Paragrafta Anlam sorularının çözümü var mı?

Var — bu sayfadaki her sorunun altında doğru cevap ve gerekçesi yazıyor, yanlış şıkların dayandığı hata da açıklanıyor.

(I) Bilgiye ulaşmanın hiç bu kadar kolay olmadığı bir çağda yaşıyoruz; bir sorunun yanıtı çoğu zaman birkaç saniye ötemizde. (II) Ne var ki karşımıza çıkan her verinin doğru, güncel ya da tarafsız olduğunu varsaymak, bizi yanılgının en görünmez biçimine sürükler. (III) Çünkü hızın getirdiği kolaylık, çoğu kez okuduğumuzu tartma alışkanlığımızı köreltir. (IV) Bu nedenle asıl beceri, bilgiye erişmek değil, eriştiğimiz bilgiyi sorgulayacak zihinsel duruşu koruyabilmektir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Bilginin kolay elde edilir oluşu, onu eleştirel bir gözle değerlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bilgiye erişim hızlandıkça bilginin güvenilirliği de kendiliğinden artmaktadır.

Çağımızın en önemli sorunu, insanların bilgiye ulaşmakta yaşadığı güçlüktür.

Doğru bilgiye ulaşmanın tek yolu, edinilen her veriyi tartışmasız kabul etmekten geçer.

Teknolojik gelişmeler, eleştirel düşünmeyi büsbütün gereksiz kılacak noktaya gelmiştir.

"Bir yapıtı değerli kılan, ele aldığı konunun büyüklüğü değil, o konuyu işleyiş biçimidir. Sıradan bir olay, ustaca kurulmuş bir anlatımla okuru sarsabilirken; görkemli bir konu, yüzeysel bir işçilikle sönük kalabilir. Dolayısıyla okur, bir eseri överken çoğu zaman 'ne anlatıldığını' değil, aslında 'nasıl anlatıldığını' övmektedir." Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi kesin olarak çıkarılabilir?

Bir yapıtın değeri, konusundan çok o konunun işlenişindeki ustalığa bağlıdır.

Büyük konuları işleyen yapıtlar, küçük konulu yapıtlardan her zaman daha değerlidir.

Okurlar, bir eseri överken yalnızca konunun büyüklüğüne dikkat eder.

Sıradan konular ele alınmadıkça nitelikli bir yapıt ortaya konulamaz.

Görkemli bir konu, hangi biçimde işlenirse işlensin okuru etkiler.

“Bir dili ayakta tutan, onu konuşanların gündelik hayatta ısrarla kullanmayı sürdürmesidir. Sözlüklerde titizce kayıt altına alınmış, dil bilgisi kitaplarında en ince kuralına dek çözümlenmiş; ama artık kimsenin konuşmadığı bir dil, ne kadar iyi belgelenmiş olursa olsun canlılığını yitirir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

Sözlüğü ve dil bilgisi kitabı bulunmayan diller, konuşulsalar bile er geç yok olur.

Bir dilin sürekliliğini belirleyen temel etken, konuşulmaya devam etmesidir.

İyi belgelenmiş olmak, bir dilin yaşamasını tek başına güvence altına almaz.

Konuşulmayı bırakan bir dil, kayıtları eksiksiz olsa bile canlılığını koruyamaz.

Bir dilin dil bilgisi kurallarının çözümlenmiş olması, o dilin yaşadığı anlamına gelmez.

"Düzenli kitap okuma alışkanlığı; sözcük dağarcığını genişletir, dikkat süresini uzatır ve okurun olaylara farklı açılardan bakmasını sağlar. Ancak bu kazanımlar, ezberci ve gelişigüzel bir okumayla değil; sindirerek ve sorgulayarak okumayla elde edilir." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Her tür okuma, aynı düzeyde yarar sağlar.

Kitap okumak, okurun bakış açısını zenginleştirebilir.

Okumanın sağladığı yararlar okuma biçimine bağlıdır.

Sorgulayarak okuma, kazanımların elde edilmesinde belirleyicidir.

Okuma alışkanlığı dikkat süresini olumlu etkileyebilir.

“Bir kentin belleği, yalnızca anıtlarında değil, sıradan sokaklarında da saklıdır. Yıkılan bir çeşme, kapanan bir çarşı, adı değiştirilen bir mahalle; kentin unutulan yüzünü de beraberinde götürür. Bu yüzden kenti korumak, taşları korumak kadar hatırayı korumaktır da.” Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleri korumak, yalnızca yapıları değil onların taşıdığı toplumsal hafızayı da korumaktır.

Tarihî çeşmeler ve çarşılar mutlaka aslına uygun onarılmalıdır.

Mahalle adlarının değiştirilmesi hukuken engellenmelidir.

Anıtlar, bir kentin belleğini yansıtan tek unsurdur.

Modern kentlerde sokaklar giderek benzeşmektedir.

“Bir yapıtın değeri, yazıldığı günün beğenisine ne kadar uyduğuyla değil, kendisinden sonra gelen kuşaklara söyleyecek yeni bir sözünün kalıp kalmadığıyla ölçülür. Çok satan her kitap kalıcı değildir; asıl kalıcı olan, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunabilendir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

Çok satan yapıtlar, döneminin beğenisini yansıtmadıkları için hızla unutulur.

Bir yapıtın kalıcılığı, satış başarısıyla doğrudan orantılı değildir.

Kalıcı yapıtlar, farklı zamanlarda yeniden yorumlanmaya açıktır.

Bir yapıtın günün beğenisine uygunluğu, tek başına onu değerli kılmaz.

