II. Mahmut döneminde gerçekleştirilen; Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması (1826), Divan-ı Hümayun’un yerine nazırlıkların kurulması ve ilk resmî gazetenin çıkarılması gibi gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, bu dönem için öncelikle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Devlette merkezî otoriteyi güçlendirmeye yönelik bir yeniden yapılanmaya gidilmiştir.

Saltanat kaldırılarak yönetim biçimi tümüyle değiştirilmiştir.

Halkın yönetime doğrudan katılımını sağlayan bir meclis açılmıştır.

Devletin dış borçlanmaya son verdiği bir mali bağımsızlık dönemi başlamıştır.

Ordunun tamamen kaldırılarak askerlik görevinin sona erdirildiği görülmüştür.

İstanbul'un Fethi'nin (1453) aşağıdaki sonuçlarından hangisi "dünya tarihi" açısından bir dönüm noktası olarak değerlendirilir?

Orta Çağ'ın sona erip Yeni Çağ'ın başladığının kabul edilmesi.

Osmanlı'nın Anadolu'daki toprak bütünlüğünü sağlaması.

II. Mehmet'in "Fatih" unvanını alması.

İstanbul'un Osmanlı'nın başkenti hâline gelmesi.

Ayasofya'nın camiye çevrilmesi.

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek için ortaya atılan fikir akımlarından biri olan "Osmanlıcılık", en büyük darbeyi aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle almıştır?

1912-1913 Balkan Savaşları'nda Balkan uluslarının Osmanlı'ya karşı birleşmesi

1856 Islahat Fermanı'nın ilanı

1839 Tanzimat Fermanı'nın ilanı

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı

İstanbul’un 1453’te fethiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı Devleti’nin başkenti bu olayla birlikte doğrudan Bursa’ya taşınmıştır.

Bizans İmparatorluğu’na son verilmiştir.

Orta Çağ’ın kapanıp Yeni Çağ’ın başladığı bir dönüm noktası kabul edilir.

Fetih, II. Mehmet (Fatih) döneminde gerçekleşmiştir.

Surların aşılmasında büyük toplar ve gemilerin karadan yürütülmesi etkili olmuştur.

Osmanlı Beyliği'nin, kurulduğu coğrafyada hızla büyüyüp güçlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin dolaylı bir etkisi olduğu SÖYLENEMEZ?

Coğrafi Keşifler sonrası ipek ve baharat yollarının önem kazanması

Anadolu Selçuklu Devleti'nin Kösedağ Savaşı sonrası zayıflaması

Bizans'ın taht kavgaları ve sınır bölgesindeki otorite boşlukları

Bulunduğu uç bölgesinin gaza faaliyetleri için elverişli olması

İlhanlı hâkimiyetiyle Anadolu'da beyliklerin merkezi otoriteden uzaklaşması

İstanbul'un 1453'te fethedilmesinin aşağıdaki sonuçlarından hangisi, doğrudan DÜNYA tarihi açısından bir sonuç olarak değerlendirilir?

Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın başlaması

Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün sağlanması

Osmanlı'nın imparatorluğa dönüşme sürecinin hızlanması

Fatih'e 'İstanbul'un fatihi' unvanının verilmesi

Anadolu ile Rumeli toprakları arasındaki bağlantının güçlenmesi

1839 Tanzimat Fermanı ile 1856 Islahat Fermanı karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yalnızca Islahat Fermanı için söylenebilir?

Gayrimüslimlere devlet memuriyeti ve askerlik yolunun açılması

Can, mal ve namus güvenliğinin devletçe sağlanması

Vergilerin herkesten gelire göre alınması ilkesinin benimsenmesi

Padişahın kendi yetkisini bir fermanla sınırlaması

Kanun önünde tüm tebaanın eşit sayılacağının ilan edilmesi

1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın "Osmanlı'nın imzaladığı en ağır antlaşmalardan biri" sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kırım'a bağımsızlık verilerek Rusya'ya Ortodoksları koruma ve iç işlere karışma zemini sağlanması

Osmanlı'nın Balkanlar'daki tüm topraklarını kaybetmesi

Halifeliğin Rusya'ya devredilmesi

Boğazlar'dan geçiş hakkının tüm devletlere kapatılması

Mısır ve Suriye üzerindeki Osmanlı egemenliğinin son bulması

Türkiye Tarihi

Osmanlı Devleti (Siyasi) — Kuruluştan Dağılmaya Dönem-Olay-Antlaşma

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan (1299) yıkılışına (1922) kadar siyasi tarihini; padişah-olay-antlaşma eşleştirmesiyle, karıştırılan noktalar vurgulanarak kronolojik olarak özetler.

