Paragrafta Anlatım Yolları ve Biçimleri sorularının çözümü var mı?

Var — bu sayfadaki her sorunun altında doğru cevap ve gerekçesi yazıyor, yanlış şıkların dayandığı hata da açıklanıyor.

(I) Kentlerdeki hava kirliliği, son yıllarda solunum yolu hastalıklarında görülen artışın başlıca sebeplerinden biri hâline geldi. (II) Bu durumun arkasında ısınmada kalitesiz kömürün yaygın kullanımı, artan araç sayısı ve yeşil alanların hızla azalması yatıyor. (III) Nitekim aynı yakıtın kullanıldığı komşu ülkelerde de benzer sağlık sorunları raporlanmaktadır. (IV) Sorunun çözümü için temiz enerjiye geçişin özendirilmesi ve toplu taşımanın yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu parçanın anlatım düzeniyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Parça, çözümden yola çıkıp geriye doğru nedenleri sıralayan bir düzenle kurulmuştur.

I. cümlede bir sorun ortaya konmuştur.

II. cümlede sorunun nedenleri sıralanmıştır.

III. cümle, ileri sürülen görüşü bir örnekle destekleme işlevi taşımaktadır.

IV. cümlede soruna yönelik bir çözüm önerisi sunulmuştur.

“İyi bir okur, metni yalnızca satır satır izleyen kişi değildir. Bir okurun, satır aralarındaki örtük anlamı sezmesi, yazarın ne dediği kadar ne demek istediğini de kavraması gerekir. Nitekim usta bir dedektifin dağınık ipuçlarından bütünlüklü bir sonuca ulaşması gibi, iyi okur da metnin parçalarından anlamı kurar.” Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangileri bir arada kullanılmıştır?

Tanımlama ve benzetme (analoji)

Örnekleme ve sayısal verilerden yararlanma

Tanık gösterme ve karşılaştırma

Karşılaştırma ve sayısal verilerden yararlanma

"Odaya girdiğinde tozlu perdelerin arasından süzülen soluk bir ışık vardı. Duvarlardaki çatlaklar, köşede biriken örümcek ağları, üstü örtülü eski eşyalar yılların sessizliğini taşıyordu." Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Olaylar zaman sırasına göre art arda öykülenmiştir.

Betimleyici ögelere yer verilmiştir.

Görsel ayrıntılar öne çıkarılmıştır.

Bir mekân, gözlemlenerek canlandırılmıştır.

Sıfatlarla nesnelerin nitelikleri belirginleştirilmiştir.

"Kimileri sanatın topluma bir yararı olmadığını, salt bir oyalanma olduğunu ileri sürer. Oysa bu görüş kolayca çürütülebilir: Sanat, insanı duyarlı kılar, ona başkalarının acısını duyumsatır. Yararsız sandığımız bir şiir, kimi zaman bir kanunun yapamadığını yapar; vicdanları harekete geçirir." Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Yalnızca nesnel verilerle bilgi aktarma amacı güdülmüştür.

Bir görüş öne sürülüp karşısında başka bir görüş savunulmuştur.

Tartışmacı anlatımdan yararlanılmıştır.

Karşılaştırma yapılarak düşünce desteklenmiştir.

Örnekleme yoluyla düşünce somutlaştırılmıştır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düşünceyi geliştirme yollarından yalnızca 'tanık gösterme (alıntılama)' kullanılmıştır?

Bir düşünürün dediği gibi, 'Okumak, başka hayatları ödünç almaktır.'

2023 verilerine göre kentte kişi başına düşen yeşil alan yalnızca 4 metrekaredir.

Roman, tıpkı bir ayna gibi, çağının bütün çelişkilerini yüzüne alır.

Deneme; kişisel, öznel ve kesin sonuçlara varmayan bir düşünce yazısıdır.

Şehir yaşamı hızlıyken kır yaşamı çoğu kez daha dingin bir ritim taşır.

"Sabah ayazında istasyon bomboştu. Peronun ucundaki tek fener, sisin içinde sararmış bir ışık halkası çiziyordu. Rayların üzerinde ince bir kırağı parlıyor, uzaktaki tepeler kurşuni bir örtüye bürünmüş, kımıltısız duruyordu." Bu parçanın anlatım biçimi ve baskın özelliği için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Betimleyici anlatımdır; durağan bir görünüm duyulara seslenen ayrıntılarla resmedilmiştir.