Yeni anlam katmanları sunabilme, bir yapıtın kalıcılığının ölçütlerindendir.

"Yetenek, verimli bir toprak gibidir; ancak ekilmez, sulanmaz ve sabırla beklenmezse en bereketli toprak bile ürün vermez. Başarıya ulaşanlar, bu toprağı boş bırakmayanlar; her kuraklıkta yeniden ekmeyi göze alanlardır." Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Yetenek tek başına yeterli değildir; onu işleyen kararlı ve sürekli çaba başarıyı getirir.

Doğuştan gelen yetenek, başarının belirleyici ve değiştirilemez ölçütüdür.

Zorluklarla karşılaşmayan kişiler gerçek başarıya ulaşamaz.

Verimli koşullar altında herkes aynı düzeyde başarı gösterebilir.

Başarısızlık, çoğunlukla yeteneğin yetersizliğinden kaynaklanır.

"İyi bir eleştirmen, yapıtı yalnızca beğenip beğenmediğini söyleyen kişi değildir. O, metnin dilini çözümler, yazarın hangi geleneğe yaslandığını gösterir ve okurun gözden kaçırabileceği örtük anlamları gün yüzüne çıkarır. Böylece okurla yapıt arasında bir köprü kurar." Bu parçadan hareketle iyi bir eleştirmenle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Yapıtın toplumsal etkisini ölçmeyi öncelikli görev sayar.

Yapıtın biçimsel özelliklerini inceler.

Yapıtı edebî bir gelenek içinde konumlandırır.

Okurun fark edemediği anlamları açığa çıkarır.

Okurla yapıt arasında aracılık işlevi görür.

(I) Dijital okuryazarlık, yalnızca ekranı kullanabilmek değil; bilgiyi süzebilmektir. (II) Bir haberi paylaşmadan önce kaynağını sorgulamayan kişi, aslında yanlış bilginin taşıyıcısına dönüşür. (III) Oysa aynı kişi, aynı eleştirel refleksi bir gazete haberinde kolayca gösterebilir. (IV) Çünkü ---- Bu parçada IV numaralı cümlede boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

dijital ortamdaki hız ve aşırı bilgi bolluğu, sorgulama refleksini köreltmektedir

basılı yayınların tamamı denetimden geçtiği için her zaman güvenilirdir

gazete haberleri de artık büyük ölçüde dijital ortamda üretilmektedir

eleştirel düşünme yalnızca ileri yaşlarda kazanılabilen bir beceridir

insanlar teknolojiyi kullanmaktan giderek daha çok kaçınmaktadır

Türkçe

KPSS Paragrafta Anlam — Çözümlü Sorular

Ana düşünce, yardımcı düşünce, konu, başlık ve paragraf yapısı.

Bu konunun anlatımı da hazır: Paragrafta Anlam - Ana Düşünceden Yapıya Bütün Bir Bakış

28 soru — hepsi çözümlü

Şıkka dokun; doğru cevabı, gerekçesini ve yanlış şıkkın tuzağını görürsün.

