KPSS Güncel Bilgiler — Konu Anlatımı ve Çözümlü Sorular

YanlışDoğru cevap: A — Dünya Mirası Listesi – Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi

I. gruptaki Efes, Truva ve Göbeklitepe somut yerler/arkeolojik alanlar olduğundan Dünya Mirası Listesi'ne; II. gruptaki Ebru, Karagöz ve Mevlevi Sema yaşayan gelenek/sanatlar olduğundan Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne girer. Yer ise Dünya Mirası, gelenek/uygulama ise Somut Olmayan Miras ayrımı esastır.

İkisi de UNESCO listesi olduğu için aynı listede sanılır; oysa yer/yapı ile yaşayan gelenek iki ayrı listeye kaydedilir.

YanlışDoğru cevap: B — Göbeklitepe

Şanlıurfa'daki Göbeklitepe, tarım öncesi döneme tarihlenen ve bilinen en eski anıtsal/tapınak yapısı olarak kabul edilen UNESCO Dünya Mirası alanıdır. Çatalhöyük bir Neolitik yerleşim, Arslantepe ise Malatya'da bir höyüktür.

Çatalhöyük de erken Neolitik olduğu için karıştırılır; ancak 'en eski anıtsal tapınak' ve 'Şanlıurfa' tanımı Göbeklitepe'ye özgüdür.

YanlışDoğru cevap: E — Nobel Ödülü — Yalnızca sinema ve müzik alanları

Nobel Ödülü fizik, kimya, tıp, edebiyat, ekonomi ve barış dallarında verilir; sinema ve müzikle ilgisi yoktur, dolayısıyla E yanlıştır. A doğrudur (Nobel alanları). B doğrudur (Oscar sinema). C doğrudur (Pulitzer gazetecilik/edebiyat). D doğrudur (Grammy müzik).

Öğrenci Nobel'i genel bir 'sanat ödülü' sanarak sinema/müzikle ilişkilendirir.

YanlışDoğru cevap: B — Kurumun resmi ve tarihli duyurusundan görev bilgisini doğrulamak

Güncel bilgi en hızlı değişen içerik türüdür. Kurum görevi gibi bilgiler resmi ve tarihli kaynakla doğrulanmadan yayınlanmamalıdır.

YanlışDoğru cevap: C — İlgili kuruluşun resmî ve tarihli birincil duyurusundan bilgiyi doğrulamak

Dönem başkanlığı gibi bilgiler zamanla değişip hızla bayatlar; bu tür güncel bilginin doğruluğu ancak ilgili kuruluşun resmî, tarihli ve birincil duyurusuyla güvence altına alınabilir. Eski deneme kitapları (A), sosyal medya popülerliği (B), kaynağı incelenmemiş başka uygulamalar (D) ve doğrulanmamış tek bir arama sonucu (E) güncellik ve birincil-kaynak ölçütünü karşılamaz.

Öğrenci popülerlik, üst sıradaki arama sonucu ya da eski basılı kaynağı 'güvenilir' sanıyor; oysa güncel veride birincil ve tarihli doğrulama esastır.

YanlışDoğru cevap: E — Her ikisi de Birleşmiş Milletler'in askeri kolektif savunma organlarıdır.

IMF ve Dünya Bankası ekonomik/mali nitelikli uzman kuruluşlardır; askeri savunmayla ilgileri yoktur. Kolektif savunma NATO'ya özgüdür. Diğer seçenekler doğrudur: her ikisi de 1944 Bretton Woods sürecinden doğmuş, Washington merkezli olup IMF ödemeler dengesi, Dünya Bankası kalkınma finansmanı ile ilgilenir.

Ekonomik kuruluşların askeri/savunma işlevi olmadığı hâlde bunların savunma örgütüyle karıştırılması.

YanlışDoğru cevap: B — Dünyanın en büyük ekonomilerini (gelişmiş ve yükselen) bir araya getiren küresel ekonomik/finansal işbirliği platformu

G-20, dünyanın en büyük gelişmiş ve yükselen ekonomilerini bir araya getiren küresel ekonomik ve finansal işbirliği platformudur. Türkiye kurucu üyelerdendir. Petrol karteli OPEC, Türk dilli birlik TDT, Strazburg merkezli insan hakları örgütü Avrupa Konseyi, Karadeniz örgütü KEİ'dir.

G-20'nin petrol veya bölgesel bir örgütle karıştırılması. G-20 küresel ölçeklidir ve ekonomilerin büyüklüğüne göre belirlenir.