Öyküleyici anlatımdır; olaylar zaman akışı içinde ardışık olarak verilmiştir.

Açıklayıcı anlatımdır; bir konu nesnel biçimde öğretilmektedir.

Tartışmacı anlatımdır; yazar bir görüşü çürütmeye çalışmaktadır.

Öyküleyici anlatımdır; kahraman bakış açısıyla bir anı aktarılmaktadır.

"Deneme, yazarın kesin bir sonuca ulaşma kaygısı gütmeden, herhangi bir konu üzerinde kendi bakış açısıyla düşüncelerini içtenlikle aktardığı yazı türüdür. Bu yönüyle deneme, adımlarını hesaplayarak atan makaleden ayrılır; makale bir tezi kanıtlamayı amaçlarken deneme, düşüncenin kıvrımlarında serbestçe dolaşır." Bu parçada düşünceyi geliştirme yolu olarak aşağıdakilerin hangileri birlikte kullanılmıştır?

Tanımlama ve karşılaştırma

Örneklendirme ve tanık gösterme

Karşılaştırma ve tanık gösterme

Aşağıdaki cümlelerin dördünde aynı düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır. Buna göre, hangisinde diğerlerinden farklı bir yol kullanılmıştır?

Bu yeni model, öncekine göre iki kat hızlı ama bir o kadar da pahalı.

Zihin, kullanılmadıkça paslanan bir demir gibidir; işletildikçe parlar.

Şehir, geceleri sırtını yıldızlara dayamış uyuklayan dev bir kedi gibiydi.

Onun sesi, uzaktan gelen bir çağlayanın uğultusunu andırıyordu.

İnsan belleği, üzerine yazdıkça eskiyen kırılgan bir levhaya benzer.

Türkçe

KPSS Paragrafta Anlatım Yolları ve Biçimleri — Çözümlü Sorular

Anlatım biçimleri, düşünceyi geliştirme yolları ve anlatıcı tutumu.

Bu konunun anlatımı da hazır: Paragrafta Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

21 soru — hepsi çözümlü

Şıkka dokun; doğru cevabı, gerekçesini ve yanlış şıkkın tuzağını görürsün.