28 sorudan 0 tanesi cevaplandıSkor: 0/28

1.
(I) Bilgiye ulaşmanın hiç bu kadar kolay olmadığı bir çağda yaşıyoruz; bir sorunun yanıtı çoğu zaman birkaç saniye ötemizde. (II) Ne var ki karşımıza çıkan her verinin doğru, güncel ya da tarafsız olduğunu varsaymak, bizi yanılgının en görünmez biçimine sürükler. (III) Çünkü hızın getirdiği kolaylık, çoğu kez okuduğumuzu tartma alışkanlığımızı köreltir. (IV) Bu nedenle asıl beceri, bilgiye erişmek değil, eriştiğimiz bilgiyi sorgulayacak zihinsel duruşu koruyabilmektir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Bilginin kolay elde edilir oluşu, onu eleştirel bir gözle değerlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Parçada I. cümle bilgiye erişimin kolaylığını, II ve III. cümleler bu kolaylığın yarattığı yanılgı ve körelme tehlikesini, IV. cümle ise asıl becerinin eriştiğimiz bilgiyi sorgulamak olduğunu vurgular. Yazarın vardığı sonuç, kolay erişimin sorgulama sorumluluğunu ortadan kaldırmadığıdır; bu da B seçeneğinde eksiksiz verilir. A ve E parçanın karşı çıktığı düşünceyi savunur, C yalnızca I. cümleyi çarpıtır, D ise IV. cümlenin tam tersini söyler.
Yalnızca 'bilgiye erişim kolaylaştı' bilgisine (I. cümle) takılıp yazarın asıl vurgusunu (IV. cümledeki sorgulama sorumluluğu) atlamak, parçayı destekleyici bir ayrıntıyı ana düşünce sanmaya yol açar.
2.
"Bir yapıtı değerli kılan, ele aldığı konunun büyüklüğü değil, o konuyu işleyiş biçimidir. Sıradan bir olay, ustaca kurulmuş bir anlatımla okuru sarsabilirken; görkemli bir konu, yüzeysel bir işçilikle sönük kalabilir. Dolayısıyla okur, bir eseri överken çoğu zaman 'ne anlatıldığını' değil, aslında 'nasıl anlatıldığını' övmektedir." Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi kesin olarak çıkarılabilir?
YanlışDoğru cevap: B — Bir yapıtın değeri, konusundan çok o konunun işlenişindeki ustalığa bağlıdır.
Parçanın ekseni, bir yapıtın değerini belirleyenin konunun büyüklüğü değil işleniş biçimi (nasıl anlatıldığı) olduğudur; bu doğrudan B'de ifade edilir. A ve E parçadaki savın tam tersini söyler. C, okurun "nasıl"ı değil "ne"yi övdüğünü ileri sürerek metni ters yüz eder. D ise metinde bulunmayan, sıradan konuları zorunlu kılan bir genellemedir; parça yalnızca işlenişin belirleyici olduğunu söyler, sıradan konuyu şart koşmaz.
Öğrenci metinde geçen tek tek sözcüklere (örneğin 'sıradan olay', 'görkemli konu') takılıp bunları içeren aşırı genellemeleri 'kesin çıkarım' sanıyor; oysa çıkarım metnin bütününce desteklenmeli.
3.
“Bir dili ayakta tutan, onu konuşanların gündelik hayatta ısrarla kullanmayı sürdürmesidir. Sözlüklerde titizce kayıt altına alınmış, dil bilgisi kitaplarında en ince kuralına dek çözümlenmiş; ama artık kimsenin konuşmadığı bir dil, ne kadar iyi belgelenmiş olursa olsun canlılığını yitirir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: E — Sözlüğü ve dil bilgisi kitabı bulunmayan diller, konuşulsalar bile er geç yok olur.
Parça, bir dilin yaşamasının konuşulmaya devam etmesine bağlı olduğunu; belgelenmenin tek başına yeterli olmadığını savunur. A, B, C ve D bu iletiden doğrudan çıkarılır. E ise parçada hiç değinilmeyen, hatta tezle çelişen (belgelenme değil konuşulma belirleyicidir) bir yargıdır; bu nedenle çıkarılamaz.
“Çıkarılamaz” sorularında, parçanın tezini destekliyor görünen ama metinde söylenmeyen ya da tezle çelişen seçenek doğru yanıttır; parçadaki bir ayrıntıyı abartıp genellememek gerekir.
4.
(I) Düzenli uyku, zihinsel performansı doğrudan etkiler. (II) Uykusuzluk; dikkati dağıtır, hafızayı zayıflatır ve karar verme yetisini bozar. (III) Yeterli ve kaliteli uyku, gün içinde öğrenilenlerin belleğe yerleşmesini kolaylaştırır. (IV) Kısa süreli gündüz uykuları bile bu yararı bir ölçüde destekler. (V) Öte yandan aşırı uyumanın da tembelliğe yol açtığı, kişiyi hantallaştırdığı sıkça dile getirilir. Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
YanlışDoğru cevap: E — V
I-IV. cümleler uykunun/yeterli uykunun zihinsel performansa olumlu etkisini işler ve bir bütün oluşturur. V. cümle “Öte yandan” bağlacıyla konuyu tersine çevirip aşırı uykunun olumsuz sonucuna geçer; düşüncenin yönü burada değiştiği için ikinci paragraf V. cümleyle başlamalıdır.
Paragraf bölme sorularında bölünme noktası, düşüncenin yönünün değiştiği (çoğu zaman karşıtlık bildiren bir bağlaçla açılan) cümledir; yalnızca yeni bir ayrıntının eklendiği cümle değil.
5.
"Düzenli kitap okuma alışkanlığı; sözcük dağarcığını genişletir, dikkat süresini uzatır ve okurun olaylara farklı açılardan bakmasını sağlar. Ancak bu kazanımlar, ezberci ve gelişigüzel bir okumayla değil; sindirerek ve sorgulayarak okumayla elde edilir." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: C — Her tür okuma, aynı düzeyde yarar sağlar.
Parça; okumanın bakış açısını zenginleştirdiğini (A), yararların okuma biçimine bağlı olduğunu (B), sorgulayarak okumanın belirleyici olduğunu (D) ve dikkat süresini uzattığını (E) söyler. Ancak metin, ezberci ve gelişigüzel okumayla aynı kazanımların elde edilemeyeceğini vurgular; yani her tür okuma aynı yararı sağlamaz. Bu nedenle C çıkarılamaz.
"Çıkarılamaz" sorularında metnin açıkça çeliştiği yargı (her okuma aynı yararı sağlar) yanıttır; metinde geçen olumlu ifadelerle karıştırılmamalıdır.
