KPSS Yazım Kuralları — Çözümlü Sorular

YanlışDoğru cevap: E — Toplantı 2023 yılının Nisan ayında Ankara'da yapılacaktı.

E'de bütün yazımlar doğrudur: özel ada gelen ekin kesme ile ayrılması (Ankara'da) ve ay adının büyük harfle yazılışı (Nisan) kurala uygundur. A'da "profösör" yanlış; doğrusu "profesör"dür. B'de gün adı burada özel bir tarihe bağlı olmadan genel kullanıldığından "perşembe" küçük yazılmalıdır. C'de "bir çok" bitişik yazılır: "birçok". D'de "yanlız" yanlıştır; doğrusu "yalnız"dır.

Öğrenci gün/ay adlarını her durumda büyük yazmayı ve 'birçok, yalnız' gibi sözcükleri yanlış hecelemeyi doğru sanıyor; ayrıca 'profesör' sözcüğünü yanlış yazıyor.

YanlışDoğru cevap: A — Ali de yarın toplantıya katılacak, üstelik sunumu da o yapacak.

A'da bağlaç olan "de" ve "da" ayrı yazılmış, "da o yapacak" doğru kurulmuştur; yanlış yoktur. B ve D'de "-ki" bulunma ekiyle sıfat türettiğinden bitişik yazılmalıdır (bahçedeki, masadaki); ayrı yazılması yanlıştır. C'de "sanıyordum da" bağlacı bağlamda gereksiz-hatalı kullanılmıştır. E'de bağlaç "de" ayrı yazılacakken "Ali'de" biçiminde kesmeyle bitişik yazılmıştır. Tek doğru yazım A'dadır.

"-ki" bağlacı ile "-ki" ekinin ayrımı yapılamayıp bulunma ekiyle gelen "-ki" ayrı yazılır sanılır.

YanlışDoğru cevap: B — Herkes gelmişti; yalnız o gelmemişti.

B doğru yazılmıştır: "yalnız" (yalnızca/ama anlamında bağlaç) ayrı, noktalı virgül yerinde kullanılmıştır. A'da "soruyu da" ayrı yazılmalı. C'de "çalışıyor musun" soru eki ayrı olmalı. D'de "gitmeyeceğine" olmalı (ünlü daralması yanlış). E'de "sevindiğimi" yerine yanlış çekim/dizilişle kurulmuş, ayrıca "ama" yeri düşürülünce anlam bozuk kalır; doğrusu B'dir.

Soru eki ve "da/de" bağlacının ayrı yazımı ile fiillerdeki ünlü daralması kuralları karıştırılır; her biri ayrı denetlenmelidir.

YanlışDoğru cevap: B — Yarın sabah sekizde Ankara’ya doğru yola çıkacağız.

B doğru yazılmıştır: özel ad (Ankara) büyük harfle ve kesme işaretiyle yazılmış, “sekizde” eki bitişik verilmiştir. A’da “2023’de” yanlıştır; sayının okunuşu ünsüzle bittiğinden “2023’te” olmalıdır. C’de “başlıyacak” yanlıştır; doğrusu “başlayacak”tır. D’de “Karadeniz’de ki” yanlıştır; sıfat yapan “-deki” bitişik yazılır: “Karadeniz’deki”. E’de belirli bir tarih olduğundan ay adı büyük yazılmalıdır: “29 Ekim 1923”.

Ünlü daralması (başlayacak→başlıyacak) ve ünsüz uyumuna göre ek seçimi (’de/’te) sık karıştırılır; ‘-de/-ki’nin ek mi bağlaç/sıfat mı olduğu da gözden kaçar.

YanlışDoğru cevap: A — Öğrenciler, 23 Nisan'ı büyük bir coşkuyla kutladı.

A'da yazım yanlışı yoktur; özel gün adı olan 'Nisan' özel ad sayıldığından '23 Nisan'ı' kesme işaretiyle doğru yazılmıştır. B'de unvan büyük harfle 'Ali Bey' yazılmalı ve unvana kesme gelmemelidir ('Ali Bey'in' yanlış). C'de belirtme eki ünsüz benzeşmesiyle sertleşmeli, '2024'te' yazılmalıdır ('2024'de' yanlış). D'de anlam 'Ankara'da (bulunma) hava soğuk' olduğundan '-da' bitişik ve kesmeyle 'Ankara'da' yazılmalıdır. E'de 'Bu güzel' ayrı yazılmalıdır ('Bugüzel' yanlış). Hatasız tek cümle A'dır.