21 sorudan 0 tanesi cevaplandıSkor: 0/21

1.
(I) Kentlerdeki hava kirliliği, son yıllarda solunum yolu hastalıklarında görülen artışın başlıca sebeplerinden biri hâline geldi. (II) Bu durumun arkasında ısınmada kalitesiz kömürün yaygın kullanımı, artan araç sayısı ve yeşil alanların hızla azalması yatıyor. (III) Nitekim aynı yakıtın kullanıldığı komşu ülkelerde de benzer sağlık sorunları raporlanmaktadır. (IV) Sorunun çözümü için temiz enerjiye geçişin özendirilmesi ve toplu taşımanın yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu parçanın anlatım düzeniyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
YanlışDoğru cevap: E — Parça, çözümden yola çıkıp geriye doğru nedenleri sıralayan bir düzenle kurulmuştur.
Parça sorun (I) - neden (II) - kanıt/örnek (III) - çözüm (IV) sırasıyla, yani baştan sona doğru ilerleyen bir sorun-neden-çözüm düzeniyle kurulmuştur. E seçeneği bu sırayı ters (çözümden nedenlere doğru) gösterdiği için yanlıştır; bu nedenle parça için 'söylenemez'. Diğer seçeneklerin hepsi cümlelerin gerçek işleviyle örtüşür.
Öğrenci III. cümledeki 'nitekim' ile verilen örneği çözümün parçası sanabilir veya cümlelerin işlev sırasını gözden kaçırıp E'yi doğru kabul edebilir; oysa akış sorundan çözüme doğrudur.
2.
“Kapı gıcırdayarak açıldı. Tavana kadar kitaplarla dolu bu loş salona ilk kez giriyordum; pencereden süzülen soluk ışık, havada asılı tozları görünür kılıyordu. Yavaşça ilerledim, tozlu bir cildi raftan çektim ve ilk sayfasını çevirdim.” Bu parçada aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangileri bir arada kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: B — Betimleme ve öyküleme
Parçada salonun görünümü (loşluk, kitaplar, ışık, tozlar) ayrıntılı biçimde tasvir edilerek betimleme yapılmıştır. Bunun yanında “kapı açıldı”, “ilerledim”, “cildi çektim”, “sayfayı çevirdim” gibi zaman içinde birbirini izleyen eylemler öyküleme özelliği taşır. Dolayısıyla betimleme ile öyküleme bir arada kullanılmıştır; bir görüş savunulmadığı için tartışma, bir konu bilgilendirici biçimde anlatılmadığı için açıklama yoktur.
Bir parçada birden çok anlatım biçimi bulunabilir; mekân tasviri (betimleme) ile ardışık eylemlerin aktarımı (öyküleme) çoğu zaman aynı metinde birlikte yer alır.
3.
“İyi bir okur, metni yalnızca satır satır izleyen kişi değildir. Bir okurun, satır aralarındaki örtük anlamı sezmesi, yazarın ne dediği kadar ne demek istediğini de kavraması gerekir. Nitekim usta bir dedektifin dağınık ipuçlarından bütünlüklü bir sonuca ulaşması gibi, iyi okur da metnin parçalarından anlamı kurar.” Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangileri bir arada kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: B — Tanımlama ve benzetme (analoji)
Parçada önce ‘iyi bir okur … kişidir/değildir’ kalıbıyla iyi okur kavramı açıklanarak tanımlama yapılmış; ardından ‘usta bir dedektifin … ulaşması gibi’ ifadesiyle okuma eylemi dedektiflikle benzetme (analoji) kurularak somutlaştırılmıştır. Sayısal veri, alıntı (tanık gösterme) ya da somut örnek verme yoktur.
‘… gibi’ ile kurulan analoji örneklemeyle karıştırılır; ayrıca bir sözün başkasından aktarılmadığı yerde tanık gösterme aranmamalıdır.
4.
"Odaya girdiğinde tozlu perdelerin arasından süzülen soluk bir ışık vardı. Duvarlardaki çatlaklar, köşede biriken örümcek ağları, üstü örtülü eski eşyalar yılların sessizliğini taşıyordu." Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
YanlışDoğru cevap: D — Olaylar zaman sırasına göre art arda öykülenmiştir.
Parça ağırlıklı olarak betimlemedir: bir mekân, görsel ayrıntılar ve niteleyici sıfatlarla göz önünde canlandırılır (A, B, C, E doğrudur). Ancak birbirini zaman sırasıyla izleyen, hareket bildiren olaylar dizisi (öyküleme) yoktur; bu nedenle D söylenemez.