6.
“Bir kentin belleği, yalnızca anıtlarında değil, sıradan sokaklarında da saklıdır. Yıkılan bir çeşme, kapanan bir çarşı, adı değiştirilen bir mahalle; kentin unutulan yüzünü de beraberinde götürür. Bu yüzden kenti korumak, taşları korumak kadar hatırayı korumaktır da.” Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: A — Kentleri korumak, yalnızca yapıları değil onların taşıdığı toplumsal hafızayı da korumaktır.
Parça, kent belleğinin yalnızca anıtlarda değil sıradan mekânlarda da yaşadığını, dolayısıyla kenti korumanın hem yapıları hem hatırayı korumak olduğunu vurgular. Bu bütünü kapsayan yargı A’dır. B ve C metinden çıkarılabilecek ayrıntı/öneriye indirger; D parçanın söylediğinin tersidir (‘yalnızca anıtlarda değil’); E metinde yer almayan bir yargıdır.
Ana düşünce metnin bütününü kapsamalıdır; bir ayrıntıya odaklanan ya da metnin karşıtını söyleyen seçenekler ana düşünce olamaz.
7.
(I) İyi bir okur, satırların söylediğiyle yetinmez. (II) Yazarın sustuğu yeri, boş bıraktığı aralığı da okumaya çalışır. (III) Çünkü bir metnin asıl anlamı çoğu zaman söylenenlerde değil, ima edilenlerde saklıdır. (IV) Bu yüzden hızlı okuma teknikleri son yıllarda büyük ilgi görmektedir. Bu parçada düşüncenin akışını bozan cümle hangisidir?
YanlışDoğru cevap: D — IV
I, II ve III cümleleri ‘iyi okurun satır aralarını, ima edileni okuması’ düşüncesini bütünlük içinde geliştirir. IV. cümle ise ‘hızlı okuma tekniklerinin ilgi görmesi’ konusuna geçerek anlam bütünlüğünü bozar; bu, derinlemesine/ima okuma vurgusuyla çelişen, bağımsız bir yargıdır. Bu yüzden akışı bozan cümle IV’tür.
Öğrenci ‘Bu yüzden’ bağlayıcısını görünce IV’ün önceki cümlelerin doğal sonucu olduğunu sanır; oysa cümlenin içeriği (hızlı okuma) parçanın konusuyla ilgisizdir.
8.
“Bir yapıtın değeri, yazıldığı günün beğenisine ne kadar uyduğuyla değil, kendisinden sonra gelen kuşaklara söyleyecek yeni bir sözünün kalıp kalmadığıyla ölçülür. Çok satan her kitap kalıcı değildir; asıl kalıcı olan, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunabilendir.” Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: D — Çok satan yapıtlar, döneminin beğenisini yansıtmadıkları için hızla unutulur.
Parça, çok satmanın kalıcılık güvencesi olmadığını söyler; ancak çok satan yapıtların “döneminin beğenisini yansıtmadıkları için” unutulduğu ileri sürülmez. Aksine metin, günün beğenisine uymanın kalıcılık için yeterli olmadığını belirtir. D’deki neden-sonuç ilişkisi parçada yoktur; bu nedenle çıkarılamaz. A, B, C ve E metinden doğrudan desteklenir.
Metinde geçen sözcükleri (çok satan, unutulur) içeren seçenek, sunduğu neden yanlış olsa bile doğru sanılır; oysa gerekçenin de metinle örtüşmesi gerekir.
9.
(I) Buzullar, yeryüzündeki tatlı suyun büyük bölümünü barındırır. (II) Bu dev kütleler, yavaş yavaş hareket ederek zemini aşındırır ve vadiler oluşturur. (III) Aşındırdıkları malzemeyi kilometrelerce öteye taşıyabilirler. (IV) Kutuplara yaklaştıkça gece ile gündüz süresi arasındaki fark belirginleşir. (V) Eridiklerinde ise taşıdıkları bu malzemeyi biriktirerek yeni yer şekilleri bırakırlar. Bu parçada düşüncenin akışını bozan cümle aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: D — IV
Parça, buzulların aşındırma ve biriktirme yoluyla yer şekillerini nasıl oluşturduğunu anlatır. I buzulları tanıtır, II-III aşındırma-taşıma, V biriktirme aşamasını sürdürür; bunlar aynı düşünceyi geliştirir. IV. cümle ise gece-gündüz süresinden söz ederek konuyla (buzulların yer şekli oluşturması) bağı olmayan bir bilgi getirir ve akışı bozar. Doğru yanıt IV'tür.
Öğrenci son cümleyi (V) 'ekstra' sanıp işaretler; oysa V, biriktirme aşamasıyla ana düşünceyi tamamlar. Akışı bozan, konudan tamamen kopan IV'tür.
10.
"Yetenek, verimli bir toprak gibidir; ancak ekilmez, sulanmaz ve sabırla beklenmezse en bereketli toprak bile ürün vermez. Başarıya ulaşanlar, bu toprağı boş bırakmayanlar; her kuraklıkta yeniden ekmeyi göze alanlardır." Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Yetenek tek başına yeterli değildir; onu işleyen kararlı ve sürekli çaba başarıyı getirir.
Parçada yetenek "verimli toprağa" benzetilir; ancak toprağın ekilip sulanması gibi yeteneğin de çabayla işlenmesi gerektiği vurgulanır. "Boş bırakmayanlar, her kuraklıkta yeniden ekenler" ifadesi süreklilik ve kararlılığı imler. Asıl ileti, yeteneğin tek başına yetmediği, onu işleyen çabanın başarıyı getirdiğidir; bu da B seçeneğidir. A, yeteneği tek ölçüt sayarak parçayla çelişir. C ve E parçada olmayan çıkarımlardır; D ise "herkes aynı düzeyde" genellemesiyle metni aşar.
Ana düşünce, benzetmenin (toprak) somut yüzeyine değil, benzetmenin işaret ettiği soyut iletiye (çabanın rolü) dayanır; öğrenci çoğu kez tek bir sözcüğe (yetenek/zorluk) takılıp yan yargıyı ana düşünce sanır.
11.
"İyi bir eleştirmen, yapıtı yalnızca beğenip beğenmediğini söyleyen kişi değildir. O, metnin dilini çözümler, yazarın hangi geleneğe yaslandığını gösterir ve okurun gözden kaçırabileceği örtük anlamları gün yüzüne çıkarır. Böylece okurla yapıt arasında bir köprü kurar." Bu parçadan hareketle iyi bir eleştirmenle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