14 dk okuma · 6 bölüm

Kuruluş Dönemi (1299–1453)

Osmanlı Beyliği, Anadolu Selçuklu Devleti'nin Kösedağ Savaşı (1243) sonrası Moğol (İlhanlı) hâkimiyetine girip zayıflaması ve Bizans sınırındaki uç bölgesinde kurulan bir uç beyliğidir. Kayı boyuna dayanan beylik, Osman Bey döneminde bağımsızlığını pekiştirdi.

Koyunhisar (Bafeus) Savaşı (1302): Osman Bey'in Bizans ile yaptığı ilk meydan savaşıdır; kazanılması beyliğin Bizans'a karşı güçlendiğini gösterir.
Orhan Bey: Bursa fethedilip başkent yapıldı; ilk medrese (İznik) ve ilk düzenli ordu adımları atıldı. Rumeli'ye geçiş (Çimpe Kalesi, 1353) onun dönemindedir. Maltepe (Palekanon, 1329) zaferi de bu dönemdedir.
I. Murad: Rumeli'de fetihler; Sırpsındığı (1364) ve I. Kosova (1389) zaferleri. Savaş meydanında şehit düşen ilk Osmanlı padişahıdır. Tımar, kazasker, kapıkulu (yeniçerilik) kurumları gelişti.
Yıldırım Bayezid: Anadolu Türk birliğini büyük ölçüde sağladı; İstanbul'u kuşattı (Anadoluhisarı). Niğbolu (1396) ile Haçlı tehdidini kırdı. Ancak Ankara Savaşı (1402) ile her şey değişti.

Olay	Tarih	Padişah	Sonuç
Koyunhisar	1302	Osman Bey	Bizans'a karşı ilk zafer
I. Kosova	1389	I. Murad	Balkan hâkimiyeti; Murad şehit
Niğbolu	1396	Yıldırım	Haçlı ordusu bozguna uğradı
Ankara Savaşı	1402	Yıldırım	Timur'a yenilgi → Fetret Devri

Ankara Savaşı ve Fetret Devri (1402–1413)

Ankara Savaşı (1402), Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapıldı; Yıldırım yenilip esir düştü. Sonucunda:

Anadolu Türk birliği bozuldu, beylikler yeniden kuruldu.
İstanbul'un fethi yaklaşık 50 yıl gecikti.
Osmanlı'nın dağılma tehlikesi yaşandığı Fetret Devri (1402–1413) başladı; Yıldırım'ın oğulları taht kavgasına girdi.
I. Mehmed (Çelebi) taht kavgasını kazanarak devleti yeniden birleştirdi; bu yüzden "devletin ikinci kurucusu" sayılır.

Dikkat: Fetret Devri'nde Balkanlar'da toprak kaybı yaşanmadı; asıl çöz(ül)me Anadolu'daydı. Bunun nedeni Rumeli'deki tımar sistemi ve iskân siyasetiyle kurulan sağlam düzendir.

Yükselme: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni'ye (1453–1566)

II. Mehmed (Fatih): İstanbul'un Fethi (1453) ile Bizans'a son verildi; Osmanlı imparatorluk çizgisine geçti, çağ değiştiği kabul edilir (Ortaçağ'ın sonu, Yeniçağ'ın başı). Fatih ayrıca Karadeniz'i "Türk gölü" haline getirdi (Kırım'ın himayeye alınması, 1475).
Yavuz Selim (1512–1520): Önceliği Doğu ve Güney'e verdi.
- Çaldıran (1514): Safevi (Şah İsmail) ordusuna karşı zafer; Doğu Anadolu Osmanlı'ya katıldı.
- Turnadağ (1515): Dulkadıroğulları alındı.
- Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517): Memlük Devleti'ne son verildi; Suriye, Mısır, Hicaz alındı.
- Halifelik Osmanlı'ya geçti; kutsal emanetler İstanbul'a getirildi. Baharat/ipek yolları denetimi Osmanlı'ya geçti.
Kanuni Süleyman (1520–1566): Osmanlı en geniş ve en görkemli dönemini yaşadı.
- Belgrad (1521), Rodos (1522), Mohaç (1526) — Macaristan fethi.
- I. Viyana Kuşatması (1529): başarısız oldu (ilk Viyana kuşatması).
- Preveze Deniz Zaferi (1538): Akdeniz'de üstünlük (Barbaros).
- Fransa'ya kapitülasyonlar (1535): ilk kapitülasyonlar Kanuni döneminde dostluk/siyasi amaçlı, sürekli olmayan şekilde verildi; 1740'ta I. Mahmud döneminde sürekli hale getirildi.