Öğrenci 'Ankara da'yı bağlaç sanıp D'yi doğru sayar; oysa cümlede 'Ankara'DA (bulunma hâli) hava soğuk' anlamı olduğundan '-da' bitişik ve kesmeli yazılmalıdır. Hatasız tek cümle A'dır.

YanlışDoğru cevap: B — Duydum ki gelmişsin, üstelik yarınki uçağa da bilet almışsın.

B doğrudur: "Duydum ki"deki "ki" bağlaç olduğundan ayrı; "yarınki"deki "-ki" ilgi/sıfat eki olduğundan bitişik yazılmıştır. A'da "sabah ki" yanlıştır; "-ki" ilgi ekidir ve bitişik yazılmalıdır (sabahki). C'de "akşam ki" (doğrusu akşamki) ayrı yazılarak yanlıştır. D'de "halbu ki" (doğrusu halbuki) ayrı yazılmıştır. E'de "sanki ki" gereksiz ve yanlıştır (sanki tek sözcüktür). Tek tümüyle doğru cümle B'dir.

Bağlaç "ki" ayrı; ek "-ki" (yarınki, akşamki, sabahki, onunki) bitişik yazılır. "Halbuki, oysaki, sanki, mademki, belki" kalıplaşmış bitişik sözcüklerdir; öğrenci bunları "ki" bağlacı sanıp ayırır.

YanlışDoğru cevap: C — 2023'te yayımlanan kitap, kısa sürede çok satanlar arasına girdi.

C'de rakamla yazılan yıla getirilen çekim eki kesme işaretiyle doğru biçimde ayrılmıştır ('2023'te') ve cümlede başka bir yazım kusuru yoktur; doğru seçenek budur. A yanlıştır: özel ada bağlı unvan 'Hanım' büyük yazılmalıdır ('Ayşe Hanım'). B yanlıştır: 'yaptı' ile 'yalnız' arasında virgül gerekir ('...yanlış yaptı, yalnız o doğru cevapladı'). D yanlıştır: özel ad 'Karadeniz'e gelen çekim eki kesmeyle ayrılmalıdır ('Karadeniz'de'). E yanlıştır: 'galiba' bir cümleyi bağlayan söz olarak öncesinde virgül ister, ayrıca '-mış galiba' ile pekiştirilen ifadede noktalama eksikliği vardır; en yalın ve kurallı biçim C'dir.

Özel ada bağlı unvanların (Hanım, Bey, Paşa) büyük harfle yazılması ve özel adlara gelen çekim eklerinin kesmeyle ayrılması gözden kaçırılır.

YanlışDoğru cevap: D — Toplantı 2023'te İstanbul'da yapıldı ve saat 14.30'da başladı.

D doğru yazılmıştır: sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (2023'te), özel adlara gelen ekler kesmeyle ayrılır (İstanbul'da), saatlerdeki dakika ekleri kesmeyle yazılır (14.30'da). A'da "Prof. Dr." arasında boşluk gerekir. B'de dillere gelen ekler kesmeyle ayrılmaz (Türkçeyi). C'de "birkaç" bitişik yazılır. E'de sıra sayısı "3'üncü" biçiminde yazılmalıdır.

Dil adlarına (Türkçe) gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz; ancak sayı, tarih ve özel ad eklerinde kesme kullanılır.

YanlışDoğru cevap: B — Toplantıya birkaç dakika geç kaldığı için özür diledi.

B'de "birkaç" bitişik ve doğru yazılmıştır; tek doğru yazılmış sözcüğü içeren seçenek budur. A'da doğrusu "herkes", E'de "yalnız", C'de "sürpriz", D'de "şoför" olmalıdır (metinde "şöför" yanlış). Böylece yalnızca B savunulabilir tek doğru seçenektir.

"Birkaç" bitişik; "herkes, yalnız, sürpriz, şoför" sık yapılan yazım yanlışlarıdır (herkez, yanlız, süpriz, şöför).

YanlışDoğru cevap: D — Sınıfta ki gürültü dersi böldü.

D'de "sınıftaki" sözcüğündeki "-ki" aitlik ekidir ve bulunma ekiyle birlikte bitişik yazılmalıdır; "sınıfta ki" biçiminde ayrılması yanlıştır. A'da "ben de", B'de ikinci "da"lar, C'de "uğraştım da", E'de "sen de" bağlaç olduğu için doğru biçimde ayrı yazılmıştır; B'de "çantada/defterde" ekleri de doğru biçimde bitişiktir.

Aitlik eki '-ki'yi, ayrı yazılan bağlaç 'ki' ile karıştırmak.