YanlışDoğru cevap: E — Yapıtın toplumsal etkisini ölçmeyi öncelikli görev sayar.
Parçada eleştirmenin dili çözümlemesi (A: biçimsel inceleme), yazarın geleneğini göstermesi (B), örtük anlamları açığa çıkarması (C) ve okurla yapıt arasında köprü kurması (D) açıkça belirtilir. Ancak yapıtın "toplumsal etkisini ölçme" ya da bunu "öncelikli görev sayma" bilgisi metinde yer almaz; bu nedenle ulaşılamayan yargı E'dir.
"Ulaşılamaz" sorularında her seçenek metne birebir dayandırılmalı; makul görünen ama metinde karşılığı olmayan bilgi (toplumsal etki) doğru yanıttır. Öğrenci çoğu kez seçeneğin doğruluğuna değil, metinde geçip geçmediğine bakmayı unutur.
12.
(I) Dijital okuryazarlık, yalnızca ekranı kullanabilmek değil; bilgiyi süzebilmektir. (II) Bir haberi paylaşmadan önce kaynağını sorgulamayan kişi, aslında yanlış bilginin taşıyıcısına dönüşür. (III) Oysa aynı kişi, aynı eleştirel refleksi bir gazete haberinde kolayca gösterebilir. (IV) Çünkü ---- Bu parçada IV numaralı cümlede boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
YanlışDoğru cevap: A — dijital ortamdaki hız ve aşırı bilgi bolluğu, sorgulama refleksini köreltmektedir
III. cümle, kişinin basılı bir haberde eleştirel refleksi 'kolayca' gösterebildiğini söyleyerek dijital ortamla bir karşıtlık kurar. IV. cümle 'Çünkü' ile bu karşıtlığın nedenini vermelidir: dijital ortamda bu refleksin neden zayıfladığı açıklanmalıdır. A seçeneği, hız ve bilgi bolluğunun sorgulamayı körelttiğini söyleyerek nedeni verir ve akışı bütünler. B basılı yayını mutlaklaştırır ve I. cümledeki 'süzme' vurgusuyla çelişir; C ve E akışla ilgisiz; D metinde geçmeyen bir bilgidir.
'Çünkü' ile başlayan cümle, kendinden önceki yargının gerekçesini vermelidir; akışla yalnızca konu ortaklığı taşıyan (ama neden ilişkisi kurmayan) seçenekler doğru sanılır.
13.
"Bir yazarın gerçekten büyük sayılabilmesi için okurunu yalnızca oyalaması yetmez; ona düşünmeyi öğretmesi, dünyaya bakışını sarsması gerekir. Çok satan her kitap bu ölçütü karşılamaz; kimi kitaplar geniş kitlelere ulaştığı hâlde okurun zihninde hiçbir iz bırakmaz." Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılır?
YanlışDoğru cevap: A — Çok satan bir kitabın, okuru düşünmeye yöneltmeden de geniş kitlelere ulaşabileceği.
Parçada "kimi kitaplar geniş kitlelere ulaştığı hâlde okurun zihninde hiçbir iz bırakmaz" denmektedir; bu, bir kitabın okuru düşündürmeden de çok satabileceği/geniş kitleye ulaşabileceği yargısını kesin olarak destekler. B'de "hiçbir edebî değer taşımaz" aşırı yorumdur; C parçanın tam tersidir; D ve E parçada yer almayan, veriden çıkarılamayan genellemelerdir.
"Kesin çıkarılır" sorularında yalnızca parçadaki yargılarca doğrudan güvenceye alınan seçenek seçilir; olası ama parçada desteklenmeyen genellemeler (D, E) elenir.
14.
"Bir yazarın üslubu, giydiği elbise gibidir; onu başkalarından ayıran, ilk bakışta tanınmasını sağlayan şey odur. Ne var ki asıl kalıcılık, üslubun altında yatan düşüncenin sağlamlığından gelir. Süslü ama boş bir anlatım, gösterişli fakat yıpranan bir kumaş gibi kısa sürede eskir." Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Kalıcı bir eser için üslubun çekiciliği tek başına yeterli değildir; asıl belirleyici olan düşüncenin sağlamlığıdır.
Parça üslubun ayırt ediciliğini kabul eder ama 'asıl kalıcılık düşüncenin sağlamlığındandır' diyerek asıl mesajı buraya bağlar; B tüm cümleleri kapsar. A ve E yalnızca giriş cümlesindeki yardımcı düşünceyi verir. C tek bir yönü (süslü anlatımın eskimesi) karşılar, dardır. D parçada olmayan bir öğüttür (giyime özen).
Giriş cümlesindeki çarpıcı benzetmeyi (üslup = elbise) ana düşünce sanmak; oysa o yardımcı düşüncedir.
15.
"(I) Kentin gürültüsünden kaçıp köye yerleşen pek çok insan tanıdım. (II) Bunların çoğu, birkaç ay içinde yalnızlığın da en az kalabalık kadar yorucu olabileceğini fark etti. (III) Doğayla iç içe yaşamak, romanlarda anlatıldığı kadar dingin değildir çünkü. (IV) Köy evlerinin tavan aralarında genellikle kırlangıçlar yuva yapar. (V) Sonunda birçoğu, aradığı huzurun mekânda değil kendi iç dünyasında olduğunu anladı." Bu parçada düşüncenin akışını bozan cümle hangisidir?
YanlışDoğru cevap: D — IV
Parça, köye yerleşenlerin huzuru mekânda bulamamasını işler. IV. cümle 'kırlangıçların yuva yapması' ayrıntısıyla konudan (huzur arayışı) kopar; çıkarıldığında akış bozulmaz. I giriş, II-III-V ise huzur temasını kesintisiz sürdürür.
IV. cümle 'köy' sözcüğünü içerdiği için konuyla ilgili sanılır; oysa sözcük ortaklığı akış bütünlüğü demek değildir.
16.
"Çeviri, bir dilden ötekine kelimeleri taşımak değildir. ----" Bu cümleyle başlayan bir paragrafın, ana düşünceyi tutarlı biçimde sürdürebilmesi için boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
YanlışDoğru cevap: C — O, bir kültürün duyuş biçimini başka bir kültürün diline yeniden yaratmaktır.
İlk cümle 'çeviri sadece kelime taşımak değildir' diyerek olumsuz bir tanım verir; mantıksal devam, çevirinin ne OLDUĞUNU söyleyen olumlu tanımdır. C bu boşluğu 'yeniden yaratma' diyerek kapatır. A sözlüğe indirger (karşıtlık kurmaz), B ses/dilbilgisine sapar, D çevirmen tercihine kayar, E teknolojiye geçerek konuyu dağıtır.
