yirmi" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir sözcük türünde kullanılmıştır?

Bu kitabı yirmiye tamamladım.

Yirmi yaşındaki genç, ödülü aldı.

Sıradaki yirmi kişi içeri alınacak.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün türü, yanında verilenle uyuşmaz? (Altı çizili sözcükler tırnak içinde gösterilmiştir.)

“Eyvah”, saatimi evde unutmuşum! → edat

“Yalnız” seni bekliyordum, başka kimseyi değil. → edat/bağlaç

Kapıyı açar açmaz “içeri” girdi. → zarf

“Bu” kitabı daha önce okumuştum. → sıfat (belirtme sıfatı)

Sınavı kazanınca “çok” sevindi. → zarf (miktar zarfı)

Sözcük Türleri — İsimden Fiilimsiye

İsim (Ad) ve Sıfat (Ön Ad)

İsim, varlıkları karşılayan sözcüktür. Türleri: özel/cins, somut/soyut, tekil/çoğul/topluluk (ordu, sürü, orman).

Sıfat, ismi niteleyen ya da belirten sözcüktür ve daima isimden önce gelir:

Niteleme sıfatı: İsmin nasıl olduğunu söyler: kırmızı elma, çalışkan öğrenci.
Belirtme sıfatları:
- İşaret: bu, şu, o yol
- Sayı: üç kalem, ikinci sıra, yarım ekmek
- Belgisiz: bazı insanlar, birkaç gün, hiçbir şey
- Soru: kaç kişi, nasıl bir ev

Ayırt et: Sıfat isimden önce gelip onu belirtir. Aynı sözcük tek başına ismin yerini tutuyorsa zamir olur: bu kitap (sıfat) / bu benim (zamir).

Zamir (Adıl)

Zamir, ismin yerini tutan sözcüktür. Türleri:

Zamir türü	Örnek
Kişi (şahıs)	ben, sen, o, biz, siz, onlar
İşaret	bu, şu, o, bunlar
Soru	kim, ne, nerede, kaçı
Belgisiz	kimse, herkes, bazısı, hepsi
Dönüşlülük	kendi
Ek hâlinde (iyelik)	kalem-im, ev-in

Zarf (Belirteç)

Zarf, fiili, sıfatı ya da başka bir zarfı etkileyen sözcüktür. Türleri:

Durum: hızlı koştu, güzel yazdı.
Zaman: dün geldi, artık gidiyorum.
Yer-yön: içeri gir, dışarı çık. (Ek almaz; ek alırsa isim olur: içeriye → isim.)
Miktar (azlık-çokluk): çok yedi, en güzel, daha hızlı.
Soru: nasıl, ne zaman, niçin geldi?

Edat, Bağlaç ve Ünlem

Edat (ilgeç): Tek başına anlamı yoktur; başka sözcüklerle anlam kazanır: gibi, kadar, için, ile, göre, dolayı. — Buz gibi su.
Bağlaç: Sözcük, öbek ya da cümleleri bağlar; çıkarılınca cümlenin anlamı bozulmaz ama bağ kopar: ve, ama, çünkü, ancak, hem…hem, ne…ne.
Ünlem: Sevinç, korku, heyecan bildirir: Ah!, Eyvah!, Hey!

Ayırt et: "ile" ve "de/ki" hem edat/bağlaç hem ek olabilir. "ile" araç/birliktelik bildirip cümleden çıkarılamıyorsa edat; "ve" yerine geçiyorsa bağlaçtır. Bağlaç olan "de" ve "ki" ayrı yazılır.

Fiil ve Fiilimsi

Fiil (eylem), iş, oluş veya durum bildirir; kip ve kişi eki alır: geldi, okuyor, bakacağım.

Fiilimsi (eylemsi), fiilden türeyen ama cümlede isim, sıfat veya zarf görevi gören sözcüktür. Kip eki almaz, yan cümle kurar:

Fiilimsi	Ekler	Örnek	Görev
İsim-fiil	-mak, -ma, -ış	koşmak, gülüş	İsim
Sıfat-fiil	-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş	okuyan çocuk	Sıfat
Zarf-fiil (bağ-fiil)	-ip, -erek, -ince, -ken, -dıkça, -meden	gülerek baktı	Zarf

SINAV İPUCU: Fiilimsiler yan cümlecik kurar ve bir cümledeki yüklem sayısını artırmadan yargı ekler. Cümlede kaç fiilimsi varsa o kadar yan cümle vardır. Fiilimsi kip-kişi eki almaz; alırsa yüklem (asıl fiil) olur.