"Girdiğinde" gibi bir fiil görülünce parça öyküleme sanılır; oysa baskın anlatım biçimi durağan bir mekân betimlemesidir.
5.
"Kimileri sanatın topluma bir yararı olmadığını, salt bir oyalanma olduğunu ileri sürer. Oysa bu görüş kolayca çürütülebilir: Sanat, insanı duyarlı kılar, ona başkalarının acısını duyumsatır. Yararsız sandığımız bir şiir, kimi zaman bir kanunun yapamadığını yapar; vicdanları harekete geçirir." Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
YanlışDoğru cevap: A — Yalnızca nesnel verilerle bilgi aktarma amacı güdülmüştür.
Parçada bir görüş ('sanatın yararı yoktur') aktarılıp 'oysa' bağlacıyla çürütülmekte ve karşı görüş savunulmaktadır (tartışma). 'Bir şiir' örneği örneklemedir; 'kanunun yapamadığını yapar' karşılaştırmadır. Ancak parça öznel bir görüşü savunduğundan 'yalnızca nesnel verilerle bilgi aktarma' söylenemez.
Öğrenci tartışmacı/öznel bir metni açıklayıcı-nesnel anlatımla karıştırır; görüş çürütme ve savunma nesnellik değil öznellik göstergesidir.
6.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düşünceyi geliştirme yollarından yalnızca 'tanık gösterme (alıntılama)' kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: B — Bir düşünürün dediği gibi, 'Okumak, başka hayatları ödünç almaktır.'
Tanık gösterme, bir düşünceyi güçlendirmek için alanında sözü geçen birinin görüşüne başvurmaktır; B'de 'bir düşünürün dediği gibi' ifadesiyle doğrudan alıntı yapılarak bu yol kullanılmıştır. A sayısal veriden yararlanma, C benzetme, D tanımlama, E ise karşılaştırmadır.
Tanık gösterme yalnızca 'ünlü birinden söz etme' değil, o kişinin sözünü/görüşünü kanıt olarak öne sürmedir; sayısal veri ya da tanımlama ile karıştırılır.
7.
"Sabah ayazında istasyon bomboştu. Peronun ucundaki tek fener, sisin içinde sararmış bir ışık halkası çiziyordu. Rayların üzerinde ince bir kırağı parlıyor, uzaktaki tepeler kurşuni bir örtüye bürünmüş, kımıltısız duruyordu." Bu parçanın anlatım biçimi ve baskın özelliği için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
YanlışDoğru cevap: B — Betimleyici anlatımdır; durağan bir görünüm duyulara seslenen ayrıntılarla resmedilmiştir.
Parçada olay akışı yoktur; sabit bir an (boş istasyon) sıfatlar ve görsel ayrıntılarla tasvir edilir, okurun zihninde tablo oluşturulur. Bu betimleyici anlatımdır. Ardışık eylem bulunmadığı için A ve E (öyküleme) yanlıştır; bilgi verme amacı olmadığından C, bir tez savunulmadığından D yanlıştır.
Sıfat ve ayrıntı çokluğunu görüp de olay akışı sanarak öyküleyici demek.
8.
"Okumak, kimilerinin sandığı gibi boş vakit uğraşı değildir. Bir toplumu ayakta tutan asıl güç, kitapla kurulan bu sessiz bağdır. Kitaptan uzak duranların 'ben hayatı yaşayarak öğrenirim' savunması ise baştan çürüktür; çünkü tek bir ömür, insanlığın binlerce yıllık birikimine sığacak kadar geniş değildir." Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: D — Tartışmacı anlatım
Yazar yerleşik bir kanıyı ('okumak boş vakit uğraşıdır', 'hayatı yaşayarak öğrenirim') açıkça karşıya alıp çürütüyor ve kendi tezini savunuyor; 'değildir', 'çürüktür', 'çünkü' gibi karşıtlık-yargı ifadeleri tartışmacı anlatımın işaretidir. Bilgi verip bırakmadığı için açıklayıcı (A) değil; tasvir ya da olay bulunmadığından B ve C yanlıştır. Metin buyruk vermez, tez savunur; bu yüzden E yanlıştır.
Bilgilendirici cümleler görünce metni açıklayıcı sanmak; oysa bir kanı çürütülüyorsa anlatım tartışmacıdır.
9.