'değildir' ile biten cümleden sonra 'çünkü' ile gerekçe beklenir sanmak; oysa burada beklenen, olumsuzlanan tanımın yerine konan olumlu tanımdır.
17.
"(I) Bilim insanı, doğaya sorular soran kişidir. (II) Ancak sorduğu soruların yanıtını çoğu zaman kendi yaşamı boyunca alamaz. (III) O, yalnızca bir tuğlayı yerine koyar; binanın tamamlanmasını başkalarına bırakır. (IV) Bu nedenle bilim, bireysel dehaların değil, kuşaklar boyu süren bir dayanışmanın ürünüdür." Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlamalıdır?
YanlışDoğru cevap: D — IV. cümle
I-II-III bilim insanının bireysel sınırlılığını (tek başına sonuca ulaşamaması) anlatır. IV. cümle ise 'bu nedenle' ile bir genellemeye, bilimin kolektif/toplumsal doğasına geçer; bakış açısı bireyselden toplumsala kayar. Sonuç niteliğindeki bu genel yargı ikinci paragrafın konusudur. Diğerleri aynı alt düşünceyi sürdürür.
'Bu nedenle' ile başlayan cümlenin öncekine bağlı olduğu için bölme yapılamayacağını sanmak; oysa o bağlaç, ayrı bir sonuç paragrafının girişini de kurabilir.
18.
"Bu yüzden usta bir müzisyen, sahneye çıkmadan önce yıllarca sessiz odalarda çalışmayı göze almıştır." Bu cümleyle biten bir paragrafın hemen öncesinde aşağıdakilerden hangisinin söylenmiş olması beklenir?
YanlışDoğru cevap: A — Alkışların ve başarının, uzun ve görünmeyen bir emeğin karşılığı olduğu
'Bu yüzden' bağlacı, cümlenin bir SONUÇ olduğunu; öncesinde bunun GEREKÇESİ bulunduğunu gösterir. 'Yıllarca sessiz odalarda çalışma' bir sonuçsa, öncesinde 'başarının görünmeyen emeğin karşılığı olduğu' düşüncesi vardır. B, C, D, E ise 'sessiz emek' sonucunu gerektiren birer gerekçe değildir.
'Bu yüzden' ile başlayan cümlenin öncesini düşünmeden, cümle içindeki 'müzisyen' sözcüğüyle konu ortaklığı kuran seçeneği (D) seçmek.
19.
"Okumak, kimileri için bir kaçış, kimileri için bir arayıştır. Kimi okur, kitapta kendi hayatının bir yankısını bulmak ister; kimi ise hiç tanımadığı dünyalara açılan bir kapı arar. Ama her iki okur da aslında aynı şeyi yapar: kendi sınırlarını genişletir." Bu parçanın konusu ve ana düşüncesi sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
YanlışDoğru cevap: B — Konu: Okuma amaçları / Ana düşünce: Okumanın amacı ne olursa olsun insanı geliştirir, ufkunu genişletir.
Parça 'ne hakkında?' sorusuna okuma amaçları/nedenleri cevabını verir (konu). 'Ama her iki okur da kendi sınırlarını genişletir' cümlesi tüm parçayı toparlayan ana düşüncedir. A tür ayrımına indirger, C tek bir okur tipini üstün tutar (parçada yok), D yalnızca 'kaçış'ı alır, E parçada geçmeyen 'küçük yaş' yargısını ekler.
Konu (ne hakkında) ile ana düşünceyi (ne söyleniyor) birbirine karıştırmak; ikisini ayrı ayrı doğrulamamak.
20.
Aşağıdaki cümlelerle anlamlı bir paragraf oluşturulduğunda hangisi paragrafın GİRİŞ cümlesi olur? (I) Oysa bu düzenin altında, gözle görülmeyen bir hesap yatar. (II) Arıların peteklerini altıgen biçiminde örmesi, ilk bakışta yalnızca estetik bir seçim gibi görünür. (III) Bu geometrik biçim, en az balmumuyla en çok bal depolamayı sağlar. (IV) Yani doğa, güzelliği değil, verimliliği gözetmiştir bu tasarımda.
YanlışDoğru cevap: B — II
Giriş cümlesi öncesine gönderme yapan öğe içermez ve konuyu açar. II 'Arıların peteklerini altıgen örmesi...' hiçbir zamire/bağlaca dayanmadan konuyu başlatır. I 'Oysa bu düzen' (karşıtlık + gönderme), III 'Bu geometrik biçim' (işaret sıfatı), IV 'Yani' (sonuç bağlacı) ile başladığından hiçbiri giriş olamaz. Doğru sıra II-I-III-IV.
'Oysa/Bu/Yani' ile başlayan bir cümleyi, anlamı çarpıcı diye giriş sanmak; oysa bu öğeler cümleyi öncesine bağlar.
21.
"Şehirlerin belleği, yalnızca anıtlarında ya da müzelerinde saklanmaz. ---- Bir kaldırım taşının aşınması, bir dükkânın soluk tabelası, hatta sokak aralarındaki bir koku bile geçmişin izlerini bugüne taşır." Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
YanlışDoğru cevap: C — O bellek, çoğu zaman gündelik hayatın sıradan ayrıntılarına sinmiştir.
İlk cümle 'bellek sadece anıtlarda/müzelerde saklanmaz' der; son cümle sıradan ayrıntıları (kaldırım, tabela, koku) örnekler. Boşluk bu ikisini bağlamalı: belleğin gündelik ayrıntılara sindiğini söyleyen C, hem önceki olumsuzlamayı tamamlar hem sonraki örnekleri hazırlar. A/B/E anıt-müzeyi öne çıkararak ilk cümleyle çelişir, D karşıtlık kurarak örnek akışını keser.
Boşluğa 'doğru' ama akışı sürdürmeyen (anıt korunmalı gibi) bir yargı koymak; oysa boşluk hem öncesiyle hem sonrasıyla uyumlu olmalı.
22.
"Deneme, yazarın kendisiyle konuştuğu bir türdür; kesin yargılar sunmaz, ---- düşünmeye çağırır. Okuru bir sonuca zorlamaz, ---- onunla birlikte yolda yürür." Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
YanlışDoğru cevap: C — yalnızca / bilakis
İlk boşluk: 'kesin yargı sunmaz, yalnızca düşünmeye çağırır' sınırlama-vurgu ilişkisi kurar. İkinci boşluk: 'sonuca zorlamaz, bilakis (tersine) birlikte yürür' karşıtlık-pekiştirme ister; 'bilakis' olumsuzlanan durumun tam tersini vurgular. A'daki 'çünkü' neden bildirir, uymaz; B/E anlam ilişkisini bozar; D'de ikinci boşluğa 'çünkü' gerekçe katar ama karşıtlık gerekir.
Bağlaç boşluklarında cümlenin iki yanı arasındaki mantıksal ilişkiyi (karşıtlık mı, neden mi) belirlemeden kulağa hoş geleni seçmek.