Bu konudan 10 soru

Okuduğunu hemen sına — her sorunun çözümü altında.

10 sorudan 0 tanesi cevaplandıSkor: 0/10

1.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili “bu” sözcüğü, diğerlerinden farklı bir türde kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: E — Bu çözümün doğru olduğuna eminim.
İşaret sözcüğü bir adın önüne gelip onu belirtirse sıfat, tek başına adın yerini tutup çekim eki alırsa zamir olur. A (bunu), B (bunları), C (buna), D (bunlardan) çekim eki almış ve adın yerini tutmuş işaret zamirleridir. E’de ise ‘bu’ sözcüğü ‘çözüm’ adının önünde onu belirtir; bu yüzden işaret sıfatıdır ve diğerlerinden farklı türdedir.
İşaret sözcüğünün türü konuma göre değişir: adın önünde nitelerse sıfat (bu çözüm), tek başına ve ek alırsa zamirdir (bunu, buna).
2.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içindeki sözcük zamir değildir?
YanlışDoğru cevap: B — Toplantıda "birkaç" öğrenci karara itiraz etti.
A'da "onlar" kişi zamiri, C'de "bu" işaret zamiri, D'de "kendi" dönüşlülük zamiri, E'de "birçoğu" belgisiz zamirdir; hepsi ismin yerini tutar. B'deki "birkaç" ise "öğrenci" ismini belirttiği için belgisiz sıfattır, zamir değildir.
"Birkaç, çoğu, bazı" bir ismin önünde onu belirtirse sıfat; ismin yerini tutup ek alırsa (birkaçı, çoğu, birçoğu) zamir olur.
3.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili “doğru” sözcüğü, diğerlerinden farklı bir sözcük türünde kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: D — Onun her zaman doğru konuştuğunu bilirdik.
“Doğru” sözcüğünün türü, cümlede neyi nitelediğine bağlıdır. A'da “yanıtı”, B'de “karar”, C'de “insanlarla”, E'de “seçim” adlarını niteleyerek SIFAT görevindedir. D'de ise “konuştuğunu” eylemini “nasıl?” sorusuyla belirttiği için ZARF (belirteç) görevindedir. Bir adı değil eylemi nitelediğinden tür bakımından diğerlerinden ayrılan seçenek D'dir.
Öğrenci “doğru” sözcüğünü her yerde sıfat sanır; oysa bir eylemi (nasıl konuştu → doğru) nitelediğinde zarf olur.
4.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün türü, "Onların hiçbiri toplantıya katılmadı." cümlesindeki altı çizili "hiçbiri" sözcüğünün türüyle aynıdır?
YanlışDoğru cevap: C — Herkes, sorunun çözümünü merakla bekliyordu. (Herkes)
"Hiçbiri" bir varlığı belirsiz biçimde karşılayan belgisiz zamirdir. "Herkes" de topluluğun tamamını belirsiz olarak karşılayan bir belgisiz zamirdir; tür aynıdır. A'daki "Bu" bir ismi niteleyen işaret sıfatı (zamir değil), B'deki "Kimi" ismi niteleyen belgisiz sıfat, D'deki "neyi" soru zamiri, E'deki "Kendisi" dönüşlülük (kişi) zamiridir.
Belgisiz sözcük tek başına kullanılıp ismin yerini tutarsa zamir (hiçbiri, herkes), bir ismi niteliyorsa sıfattır (kimi öğrenci, bu kitap).
5.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sözcüğü, ötekilerden farklı bir tür (görev) ile kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: E — Şunu bana biraz önce sen vermiştin.
İşaret sözcüğü bir ismin önüne gelip onu belirtiyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir. A, B, C ve D'de "bu/o/şu" sırasıyla soru, gün, yol ve dağ isimlerini belirttiği için işaret sıfatıdır. E'deki "şunu" ise ismin yerini tutup hâl eki (-u) aldığından işaret zamiridir; bu yönüyle ötekilerden farklıdır.
