Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun hükmünde olduğundan TBMM’nin onayına gerek kalmadan yasa gücü kazanır ve kanunları yürürlükten kaldırabilir.

Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kararnameyle düzenlenemez.

Kanunla açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kararname ile kanun aynı konuda farklı hükümler içeriyorsa kanun hükmü esas alınır.

2017 Anayasa değişikliğiyle kurulan Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru DEĞİLDİR?

Cumhurbaşkanı, TBMM üyeleri arasından seçilmek ve milletvekilliği sıfatını korumak zorundadır.

Yürütme yetki ve görevi Cumhurbaşkanına aittir.

Başbakanlık makamı ve Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır.

Cumhurbaşkanı, yürütme alanına ilişkin konularda kararname çıkarabilir.

Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları kendisi atar.

Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminde olağanüstü hâl (OHAL) uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hiçbir biçimde TBMM denetimine tabi değildir.

OHAL ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

İlan edilen OHAL, aynı gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve TBMM'nin onayına sunulur.

OHAL süresi Cumhurbaşkanınca en fazla altı ay için ilan edilebilir.

TBMM, OHAL süresini değiştirebilir, kaldırabilir veya uzatabilir.

Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

Cumhurbaşkanı, TBMM içinden seçilir ve Meclise karşı sorumludur.

Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisini tek başına temsil eder.

Başbakanlık makamı bu sistemde bulunmamaktadır.

Aynı konuyu düzenleyen bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü ile bir kanun hükmü birbiriyle çelişirse hangisi uygulanır ve sonuç ne olur?

Kanun hükmü uygulanır; ayrıca TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz hâle gelir

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır, kanun ihmal edilir

Daha eski tarihli metin uygulanır

Çatışmayı Cumhurbaşkanı yorumlayarak çözer

Her ikisi de yürürlükten kalkar

Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinden biri DEĞİLDİR?

Bütçe kanunu dışında kanun teklif etmek

Üst düzey kamu yöneticilerini atamak

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak

TBMM'ce kabul edilen kanunları yayımlamak

Bakanları atamak ve görevden almak

İkinci döneminde görev yapan bir Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabilmesi hangi durumda mümkündür?

İkinci dönemde iken TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi hâlinde

Her koşulda yeniden aday olabilir

Anayasa Mahkemesinin izin vermesi hâlinde

Ayrı bir halkoylaması yapılması hâlinde

Hiçbir şekilde yeniden aday olamaz

Cumhurbaşkanının görev süresi dolmadan seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cumhurbaşkanı ve TBMM seçimleri birlikte yapılır

Yalnızca TBMM seçimi yenilenir

Yalnızca Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir

Hiçbir seçim yapılmaz, sistem askıya alınır

Yenileme kararını Anayasa Mahkemesi onaylar

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir TBMM üyesi bakan olarak atanırsa milletvekilliği sona erer

Göreve başlamadan önce TBMM'den güvenoyu almaları gerekir

Cumhurbaşkanı, bir bakanı ancak TBMM'nin onayıyla görevden alabilir

Yalnızca milletvekilleri arasından atanabilirler

Görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yalnızca adli yargıda yargılanırlar

Yürütme — Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Cumhurbaşkanının Seçimi

2017 değişikliğiyle yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına verilmiştir; Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır. Cumhurbaşkanı seçimi:

Halk tarafından doğrudan seçilir.
Görev süresi 5 yıldır ve bir kişi en fazla iki dönem seçilebilir.
Seçilme şartları: 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı.
Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday seçilir; ilk turda sağlanamazsa iki hafta sonra ilk iki aday arasında ikinci tur yapılır.

Cumhurbaşkanının partisiyle ilişiği kesilmez (yeni sistemin ayırt edici özelliği); göreve başlarken TBMM önünde and içer.

Dikkat: İkinci dönemde iken TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse, Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir. Bu istisnayı hatırla.

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri

Cumhurbaşkanı hem devlet başkanı hem de yürütmenin başıdır. Başlıca yetkileri:

Yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atamak ve görevden almak.
Üst düzey kamu yöneticilerini atamak, görevlerine son vermek.
Kanunları yayımlamak veya tekrar görüşülmek üzere geri göndermek.
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli görürse halkoyuna sunmak.
Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak.
TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek (bu durumda Cumhurbaşkanı ve TBMM seçimi birlikte yenilenir).
Başkomutanlığı temsil etmek, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kullanılmasına karar vermek.
Olağanüstü hâl ilan etmek (kararı aynı gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur).

Yürütmenin Ortak Yenilenmesi (Seçimlerin Yenilenmesi)

Yeni sistemde yasama ve yürütme birbirinin görev süresini etkiler:

TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Hangi organ karar verirse versin, hem Cumhurbaşkanı hem TBMM seçimi birlikte yenilenir. Yani biri feshedilirse diğeri de yenilenir.

SINAV İPUCU: Yeni sistemin mantığı: "Biri giderse ikisi birden gider." Cumhurbaşkanı Meclis'i tek başına, Meclis Cumhurbaşkanını tek başına feshedemez; yenileme kararı ikisini birden seçime götürür.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname çıkarabilir (m.104). Ancak CBK'nın kesin sınırları vardır:

CBK ÇIKARILAMAZ	Açıklama
Temel haklar alanı	Kişi hakları ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler kararnameyle düzenlenemez (sosyal-ekonomik haklarda sınırlı istisna)
Anayasada kanunla düzenlenmesi öngörülen konular	Anayasa "kanunla düzenlenir" diyorsa CBK çıkarılamaz
Kanunda açıkça düzenlenen konular	Konu zaten kanunla düzenlenmişse CBK çıkarılamaz

Çatışma kuralları:

CBK ile kanun aynı konuda farklı hüküm içerirse → KANUN uygulanır.
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa → CBK kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

CBK'lar Resmî Gazete'de yayımlanır ve yayımdan itibaren yürürlüğe girer; yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

SINAV İPUCU: "Kanun–kararname çatışmasında hangisi üstün?" → Kanun. Bu, en çok sorulan ayrımdır. CBK yürütmenin düzenleme aracıdır ama kanunun yerini alamaz.

OHAL Döneminde Yürütme

Olağanüstü hâlde Cumhurbaşkanı, OHAL'in gerekli kıldığı konularda CBK çıkarabilir. Bu kararnameler üç ay içinde TBMM'de görüşülür ve karara bağlanır; aksi hâlde kendiliğinden yürürlükten kalkar. Böylece yürütmenin olağanüstü yetkisi yasama denetimine bağlanmıştır.