YanlışDoğru cevap: D — Rüzgâr sabahtan beri Kuzeyden esiyordu.

D'de "kuzeyden" salt yön bildirdiği için küçük yazılmalıdır; büyük yazılması yanlıştır. B ve E'de yön adları coğrafi bölge/özel ad oluşturduğu için büyük (Doğu Anadolu, Güneydoğu Asya); A ve C'de salt yön bildirdikleri için küçük yazılması doğrudur.

Her yön adını coğrafi bölge sanıp büyük harfle başlatmak.

YanlışDoğru cevap: C — Bayramda Ayşe Abla bize uğradı.

C'de "abla" akrabalık adıdır ve unvan/lakap değildir; bu nedenle küçük yazılmalıdır: "Ayşe abla". A'da unvan özel ada bağlı olduğu için büyük (Doktor Ali Bey); B'de unvan özel ada bağlı olmadığından küçük (albay); D'de "Nene" akrabalık adı başa geçip lakaplaştığı için büyük (Nene Hatun). Bunlar doğrudur.

Özel addan sonra gelen her akrabalık adını unvan sanıp büyük yazmak.

YanlışDoğru cevap: A — Madem ki gelmeyecektin, neden söz verdin?

A'da "mademki" kalıplaşmış bir bağlaç olduğu için bitişik yazılmalıdır; "madem ki" biçiminde ayrılması yanlıştır. C'de "ki" bağlaç olduğu için ayrı; B'de "akşamki" aitlik eki bitişik; D'de "sanki" ve E'de "halbuki" kalıplaşmış bağlaçlar olarak bitişik yazılmıştır; bunlar doğrudur.

'mademki, halbuki, oysaki' gibi kalıpların bitişik yazıldığını bilmemek.

YanlışDoğru cevap: E — Yarın toplantıya gelecekmisin, yoksa evde mi kalacaksın?

E'de soru eki kendisinden önceki söze ayrı yazılmalıdır: "gelecek misin". "gelecekmisin" biçiminde bitişik yazılması yanlıştır (kişi eki -sin ise soru ekine bitişik kalır, doğru biçim "gelecek misin"). A'da "sen mi", B'de koşul anlamı katan "ısındı mı", C'de "tanıyabildin mi", D'de "bitirdin mi" soru eki doğru biçimde ayrı yazılmıştır.

Soru ekini kendisinden önceki söze bitişik yazmak (gelecekmisin).

YanlışDoğru cevap: D — Bahçedeki çimenler yem yeşil uzanıyordu.

D'de "yemyeşil" pekiştirmeli sıfat olduğu için bitişik yazılmalıdır; "yem yeşil" biçiminde ayrılması yanlıştır. A ve C ikileme oldukları için ayrı (yavaş yavaş, konu komşu); B ve E pekiştirme oldukları için bitişik (tertemiz, sapasağlam) doğru yazılmıştır.

Pekiştirmeli sıfatları ikileme sanıp ayrı yazmak.

YanlışDoğru cevap: A — Teklifini bir kez daha red etti.

A'da "reddetmek" örneğinde ünsüz türemesi (d>dd) olduğu için bitişik ve çift ünsüzle yazılmalıdır: "reddetti". "red etti" yanlıştır. B'de "hissettim", C'de "emretti" ses olayı nedeniyle bitişik; D'de "terk etti" ve E'de "hayran etti" ses olayı olmadığı için ayrı yazılmıştır; bunlar doğrudur.

Ünsüz türemesi olan birleşik fiilleri (reddetmek, affetmek) tek ünsüzle ve ayrı yazmak.

YanlışDoğru cevap: E — Öğrenciler KYK'nın yurtlarında kalıyor.

"KYK" harf harf "ke-ye-ke" okunur; son ses /e/ (ince) olduğundan ek ince ünlüyle gelmelidir: "KYK'nin". "KYK'nın" biçimi kalın ünlüyle geldiği için yanlıştır. A'da "TBMM'ye" (…me/e), B'de "TDK'nin" (…ke/e), C'de "cm'ye" (santimetre/e) okunuşa uygundur; D'de "NATO" bir sözcük gibi okunduğundan son ses /o/ ile kalın uyuma girerek "NATO'ya" doğru yazılmıştır.

Eki kısaltmanın okunuşundaki son sese göre değil, göze göre ünlü uyumuna sokmak.

YanlışDoğru cevap: B — Sınıfın halâ tahtasını silmemişler.