23.
"Başarılı bir belgesel, izleyiciye bilgi vermekle yetinmez; onu, anlatılan dünyanın bir parçası hâline getirir." Bu cümlenin yer aldığı paragrafın devamında aşağıdakilerden hangisinin ele alınması beklenir?
YanlışDoğru cevap: B — İzleyiciyi anlatılan dünyanın içine çeken belgesellere somut örneklerin
Cümle, iyi belgeselin izleyiciyi 'anlatılan dünyanın parçası' yaptığını öne sürer; bir paragrafın son/anahtar cümlesi bir sav ise devamı bu savı ÖRNEKLE/AÇIKLAMAYLA destekler. B doğrudan bu savı somutlar. A teknik donanıma, C tarihe, D ödüllere, E bütçeye kayarak öne sürülen düşünceyle bağ kurmaz.
Devamı tahmin ederken paragrafın savını değil, yalnızca 'belgesel' sözcüğünü izleyip konuyla ilgili görünen ama savı geliştirmeyen seçeneği seçmek.
24.
"Eleştirmen, yapıtı yargılayan değil, onu görünür kılan kişidir. İyi bir eleştiri, okuyanı 'haklıymış' dedirtmez; 'bunu neden ben fark etmedim' dedirtir. Bu yüzden eleştiri, yıkmaktan çok, gizli kalmış bir güzelliği açığa çıkarma sanatıdır." Bu parçada eleştiriyle ilgili asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Eleştirinin, yapıttaki fark edilmemiş değerleri okura sezdiren bir keşif olduğu
Üç cümle de eleştiriyi 'görünür kılma / gizli güzelliği açığa çıkarma / fark ettirme' ekseninde tanımlar; C bu ortak vurguyu karşılar. A 'yargılamak/kusur bulmak' derken parçanın açıkça reddettiği görüşü savunur. B 'haklıymış dedirtmez' cümlesiyle çelişir. D ve E parçada hiç değinilmeyen yargılardır.
Parçanın olumsuzladığı bir görüşü (eleştiri = yargılama/kusur bulma) ana düşünce sanmak; yazarın karşı çıktığı düşünceyi savunduğu düşünceyle karıştırmak.
25.
"Erken kalkmak, çoğu kişi için sıradan bir alışkanlık; oysa onu sürdürebilenler için gizli bir ayrıcalıktır. Henüz kimse uyanmadan geçen o sessiz saatlerde zihin, gün boyu üzerine yağacak uyaranlardan uzak, en berrak hâlindedir. İnsan o birkaç saatte hem yalnızca kendine ait bir alan bulur hem de güne başkalarından bir adım önde başlar." Bu parçaya getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: E — Erken Saatlerin Sağladığı Ayrıcalık
Başlık, parçanın bütününü ne daraltarak ne genişleterek karşılamalıdır. Parça baştan sona 'erken/sessiz saatlerin sağladığı berraklık ve öndelik' çevresinde döner; E bu bütünü karşılar. A 'zaman yönetimi' geneline taşıyarak konuyu genişletir; B parçada olmayan bir 'zarar' vurgusu ekler; C yalnızca bir ayrıntıya (sessizlik) daralır; D ise parçada hiç işlenmeyen 'uyku düzensizliği'ne kayarak konu dışına çıkar.
Başlığı seçerken paragrafın bütününü değil, içinde geçen tek bir sözcüğü (sessizlik) ya da çok geniş bir alanı (zaman yönetimi) ölçüt almak.
26.
"(I) Halk hikâyeleri, kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılmıştır. (II) Bu aktarım sırasında her anlatıcı, hikâyeye kendi döneminin izlerini katmıştır. (III) Böylece aynı hikâye, farklı yörelerde farklı biçimlerde yaşamıştır. (IV) Bugün bu hikâyelerin pek çok varyantının bulunması bundandır." Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
YanlışDoğru cevap: D — Halk hikâyelerinin yazıya geçirildiği ilk dönemin belirsizliği anlatılmıştır.
A (I. cümle), B (II. cümle), C (III. cümle) ve E (IV. cümle) parçadan doğrudan çıkarılabilir. D ise 'yazıya geçirilme dönemi/belirsizliği' hakkında parçada hiçbir bilgi yoktur; parça sözlü aktarımı konu alır, yazıya geçirmeye değinmez. Bu yüzden söylenemez olan D'dir.
'Sözlü aktarım' konusundan hareketle parçada geçmeyen 'yazıya geçirme' çıkarımını, mantıken ilişkili göründüğü için parçaya yüklemek.
27.
"Bir fotoğrafçı için asıl mesele, neyi çektiği değil, neyi kadrajın dışında bıraktığıdır. ----" Bu cümleyle başlayan paragrafın anlamca tutarlı sürebilmesi için devamında aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
YanlışDoğru cevap: B — Çerçevenin dışında bırakılan her ayrıntı, aslında kompozisyona verilen bilinçli bir karardır.
İlk cümlenin özü 'kadraj dışında bırakılan seçim önemlidir'. Tutarlı devam, bu 'dışarıda bırakma' fikrini açan cümledir; B, dışarıda bırakmanın bilinçli bir kompozisyon kararı olduğunu söyleyerek düşünceyi geliştirir. A ekipman netliğine, C maliyete, D-E ise fotoğraf tarihine/teknolojisine sapar; ilk cümledeki 'kadraj dışı seçim' fikrini sürdürmez.
Devam cümlesini seçerken ilk cümlenin anahtar fikrini (dışarıda bırakma bir seçimdir) değil, yalnızca 'fotoğraf' konu ortaklığını izlemek.
28.
"Dil, bir toplumun ortak hafızasıdır. Bir sözcüğün kaybolması, yalnızca bir sesin değil, o sesle birlikte yaşayan bir düşünme biçiminin de yok olması demektir." Bu parçadan aşağıdaki yardımcı düşüncelerden hangisi çıkarılamaz?
YanlışDoğru cevap: D — Dilin yozlaşması, en çok gençlerin yabancı sözcük kullanımından kaynaklanır.
A, B, C ve E parçadaki iki cümleden doğrudan çıkarılabilir yardımcı düşüncelerdir (dil = ortak hafıza; sözcük kaybı = düşünce kaybı). D ise 'yozlaşma nedeni' ve 'gençler/yabancı sözcük' gibi parçada hiç geçmeyen bir savı ileri sürer; çıkarılamaz. İstenen, çıkarılamayan olduğu için doğru cevap D'dir.
Konuyla ilgili görünen ama parçada dayanağı olmayan genel bir yargıyı (gençlerin dili yozlaştırması) metne dayalı çıkarımla karıştırmak.