Karıştırma uyarısı: Çaldıran = Safevi (İran), Mercidabık/Ridaniye = Memlük (Mısır/Suriye). Halifelik Ridaniye sonrası Yavuz'a geçmiştir, Çaldıran'la değil.

Duraklama: Sokullu Sonrası ve Karlofça (1579–1699)

Genel kabule göre duraklama, Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümü (1579) ile başlar. Bu dönemde:

İç isyanlar (Celali isyanları), tahta çocuk yaşta geçen padişahlar, saray entrikaları (kadınlar saltanatı) devleti sarstı.
Coğrafi Keşifler'in etkisiyle Akdeniz ticareti önemini kaybetti; kapitülasyonlar ekonomiyi bozdu.
IV. Murad ve Köprülüler kısmi toparlanma sağladı.
II. Viyana Kuşatması (1683) başarısızlıkla sonuçlandı; ardından Kutsal İttifak (Avusturya, Venedik, Lehistan, Rusya) Osmanlı'ya karşı savaştı.
Karlofça Antlaşması (1699): Osmanlı'nın ilk büyük toprak kaybıdır. Macaristan Avusturya'ya, Mora ve Dalmaçya Venedik'e, Podolya/Ukrayna Lehistan'a bırakıldı. Bu antlaşma duraklama devrinin sonu, gerileme devrinin başlangıcı kabul edilir.
Pasarofça (1718): Karlofça'yı izler; ardından Lale Devri (1718–1730) başlar.

Antlaşma	Tarih	Taraf	Önem
Karlofça	1699	Kutsal İttifak	İlk büyük toprak kaybı; gerileme başlangıcı
Pasarofça	1718	Avusturya-Venedik	Lale Devri'ne geçiş

Karıştırma uyarısı: Karlofça (1699) ile Pasarofça (1718) sıklıkla karıştırılır. Karlofça önce ve daha ağırdır; Pasarofça sonra gelir ve Lale Devri'ni başlatır.

Gerileme ve Dağılma (1699–1922)

Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Osmanlı-Rus savaşı sonunda imzalandı ve en ağır antlaşmalardan biridir. Kırım'a bağımsızlık tanınarak (dinî bakımdan halifeye bağlı bırakılıp) fiilen Rusya'nın nüfuzuna açıldı (1783'te Rusya ilhak etti). Rusya'ya kapitülasyonlar ve Ortodoks tebaayı koruma bahanesi (Osmanlı iç işlerine karışma zemini) verildi.
Nizam-ı Cedid → III. Selim: Batılı tarzda ilk kapsamlı askeri-idari yenilikler; Kabakçı isyanıyla son buldu.
II. Mahmud: Yeniçerilik kaldırıldı (Vaka-i Hayriye, 1826); merkeziyetçi reformlar. Yunanistan bağımsızlığı (1829/1832) onun döneminde kaybedildi.
Tanzimat Fermanı (1839): Abdülmecid döneminde ilan edildi (Mustafa Reşid Paşa). Can-mal-namus güvencesi, kanun önünde eşitlik vurgusu; padişahın yetkisini kendi rızasıyla sınırlamasıdır.
Islahat Fermanı (1856): gayrimüslimlere geniş haklar; Paris Antlaşması (1856) öncesi Avrupa baskısıyla ilan edildi (Kırım Savaşı sonrası).
I. Meşrutiyet (1876): II. Abdülhamid döneminde Kanun-i Esasi ilan edildi; ilk anayasa ve Mebusan Meclisi. 93 Harbi (1877–78 Osmanlı-Rus) bahanesiyle meclis kapatıldı.
II. Meşrutiyet (1908): İttihat ve Terakki baskısıyla anayasa yeniden yürürlüğe girdi; 31 Mart Olayı (1909) sonrası Abdülhamid tahttan indirildi.
Balkan Savaşları (1912–1913): Osmanlı Balkanlar'daki topraklarının çoğunu kaybetti; Londra (1913) ve Bükreş (1913) antlaşmaları. Edirne, II. Balkan Savaşı'nda geri alındı.