"Deneme, yazarın kesin bir sonuca ulaşma kaygısı gütmeden, herhangi bir konu üzerinde kendi bakış açısıyla düşüncelerini içtenlikle aktardığı yazı türüdür. Bu yönüyle deneme, adımlarını hesaplayarak atan makaleden ayrılır; makale bir tezi kanıtlamayı amaçlarken deneme, düşüncenin kıvrımlarında serbestçe dolaşır." Bu parçada düşünceyi geliştirme yolu olarak aşağıdakilerin hangileri birlikte kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: B — Tanımlama ve karşılaştırma
İlk cümle denemenin ne olduğunu 'yazı türüdür' kalıbıyla açıklayarak tanımlama yapar; ikinci cümle denemeyi makaleyle 'ayrılır, …ken…' diyerek karşılaştırır. Böylece tanımlama ve karşılaştırma birliktedir. Örnek ad sıralaması veya somutlama olmadığından örnekleme, alıntı-otorite bulunmadığından tanık gösterme, benzetme ve rakam olmadığından C, D, E yanlıştır.
Karşılaştırmayı yalnızca 'daha, en' sözcükleriyle sınırlı sanıp iki türün farkını sıralamayı karşılaştırma saymamak.
10.
"Sağlıklı beslenme herkesin dilinde; ama işin gerçeği rakamlarda saklı. Ülkemizde yetişkinlerin yaklaşık %64'ü fazla kilolu ya da obez. Son on yılda çocukluk çağı obezitesi ise iki kata yakın arttı. Oysa aynı dönemde günlük ortalama sebze tüketimi, önerilen miktarın ancak yarısına ulaşabildi." Bu parçada ağır basan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Sayısal verilerden yararlanma
Yargı; %64, iki kat, on yıl, yarısı gibi oran ve niceliklerle desteklendiği için baskın yol sayısal verilerden yararlanmadır. Alıntılanan bir otorite sözü (A), benzetme öğesi (B), kavram tanımı (D) ya da somutlayıcı örnek sıralaması (E) bulunmadığından diğerleri yanlıştır.
Tarih ve oranları önemsiz ayrıntı sanıp asıl kanıtlama aracının rakamlar olduğunu gözden kaçırmak.
11.
"İyi bir üslubun ne olduğunu tartışırken hep Çehov'a dönerim. O, 'Ay ışığının parladığını söyleme; kırık bir cam parçasının üzerindeki ışıltıyı göster' derdi. Yazarlığın sırrı işte bu cümlede gizli: Anlatmak değil, gösterebilmek." Bu parçada başvurulan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: D — Tanık gösterme
Yazar kendi düşüncesini güçlendirmek için tanınmış bir otoritenin (Çehov) sözünü tırnak içinde ve adıyla birlikte aktarıyor; bu tanık göstermedir. Somutlayan örnek dizisi (A), iki şeyin kıyası (B), rakam (C) ya da bir kavramın tanımı (E) bulunmadığından diğerleri yanlıştır. Çehov'un cümlesindeki 'cam parçası' bir örnek değil, alıntının kendi içeriğidir.
Alıntı içinde geçen somut ayrıntıyı (cam parçası) görüp yolu örneklendirme sanmak; oysa asıl teknik, bir otoritenin sözüne dayanmaktır.
12.
Aşağıdaki cümlelerin dördünde aynı düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır. Buna göre, hangisinde diğerlerinden farklı bir yol kullanılmıştır?
YanlışDoğru cevap: D — Bu yeni model, öncekine göre iki kat hızlı ama bir o kadar da pahalı.
A, B, C ve E'de bir kavram başka bir varlığa benzetilmiştir (gibi, andırıyor, benzer) — hepsi benzetmedir. D'de ise iki ürün 'iki kat, göre, ama' ifadeleriyle kıyaslanır; bu karşılaştırmadır. Dolayısıyla farklı olan D'dir. D'de bir benzetme öğesi bulunmadığı için diğerlerinden ayrılır.
D'deki 'iki kat' ifadesi ile karşılaştırmayı sayısal veri sanmak; ölçüt tek bir rakam değil, iki varlığın kıyaslanmasıdır.
13.
"Kapıyı yavaşça araladı, içeri süzüldü. Işığı yakmadan, ayaklarının ucuna basarak koridoru geçti. Mutfakta bir an durup dinledi, sonra çekmeceyi açıp aradığı zarfı aldı ve geldiği gibi sessizce dışarı çıktı." Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Öyküleyici anlatım
Araladı, süzüldü, geçti, durdu, aldı, çıktı biçiminde birbirini izleyen eylemler, zaman akışı içinde ilerleyen bir olay örgüsü oluşturur; bu öyküleyici anlatımdır. Sabit bir tasvir (A), bilgi verme (B) veya tez savunma (D) yoktur; duygusal-lirik bir söyleyiş de bulunmadığından E yanlıştır.
Mekân geçişlerini görüp betimleyici sanmak; oysa asıl olan ardışık eylemlerdir.
