KPSS Noktalama İşaretleri — Çözümlü Sorular

YanlışDoğru cevap: E — Öğrenciler sınav sonuçlarını sabırsızlıkla, merakla bekliyordu.

A, B, C ve D seçeneklerinde virgül özneyi ayırarak anlam karışıklığını önler; kaldırılırsa "ihtiyar adama", "genç doktora", "yorgun işçileri", "küçük çocukları" gibi sıfat tamlaması okunabilir ve özne ile anlam değişir. E seçeneğinde ise virgül eş görevli iki zarfı (sabırsızlıkla, merakla) ayırmaktadır; kaldırıldığında "sabırsızlıkla merakla" olur, anlam bozulmaz ve özne değişmez. Bu nedenle yalnızca E'de virgülün kaldırılması anlamı değiştirmez.

Virgül yalnızca sıralamak için değildir; özneyi ayıran virgül kaldırılırsa öznenin sınırı kayar ve cümlenin anlamı değişir.

YanlışDoğru cevap: B — Genç, kadına yardım etti.

“Genç, kadına yardım etti.” cümlesinde virgül özneden hemen sonra konduğunda “genç” sözcüğü özne (yardım eden genç bir kişi) olarak algılanır; oysa virgülsüz “Genç kadına yardım etti.” cümlesinde “genç” sıfattır ve yardım edilen genç kadındır. Buradaki virgül anlamı değiştirdiği için yanlış kullanılmıştır. Diğer cümlelerde virgül anlamı bozacak biçimde yerleştirilmemiştir.

Virgül, sıfatı öznesinden ayıracak biçimde konursa sıfat özne sanılır ve cümlenin anlamı tümüyle değişir; virgülün yeri anlamı belirler.

YanlışDoğru cevap: D — Bugün hava: çok güzeldi, dışarı çıkmalıyız.

D'de özne/başlangıç ile yüklem arasına gereksiz iki nokta konmuştur; iki nokta ancak açıklama, örnek ya da sıralama öncesinde kullanılır. A'da sıralama öncesi iki nokta, B'de ara söz için kısa çizgi, C'de tırnak içi alıntı, E'de sıralı cümleler arasında noktalı virgül doğru kullanılmıştır.

İki nokta özne ile yüklem arasını ayırmak için değil; açıklama, örnek veya sıralama öncesinde kullanılır.

YanlışDoğru cevap: A — 2023’te kutlanan Cumhuriyet’in 100. yıl dönümüne bütün yurt katıldı.

A’da sayıdan sonra gelen ek (2023’te) ve özel ada gelen ek (Cumhuriyet’in) kurala uygun ayrılmıştır; doğrudur. B’de aileyi/topluluğu anlatan “-ler” eki kesmeyle ayrılmaz (Ahmetler). C’de dil adına gelen ek ayrılmaz (Türkçenin). D’de özel ada gelip yeni sözcük türeten “-lı” yapım eki kesmeyle ayrılmaz (Ankaralı). E’de gün adı özel ad olmadığından ek kesmeyle ayrılmaz (Perşembeden). Tek doğru A’dır.

Öğrenci ‘-ler, -lı, dil adı ekleri ve gün adları’na gelen ekleri de özel ad eki sanıp kesmeyle ayırır; oysa bunlar ayrılmaz.

YanlışDoğru cevap: A — Genç, adama yol gösterdikten sonra hızla uzaklaştı.

A'da virgül olmasa 'genç adama' bir sıfat tamlaması gibi okunur; virgül konularak 'genç' öznesi 'adama' dolaylı tümlecinden ayrılır ve 'gencin adama yol gösterdiği' anlamı netleşir. Diğerlerinde virgül anlam karışıklığını gidermek için değil, seslenme/sıralama/bağlama gibi genel kurallar gereği kullanılmıştır ve kaldırılsa da temel anlam değişmez.

Öğrenci virgülün her kullanımını eşdeğer sanır; oysa yalnızca özneyi vurgulayıp anlam karışıklığını gideren virgül zorunludur.

YanlışDoğru cevap: D — Masaya kalem, defter; sildi, cetvel koydu.

D'de gruplanan ögelerden ikincisi 'sildi, cetvel' biçiminde yazılmış; 'sildi' özne değil çekimli fiildir, 'silgi' olmalıdır. Ayrıca öge gruplaması bozuk olduğundan noktalı virgül işlevini yitirmiştir. A'da içinde virgül bulunan öge grupları noktalı virgülle doğru ayrılmıştır; B ve E'de anlamca bağlı bağımsız cümleler, C'de sıralı cümleler noktalı virgülle doğru ayrılmıştır.

Öge grubunda anlamca uyumsuz sözcük olsa bile yalnızca işarete bakıp doğru sanmak.