Sık sorulanlar

KPSS Paragrafta Anlam konusundan ne çıkıyor?: Ana düşünce, yardımcı düşünce, konu, başlık ve paragraf yapısı.
Paragrafta Anlam sorularının çözümü var mı?: Var — bu sayfadaki her sorunun altında doğru cevap ve gerekçesi yazıyor, yanlış şıkların dayandığı hata da açıklanıyor.

28 soru — hepsi çözümlü

"Çeviri, bir dilden ötekine kelimeleri taşımak değildir. ----" Bu cümleyle başlayan bir paragrafın, ana düşünceyi tutarlı biçimde sürdürebilmesi için boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

"Bu yüzden usta bir müzisyen, sahneye çıkmadan önce yıllarca sessiz odalarda çalışmayı göze almıştır." Bu cümleyle biten bir paragrafın hemen öncesinde aşağıdakilerden hangisinin söylenmiş olması beklenir?

"Deneme, yazarın kendisiyle konuştuğu bir türdür; kesin yargılar sunmaz, ---- düşünmeye çağırır. Okuru bir sonuca zorlamaz, ---- onunla birlikte yolda yürür." Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

"Başarılı bir belgesel, izleyiciye bilgi vermekle yetinmez; onu, anlatılan dünyanın bir parçası hâline getirir." Bu cümlenin yer aldığı paragrafın devamında aşağıdakilerden hangisinin ele alınması beklenir?

"Bir fotoğrafçı için asıl mesele, neyi çektiği değil, neyi kadrajın dışında bıraktığıdır. ----" Bu cümleyle başlayan paragrafın anlamca tutarlı sürebilmesi için devamında aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

"Dil, bir toplumun ortak hafızasıdır. Bir sözcüğün kaybolması, yalnızca bir sesin değil, o sesle birlikte yaşayan bir düşünme biçiminin de yok olması demektir." Bu parçadan aşağıdaki yardımcı düşüncelerden hangisi çıkarılamaz?

Sık sorulanlar

Türkçe — diğer konular