İşaret sözcüğü isimden önce gelip onu belirtiyorsa sıfat; ismin yerini tutup çekim eki alabiliyorsa zamirdir.
6.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ile” sözcüğü, ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: A — Kardeşiyle ben bu konuyu daha önce hiç konuşmadık.
B, C, D ve E’de “ile” bir edat olup sırasıyla durum/tarz (gürültüyle, sabırla, yürüyüşle) ya da araç (iple) bildirir. A’da ise “ile” (kardeşiyle ben) iki özneyi birbirine bağlayan bir bağlaç görevindedir; ‘ve’ ile değiştirilebilir (kardeşim ve ben). Dolayısıyla A ötekilerden farklıdır.
Öğrenci ‘ile’yi her zaman edat sanar; oysa ‘ve’ ile değiştirilebiliyorsa bağlaç, değiştirilemiyorsa edat görevindedir.
7.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gibi" sözcüğü edat (ilgeç) göreviyle kullanılmamıştır?
YanlışDoğru cevap: C — Onun gibisini bu güne kadar hiç görmedim.
A, B, D ve E'de "gibi" kendinden önceki sözcükle benzetme ilgisi kuran edattır. C'de ise "gibisini" biçiminde iyelik ve hâl eki alıp adlaştığı (ismin yerini tuttuğu) için edat değildir.
"Gibi" çekim eki alıp ismin yerini tutuyorsa (gibisi, gibisini) artık edat değil isimdir.
8.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü bağlaç göreviyle kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: A — Ayşe ile Fatma sınıfın en yakın iki arkadaşıydı.
A'da "ile" eşit görevli iki ismi (Ayşe-Fatma) birbirine bağlar ve "ve" ile değiştirilebilir; bu yüzden bağlaçtır. B'de araç, C'de beraberlik, D'de durum, E'de araç ilgisi kuran "ile" ise "ve" ile değiştirilemez, edattır.
"İle" yerine "ve" getirilebiliyorsa bağlaç, getirilemiyorsa (araç/beraberlik/durum anlamı) edattır.
9.
"Yirmi" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir sözcük türünde kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: B — Bu kitabı yirmiye tamamladım.
A, C, D ve E'de "yirmi" hemen ardından gelen adı (öğrenci, genç… yaş, kişi, yolcu) niteleyen sayı sıfatıdır. B'de ise "yirmiye tamamladım" ifadesinde "yirmi", bir adı nitelemeyip kendisi ad (isim) gibi kullanılmış, yönelme eki (-e) alarak adlaşmıştır. Dolayısıyla tür bakımından farklı olan B'dir.
Sayı bir adı niteliyorsa sıfat, tek başına ad görevinde (çekim eki alıp adın yerini tutarak) kullanılıyorsa isimdir. "Yaşındaki" ifadesindeki "yirmi" hâlâ 'yaş' adını nitelediği için sıfattır; öğrenci bunu isim sanabilir.
10.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün türü, yanında verilenle uyuşmaz? (Altı çizili sözcükler tırnak içinde gösterilmiştir.)
YanlışDoğru cevap: E — “Eyvah”, saatimi evde unutmuşum! → edat
E’de “eyvah”, ani bir üzüntü/şaşkınlık duygusunu bildirir; türü ünlemdir, edat değildir. Edatlar tek başına anlamı olmayan, başka sözcüklerle ilgi kuran görevli sözcüklerdir. A’da “yalnız” burada “sadece” anlamında olup edat/bağlaç işlevindedir; B’de “içeri” eylemi yönüyle belirttiğinden zarf; C’de “bu” ismi belirttiğinden belirtme sıfatı; D’de “çok” fiili miktarca belirttiğinden zarftır. Yalnızca E’deki eşleştirme yanlıştır.
Ünlemler seslenme/duygu bildiren görevli sözcükler olduğu için, aynı grupta yer alan edatlarla karıştırılır.