YanlışDoğru cevap: A — : ( , ) ( . ) ( . )

Konuşmayı yapan kişinin (Öğretmen) alıntıdan önce gelmesi ve alıntının tırnakla verilmesi nedeniyle ilk boşluğa iki nokta gelir. 'Yarın' sözcüğü ara/zaman ögesi olup devam eden cümleden virgülle ayrılır. Alıntı cümlesi bittiği için tırnak içinde nokta, ana cümle de bitince son nokta gelir. B ve E ilk işareti virgül yaptığı için, C ünlem gerektiren bir seslenme olmadığı için, D içeride noktalı virgül gerektirmediği için yanlıştır.

Alıntı öncesi konuşan kişiden sonra iki nokta yerine virgül koymak.

YanlışDoğru cevap: B — Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışı 1920'de gerçekleşti.

TDK'ye göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle AYRILMAZ; doğrusu 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' olmalıdır. '1920'de' kısmı doğrudur ama cümledeki asıl yanlış meclis adındaki kesmedir. A'da kişi ve eser adı, C ve E'de kısaltma, D'de yer adı çekim ekleri kesmeyle doğru ayrılmıştır.

Kurum/kuruluş adlarına gelen ekleri de özel ad gibi kesmeyle ayırmak.

YanlışDoğru cevap: A — , ( ) ,

'yıllar önce yurt dışına yerleşen Kerem' ifadesi, 'arkadaşım' sözünü açıklayan bir ara sözdür ve iki yandan AYNI türde işaretle kapatılmalıdır. Ara söz virgül-virgül, uzun çizgi-uzun çizgi veya yay ayraç ile SİMETRİK biçimde ayrılabilir. Verilen seçenekler içinde tek simetrik ve geçerli seçenek virgül-virgül olduğundan doğru cevap A'dır. B ve C bir yanda virgül öbür yanda çizgi kullanıp asimetrik olduğundan, D noktalı virgül ve E iki nokta ara söz ayırmada kullanılmadığından yanlıştır.

Ara sözü bir yanda virgül, öbür yanda çizgiyle asimetrik kapatmak ya da ara söz ayrımında noktalı virgül/iki nokta kullanmak.

YanlışDoğru cevap: C — Onun neden öyle davrandığını hâlâ anlamış değilim?

C aslında bir haber (bildirme) cümlesidir; 'anlamış değilim' yüklemi kesin bir yargı bildirir, cümle anlamca soru değildir; sonuna nokta gelmelidir. 'Neden' sözcüğünün geçmesi cümleyi soru yapmaz. A, B, D ve E gerçek soru cümleleri olduğu için soru işareti doğrudur. B'deki 'söyler misin' rica bildiren bir soru kalıbıdır ve soru işareti alır.

İçinde 'neden, nasıl, kim' geçen her cümleyi soru sanıp soru işareti koymak.

YanlışDoğru cevap: B — Genç, öğretmene soruyu tekrar sordu.

B'de virgül kaldırılırsa 'Genç öğretmene' tamlaması oluşur ve 'genç' sözcüğü sıfat olarak öğretmeni niteler; virgülle ise 'genç' özne olur (soruyu soran gençtir). Yani virgül anlamı tümüyle değiştirir. Diğer seçeneklerde virgül yalnızca sıralı cümle/öge ayırır; kaldırılması anlamı değiştirmez, yalnızca akıcılığı etkiler.

Virgülü yalnızca 'nefes/duraklama' işareti sanıp anlam ayırt edici işlevini gözden kaçırmak.

YanlışDoğru cevap: E — : ( , ) ( , ) ( . )

İlk boşluktan sonra 'her şeyi' sözünün neler olduğu sıralanıp örneklendiği için iki nokta gelir. Sıralanan ögeler tek tek virgülle ayrılır. Cümle tam bir yargıyla bittiği için sonuna nokta konur; doğru dizi E'dedir. A ilk işareti virgül yaptığından, D noktalı virgül yaptığından, B ögeler kendi içinde virgül içermediği hâlde noktalı virgül koyduğundan, C sıralama bittiği hâlde üç nokta koyduğundan elenir.

Açıklama/örnekleme öncesi iki nokta yerine virgül kullanmak.

YanlışDoğru cevap: A — Sana söyleyeceklerim var ama... boş ver, unut gitsin.

A'da üç nokta, sözün SÖYLENMEK İSTENMEYİP yarıda kesilmesini gösterir. B, C, D ve E'de ise üç nokta örneklerin/sıralamanın sürüp gittiğini (benzerlerinin devam ettiğini) bildirir. Dolayısıyla işlev bakımından A diğerlerinden ayrılır.

Üç noktayı yalnızca 've benzeri' anlamıyla sınırlamak, duygusal/yarıda kesme işlevini atlamak.

YanlışDoğru cevap: D — Belge 6 Temmuz 2026. tarihinde imzalandı.