YanlışDoğru cevap: D — Güvenlik Konseyi

BM Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasından birinci derecede sorumlu organdır ve beş daimî üyesi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) veto yetkisine sahiptir. Genel Kurul tüm üyelerin eşit temsil edildiği görüşme organıdır; Ekonomik ve Sosyal Konsey kalkınma ve iş birliği alanında çalışır; Uluslararası Adalet Divanı BM'nin yargı organıdır; Vesayet Konseyi ise işlevini fiilen tamamlamış bir organdır. Bu nedenle cevap Güvenlik Konseyi'dir.

Veto yetkisi ve barış-güvenlik sorumluluğu Genel Kurul'a değil, yalnızca Güvenlik Konseyi'ne aittir; bu iki organın işlevi karıştırılmamalıdır.

YanlışDoğru cevap: E — Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösterir ve merkezi Strazburg'dadır.

AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne dayanarak Avrupa Konseyi bünyesinde çalışır ve merkezi Strazburg'dadır. Lüksemburg'daki mahkeme AB Adalet Divanı, Lahey'deki ise BM'nin Uluslararası Adalet Divanı'dır; bunlar AİHM'den farklıdır.

AİHM'nin Avrupa Birliği organı sanılması; oysa AİHM, AB'den ayrı olan Avrupa Konseyi'ne bağlıdır.

YanlışDoğru cevap: C — Avrupa Birliği

Türkiye NATO, Avrupa Konseyi, OECD ve Türk Devletleri Teşkilatı'nın tam üyesidir. Avrupa Birliği'ne ise tam üye DEĞİL, aday ülkedir. Bu nedenle 'tam üye' listesine AB'nin eklenmesi hatalıdır.

Türkiye'nin AB ile uzun süreli ilişkisi ve gümrük birliği nedeniyle tam üye sanılması. Türkiye aday ülkedir; tam üyelik gerçekleşmemiştir.

YanlışDoğru cevap: E — YÖK — KPSS ve YKS gibi merkezî sınavları hazırlayıp uygular.

Merkezî sınavları (KPSS, YKS, ALES) hazırlayıp uygulayan kurum ÖSYM'dir; YÖK ise yükseköğretimi planlar. Bu nedenle "YÖK sınavları hazırlar" diyen E yanlıştır. A, B, C, D doğrudur.

Sınav organizasyonu YÖK'e atfedilir; oysa bu ÖSYM'nin görevidir, YÖK yükseköğretimi planlar.

YanlışDoğru cevap: C — Avrupa Konseyi'nin merkezi Strazburg olup insan hakları ve demokrasi odaklıdır; AB'den ayrı ve daha geniş kapsamlıdır

Avrupa Konseyi merkezi Strazburg'dadır; insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü odaklıdır ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu yapıya bağlıdır. AB'den ayrı, daha geniş üyeli bir örgüttür. Türkiye Avrupa Konseyi'ne 1949'da erken dönemde üye olmuştur.

Avrupa Konseyi ile AB'nin aynı sanılması. AİHM AB'nin değil, Avrupa Konseyi'nin yapısına bağlıdır; ekonomik bütünleşme AB'nin işlevidir.

YanlışDoğru cevap: A — Sayıştay — Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen yüksek mahkeme olmak

Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen kurum Anayasa Mahkemesi'dir; Sayıştay mali denetim organıdır. Bu nedenle A yanlıştır. B doğrudur (Sayıştay mali denetim). C doğrudur (Danıştay idari yargı). D doğrudur (Yargıtay adli yargı). E doğrudur (Anayasa Mahkemesi anayasaya uygunluk denetimi).

Öğrenci mali denetim yapan Sayıştay ile anayasa yargısı yapan Anayasa Mahkemesi'nin görevlerini karıştırır.

YanlışDoğru cevap: D — TÜBİTAK – bilimsel ve teknolojik araştırmaları desteklemek, projelere ve araştırmacılara fon sağlamak

TÜBİTAK’ın görevi bilimsel-teknolojik araştırmaları desteklemek ve projelere fon sağlamaktır; D doğrudur. TÜİK istatistik üretir (B’deki görev TÜİK’e ait, ona ‘TSE’ dendiği için yanlış), TSE standartları belirler (A’daki görev TSE’ye ait, ona ‘TÜİK’ dendiği için yanlış), AFAD afet-arama kurtarma yürütür. C ve E’de görevler kurumlarla ters eşleştirilmiştir.

TÜBİTAK (fon/araştırma), TÜİK (istatistik), TSE (standart), AFAD (afet) görevleri sık karıştırılır; çeldiriciler görevleri çapraz eşleştirir.

YanlışDoğru cevap: C — UNESCO – Cenevre

UNESCO'nun merkezi Paris'tir, Cenevre değildir. Cenevre; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) gibi kurumların merkezidir. Bu nedenle 'UNESCO – Cenevre' eşleştirmesi yanlıştır.

Cenevre birçok BM kuruluşuna ev sahipliği yaptığı için UNESCO da orada sanılır; oysa UNESCO Paris merkezlidir.