14.
"Sözlü kültür, bilgiyi kulaktan kulağa aktaran, belleğe dayalı bir aktarım biçimidir. Örneğin Dede Korkut Hikâyeleri, Manas Destanı ve pek çok halk masalı yüzyıllarca yazıya geçirilmeden, ozanların diliyle yaşamıştır." Bu parçadaki düşünceyi geliştirme yolları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru verilmiştir?
YanlışDoğru cevap: A — Tanımlama - örneklendirme
İlk cümle sözlü kültürün ne olduğunu 'aktarım biçimidir' kalıbıyla açıklayarak tanımlama yapar; ikinci cümle 'Örneğin' diyerek Dede Korkut, Manas gibi somut örnekler sıralar, yani örneklendirir. Sıra tanımlama-örneklendirmedir. Kıyas (B), benzetme (C, E) ve rakam (D) bulunmadığından diğerleri yanlıştır.
Örnek olarak eser adlarının verilmesini tanık gösterme sanmak; tanık göstermede bir kişinin görüşü/sözü aktarılır, burada yalnızca örnek sıralanır.
15.
"Fotosentez, yeşil bitkilerin güneş ışığını kullanarak karbondioksit ve sudan besin ürettiği biyokimyasal süreçtir. Bu süreçte klorofil pigmenti ışık enerjisini soğurur, açığa çıkan oksijen ise atmosfere verilir." Bu parçanın anlatım biçimi ve amacı için en doğru yargı hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Açıklayıcı anlatımdır; bir olgu nesnel biçimde öğretilmektedir.
Parça bir doğa olayını taraf tutmadan, kanıtlama kaygısı gütmeden, öğretici ve nesnel bir dille tanıtır; bu açıklayıcı anlatımdır. Bir tez savunulmadığı için A, tasvir olmadığı için C, ardışık bir olay örgüsü kurulmadığı için D yanlıştır. Metin nesneldir; öznel duygu bulunmadığından E de yanlıştır.
Bir 'sürecin aşamalarını' anlatmayı olay anlatımı sanıp öyküleyici demek; süreç bilgisi vermek açıklayıcı anlatımdır.
16.
"Yaşlı balıkçı ağını topladı, teknenin burnuna oturdu. Yorgundu; elleri tuzdan çatlamıştı ama gözlerinde denizi yenmiş bir adamın huzuru vardı. İçinden, 'Bir gün daha kazandım' diye geçirdi ve ufka, batmakta olan güneşe uzun uzun baktı." Bu parçadaki anlatıcının bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — İlahi (hâkim) bakış açısı
Anlatıcı, balıkçının yorgunluğunu, iç huzurunu ve içinden geçirdiği düşünceyi ('Bir gün daha kazandım') bilecek kadar kahramanın iç dünyasına hâkimdir; bu ilahi (hâkim) bakış açısıdır. Anlatım 'ben' ağzından olmadığı için A, yalnızca dışarıdan gözlemle sınırlı olmadığı (iç dünya biliniyor) için B, 'biz' anlatımı bulunmadığı için D yanlıştır. E geçerli bir bakış açısı türü değildir.
Kahramanın içinden geçirdiği sözü tırnak içinde görünce birinci kişi anlatımı sanmak; oysa bunu aktaran, her şeyi bilen dış anlatıcıdır.
17.
"Nezaket, çoğu kişinin sandığı gibi zayıflık işareti değildir; tam tersine iç sağlamlığın dışa vuran hâlidir. Kaba davranan biri güçlü görünmeye çalışırken aslında öfkesine yenildiğini gösterir. Gerçekten güçlü olan, öfkeyi bir kılıç gibi kınında tutabilendir." Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
YanlışDoğru cevap: D — Nesnel verilerle (rakamlarla) desteklenen bir kanıtlama yapılmıştır.
Parçada hiçbir rakam, oran ya da istatistik yoktur; dolayısıyla 'nesnel verilerle desteklenen kanıtlama' söylenemez ve doğru cevap D'dir. Metin bir kanıyı ('nezaket zayıflıktır') çürütür (tartışmacı), bu yüzden A, B doğrudur; 'öfkeyi kılıç gibi' ifadesi benzetmedir (C doğru); savunulan görüş yazarın öznel yargısıdır (E doğru).
Kesin ve iddialı cümleleri sayısal/nesnel kanıt sanmak; rakam yoksa 'sayısal verilerden yararlanma' söz konusu değildir.
18.
"Klasik müzik ile caz, çoğu zaman birbirinin karşıtı sanılır. Oysa klasik müzik, önceden yazılmış bir notaya sadakatle bağlıyken caz, aynı ezgiyi her seferinde yeniden doğaçlamayı sever. Biri titiz bir mimariyse, diğeri anlık bir yolculuktur." Bu parçada ağırlıklı olarak kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Karşılaştırma