Tarih ay adı YAZIYLA verildiğinde araya ve sona nokta konmaz; doğrusu '6 Temmuz 2026 tarihinde' olmalıdır. Nokta yalnızca sayılarla yazılan tarihlerde (06.07.2026) kullanılır. A'da saat, B'de sıra sayısı (II.), C'de kısaltmalar, E'de sıra sayısı (5.) noktayla doğru yazılmıştır.

Yazıyla yazılan tarihin sonuna da nokta koymak.

YanlışDoğru cevap: D — : ( " ) ( / ) ( " )

Alıntı (dizeler) öncesinde açıklama yapıldığı için iki nokta gelir; aktarılan dizeler tırnak içine alınır. Şiirde alt alta yazılması gereken iki dize düz metinde yan yana verildiğinde araya eğik çizgi (/) konur. Buna göre doğru dizi iki nokta, açış tırnağı, eğik çizgi, kapanış tırnağı biçimindedir ve D seçeneğindedir. A baştaki iki noktayı virgül yapıp dizeler arasına virgül koyduğundan, C baştaki işareti noktalı virgül yaptığından, E dizeler arasına eğik çizgi yerine noktalı virgül koyduğundan, B tırnak yerine parantez kullandığından yanlıştır.

Yan yana yazılan dizeler arasına eğik çizgi yerine virgül koymak.

YanlışDoğru cevap: B — : ( , ) ( . )

Aktarılan söz (uyarı) öncesinde açıklama yapıldığı için ilk ayraca iki nokta gelir. Sıralanan ögelerden 'şapka' ile 'su ve fotoğraf makinesi' arasına virgül konur; 'su ve fotoğraf makinesi' bağlaçla bağlandığından yalnızca ilk ögeden sonra virgül gerekir. Aktarılan cümle tam bir yargıyla bittiği için sonuna nokta konur; doğru dizi B'dedir. A ilk işareti virgül, E noktalı virgül yaptığından, C ögeler kendi içinde virgül gerektirmediği hâlde noktalı virgül koyduğundan, D sıralama bitmişken üç nokta koyduğundan elenir.

Aktarma/açıklama öncesi iki nokta yerine virgül veya noktalı virgül kullanmak.

YanlışDoğru cevap: E — Fiil çekiminde 'gel-' köküne ekler getirilir.

E'de kısa çizgi, dil bilgisinde fiil KÖK/GÖVDESİNİ göstermek için kullanılmıştır. A, B, C ve D'de ise kısa çizgi iki öge/kavram/yer arasındaki İLİŞKİYİ ya da 'arası' anlamını (Türk ile Rus, iki tarih arası, iki şehir arası) bildirir. Bu yüzden işlev bakımından E ayrılır.

Kısa çizgiyi yalnızca 'iki şey arası' anlamına indirgemek, dil bilgisel gösterim işlevini atlamak.

YanlışDoğru cevap: C — : ( , ) ( . )

'üç temayı' ifadesinden sonra bu temalar sıralanıp açıklandığı için iki nokta gelir. Sıralanan temalar arasına virgül konur; 'yabancılaşma ve umut' bağlaçla bağlandığından son ögeden önce ayrıca işaret gerekmez ve cümle tam yargıyla bittiği için sona nokta gelir. Doğru dizi C'dedir. A baştaki işareti virgül, E noktalı virgül yaptığından, B ögeler arası noktalı virgül gerektirmediğinden, D sona üç nokta koyduğundan elenir.

Sıralamayı başlatan açıklama öncesinde iki nokta yerine virgül kullanmak.

YanlışDoğru cevap: E — Genç adam (elini masaya vurarak) itiraz etti.

E'de parantez, tiyatro/anlatı metninde kişinin HAREKET ve durumunu (sahne yönergesi) bildirmek için kullanılmıştır. A, B, C ve D'de ise parantez, cümleye açıklayıcı/tamamlayıcı EK BİLGİ (tarih, kısaltma, kaynak, ayrıntı) katmak için kullanılmıştır. Bu nedenle işlev bakımından E diğerlerinden ayrılır.

Parantezin yalnızca 'ek bilgi verme' işlevini bilip sahne/hareket bildirme işlevini gözden kaçırmak.

YanlışDoğru cevap: C — Çok yorulmuştu; ama yine de vazgeçmedi.

C doğrudur: anlamca bağlı iki cümle 'ama' bağlacından önce noktalı virgülle ayrılabilir; kullanım kurala uygundur. A'da tek öge grubunu (sınava) noktalı virgülle ayırmak yanlıştır. B'de 'Ali'de' değil 'Ali de' (bağlaç 'de' ayrı ve kesmesiz) olmalıdır. D'de özne (TBMM) ile arasına gereksiz virgül konmuş, ayrıca tarihten sonra virgül gereksizdir. E'de sıralı özneler arasında 've' bağlacı zaten bağladığından noktalı virgül gereksizdir.

Bağlaç 'de/da' ile hâl eki '-de/-da'yı karıştırmak ve gereksiz yerlere virgül/noktalı virgül koymak.