B'de "henüz" anlamındaki sözcük "hâlâ" biçiminde iki düzeltme işaretiyle yazılmalıdır; "halâ" yazımı hem yanlış hem de "hala (teyze)" ile karışır. A'da "kâr" (kazanç), C'de "rüzgâr", D'de "askerî" (askere ait), E'de "mahkûm" düzeltme işareti doğru kullanılmıştır.

'hâlâ' sözcüğündeki iki uzun ünlüyü işaretlememek, 'hala' ile karıştırmak.

YanlışDoğru cevap: B — İstanbul'lu arkadaşlarım tatile geldi.

B'de "-lı" yapım ekidir; özel ada gelen yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz: "İstanbullu" yazılmalıdır. A (Antalya'da), C (Atatürk'ün), D (Türkiye'nin), E (Ali'yle) çekim ekleri olduğu için kesmeyle ayrılması doğrudur.

Yapım eki (-lı, -li) alan özel adı da kesmeyle ayırmak.

YanlışDoğru cevap: B — Yarışmada 3.üncü olduğu için çok sevindi.

B'de sıra sayısı rakamla yazılırken ya yalnız nokta konur (3.) ya da kesme işaretiyle ek getirilir (3'üncü); ancak ikisi bir arada, "3.üncü" biçiminde hem nokta hem ek kullanılamaz. Bu yüzden B yanlıştır. A ve D'de büyük sayıların her sözcüğü ayrı yazılmış; C'de sıra sayısı rakam+nokta (15.), E'de yazıyla (beşinci) doğru gösterilmiştir.

Rakamla yazılan sıra sayısında hem nokta hem eki birlikte kullanmak (3.üncü); TDK'ye göre ya '3.' ya da '3'üncü' doğrudur.

YanlışDoğru cevap: E — Bu konuyu Türk Dil Kurumu bir genelgeyle duyurdu.

E'de kurum adının her kelimesi büyük yazıldığı için doğrudur: "Türk Dil Kurumu". A'da "Güneydoğu Anadolu" bölge adı büyük olmalı; B'de "Millî Eğitim Bakanlığı" kurum adı büyük olmalı; C'de "Kur'an" özel ad olarak büyük olmalı; D'de "Karadeniz" özel adı büyük olmalıdır. Bu dördü yanlış yazılmıştır.

Bölge, kurum ve özel adların baş harflerini küçük yazmak.

YanlışDoğru cevap: B — Yağmur öyle şiddetliydiki insanlar sığınacak yer aradı.

B'de "ki" bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır: "şiddetliydi ki". "şiddetliydiki" biçiminde bitişik yazılması yanlıştır. A'da "Duydum ki" bağlacı zaten ayrı ve doğru; C (yarınki), D (seninki/benimki), E (akşamki) seçeneklerindeki "-ki" ise aitlik ekidir ve bitişik yazılması doğrudur. Buradaki güçlük, bitişik yazılması doğru olan aitlik ekiyle, ayrı yazılması gereken bağlacı işlevine göre ayırt etmektir.

Bağlaç olan 'ki'yi, bitişik yazılan aitlik eki '-ki' sanıp bitişik yazmak.

YanlışDoğru cevap: A — Ankara'da da Meclis'in açılışı coşkuyla kutlandı.

A'da "Ankara'da" bulunma eki bitişik ve kesmeli, ikinci "da" bağlaç ayrı; "Meclis'in" özel adı büyük harfle ve kesmeyle yazılmıştır; her iki kural da doğrudur. B'de özel ad "İzmir" küçük yazılarak büyük harf hatası yapılmıştır. C'de "bende" (ben de) bağlacı bitişik yazılmış, de/da hatası vardır. D'de bölge adı "Karadeniz" küçük yazılarak büyük harf hatası yapılmıştır. E'de "sende" (sen de) bağlacı bitişik yazılarak de/da hatası yapılmıştır.

Bir cümlede yalnız tek kurala bakıp diğer yazım ölçütünü gözden kaçırmak.

YanlışDoğru cevap: C — Bahçedeki hanım eli çiçekleri açmıştı.

C'de bir çiçek türü olan "hanımeli" anlam kaymasıyla oluşmuş birleşik ad olduğundan bitişik yazılmalıdır; "hanım eli" ayrı yazımı yanlıştır. A'da "kahvaltı" (ses düşmesi: kahve altı), B'de "cumartesi", D'de "pazartesi", E'de "imambayıldı" kaynaşmış birleşik sözcükler olarak bitişik yazılmıştır; bunlar doğrudur.

Anlamca kaynaşmış bitki/yemek adlarını (hanımeli, aslanağzı) ayrı yazmak.