Parça baştan sona klasik müzik ile cazı 'karşıtı', 'oysa', 'biri… diğeri…' ifadeleriyle iki yönden kıyaslar; ağır basan yol karşılaştırmadır. Son cümledeki benzetme yardımcı öğedir, baskın değildir. Kavram tanımı (A), örnek sıralaması (C), alıntı (D) ve rakam (E) bulunmadığından diğerleri yanlıştır.
Son cümledeki 'mimari/yolculuk' benzetmesine takılıp asıl baskın yolun karşılaştırma olduğunu atlamak.
19.
"Roman, geniş bir zaman diliminde geçen, birbirine bağlı olayları ve çok sayıda kişiyi ayrıntılı biçimde işleyen uzun anlatı türüdür." Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Tanımlama
Cümle romanın ne olduğunu 'uzun anlatı türüdür' kalıbıyla belirtmektedir; bir kavramın niteliklerini vererek onu açıklamak tanımlamadır. Örnek sıralaması (A), kıyas (B), benzetme öğesi (D) veya alıntı-otorite (E) bulunmadığından diğerleri yanlıştır.
Uzun ve ayrıntılı bir cümleyi açıklama/örnekleme sanmak; kavramın 'ne olduğu' söyleniyorsa yol tanımlamadır.
20.
"Mutluluk, peşinden koştukça uzaklaşan bir ufuk çizgisine benzer; ona doğru yürürsün, o hep aynı uzaklıkta durur. Nitekim düşünür Montaigne de 'İnsan aradığı huzuru çoğu zaman ayağının dibinde bulur' derken bunu anlatmak ister." Bu parçada kullanılan düşünceyi geliştirme yolları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
YanlışDoğru cevap: B — Benzetme - tanık gösterme
İlk cümle mutluluğu 'ufuk çizgisine benzer' diyerek başka bir varlığa benzetir (benzetme); ikinci cümle düşünür Montaigne'in sözünü tırnak içinde ve adıyla aktararak düşünceyi güçlendirir (tanık gösterme). İkisi birliktedir. Kavramın tanımı yapılmadığı için A ve E, örnek sıralaması ve rakam bulunmadığı için C ve D yanlıştır.
Montaigne'in sözünü sıradan bir örnek sanıp tanık göstermeyi örneklendirmeyle karıştırmak; bir düşünürün alıntılanan görüşü tanık göstermedir.
21.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'örneklendirme'ye başvurulmamıştır?
YanlışDoğru cevap: D — Toplayıcı böceklerin çalışkanlığı, tıpkı bir saat mekanizması gibi kusursuz işler.
A, B, C ve E'de yargı, somut adlar ya da 'örneğin/sözgelimi' ifadeleriyle örneklendirilmiştir (A: şair adları; B: kivi-portakal; C: 'sözgelimi Sait Faik'; E: Tolstoy-Dostoyevski). D'de ise böceklerin çalışkanlığı 'tıpkı bir saat mekanizması gibi' ifadesiyle başka bir şeye benzetilmiştir; bu benzetmedir, örneklendirme değildir. Bu yüzden farklı olan D'dir.
İçinde 'gibi' geçen her cümleyi örnekleme sanmak; 'gibi' iki farklı varlığı ortak yönde birleştiriyorsa benzetmedir.

Sık sorulanlar

KPSS Paragrafta Anlatım Yolları ve Biçimleri konusundan ne çıkıyor?: Anlatım biçimleri, düşünceyi geliştirme yolları ve anlatıcı tutumu.
Paragrafta Anlatım Yolları ve Biçimleri sorularının çözümü var mı?: Var — bu sayfadaki her sorunun altında doğru cevap ve gerekçesi yazıyor, yanlış şıkların dayandığı hata da açıklanıyor.

21 soru — hepsi çözümlü

"Odaya girdiğinde tozlu perdelerin arasından süzülen soluk bir ışık vardı. Duvarlardaki çatlaklar, köşede biriken örümcek ağları, üstü örtülü eski eşyalar yılların sessizliğini taşıyordu." Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düşünceyi geliştirme yollarından yalnızca 'tanık gösterme (alıntılama)' kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin dördünde aynı düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır. Buna göre, hangisinde diğerlerinden farklı bir yol kullanılmıştır?

"Roman, geniş bir zaman diliminde geçen, birbirine bağlı olayları ve çok sayıda kişiyi ayrıntılı biçimde işleyen uzun anlatı türüdür." Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'örneklendirme'ye başvurulmamıştır?

Sık sorulanlar

Türkçe — diğer konular