Antlaşma/Olay	Tarih	Padişah/Dönem	Önem
Küçük Kaynarca	1774	I. Abdülhamid	En ağır antlaşma; Kırım'a bağımsızlık, Rus himayesi
Tanzimat Fermanı	1839	Abdülmecid	Batılılaşmada dönüm noktası
Islahat Fermanı	1856	Abdülmecid	Gayrimüslim hakları; Paris öncesi
I. Meşrutiyet	1876	II. Abdülhamid	İlk anayasa (Kanun-i Esasi)
II. Meşrutiyet	1908	II. Abdülhamid	Anayasa yeniden; İttihat-Terakki
Balkan Savaşları	1912–13	V. Mehmed Reşad	Balkan toprakları kaybı

KPSS İpuçları ve Sık Karıştırılan Noktalar

Kösedağ (1243) Osmanlı'nın değil, Anadolu Selçuklu'nun Moğollara yenilgisidir; Osmanlı'nın kuruluşuna zemin hazırlar. "Osmanlı Kösedağ'da yenildi" ifadesi YANLIŞtır.
Ankara Savaşı (1402) → Fetret; taht kavgasını I. Mehmed bitirir.
Halifelik = Yavuz (Ridaniye 1517 sonrası), Çaldıran değil.
Karlofça (1699) = gerileme başlangıcı ve ilk büyük toprak kaybı; kuruluş/yükselme değil.
Küçük Kaynarca (1774): Kırım'a bağımsızlık + Ortodoks himayesi + kapitülasyon → en ağır antlaşma.
Tanzimat (1839) Abdülmecid; I. Meşrutiyet (1876) II. Abdülhamid; ikisini padişah bazında karıştırma.
Fermanlar padişahın yetkisini kendi isteğiyle sınırlar; anayasa (Kanun-i Esasi, 1876) ise yazılı/anayasal sınırlamadır.

Bu konudan 10 soru

Okuduğunu hemen sına — her sorunun çözümü altında.

10 sorudan 0 tanesi cevaplandıSkor: 0/10

1.
"Bu savaş, Osman Bey döneminde Bizans'a karşı kazanılan ilk meydan savaşı olup, yeni kurulan beyliğin sınır komşusuna karşı askeri üstünlük kazandığını göstermiştir." Yukarıda sözü edilen savaş aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: A — Koyunhisar (Bafeus) Savaşı
Koyunhisar (Bafeus) Savaşı (1302), Osman Bey'in Bizans ile yaptığı ilk büyük meydan savaşıdır ve kazanılması beyliğin Bizans karşısında güçlendiğini gösterir. Sırpsındığı (1364) ve I. Kosova (1389) I. Murad; Niğbolu (1396) Yıldırım; Maltepe (1329) Orhan Bey dönemine aittir.
Osman Bey dönemi zaferleri, Orhan Bey veya I. Murad dönemi Balkan zaferleriyle karıştırılır.
2.
II. Mahmut döneminde gerçekleştirilen; Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması (1826), Divan-ı Hümayun’un yerine nazırlıkların kurulması ve ilk resmî gazetenin çıkarılması gibi gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, bu dönem için öncelikle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
YanlışDoğru cevap: A — Devlette merkezî otoriteyi güçlendirmeye yönelik bir yeniden yapılanmaya gidilmiştir.
Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılıp yerine düzenli ordunun (Asakir-i Mansure-i Muhammediye) kurulması, Divan yerine nazırlıkların (bakanlıklar) oluşturulması ve resmî gazetenin çıkarılması, hep merkezî devlet yapısını modern ve denetlenebilir kılma amacını gösterir; yani merkezî otoriteyi güçlendiren bir yeniden yapılanmadır (A). Saltanat kaldırılmamış (B), halk meclisi açılmamış (C), mali bağımsızlık sağlanmamış (D) ve ordu tümüyle kaldırılmamıştır (E); Yeniçeri yerine yeni bir ordu kurulmuştur.
Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ‘ordunun kaldırılması’ sanılır; oysa yerine düzenli bir ordu kurulmuştur.
3.
İstanbul'un Fethi'nin (1453) aşağıdaki sonuçlarından hangisi "dünya tarihi" açısından bir dönüm noktası olarak değerlendirilir?
YanlışDoğru cevap: A — Orta Çağ'ın sona erip Yeni Çağ'ın başladığının kabul edilmesi.
İstanbul'un fethiyle Doğu Roma (Bizans) sona ermiş, bu olay tarihçilerce Orta Çağ'ın bitip Yeni Çağ'ın başlangıcı olarak kabul edilmiştir; bu, doğrudan dünya (evrensel) tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. B, C, D ve E ise ağırlıklı olarak Osmanlı iç/yerel tarihiyle ilgili sonuçlardır.
Fethin "dünya tarihi" ölçeğindeki sonucu çağ değişimidir; unvan/başkent/mabet değişimleri Osmanlı'ya özgü yerel sonuçlardır.
4.
Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek için ortaya atılan fikir akımlarından biri olan "Osmanlıcılık", en büyük darbeyi aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle almıştır?
YanlışDoğru cevap: B — 1912-1913 Balkan Savaşları'nda Balkan uluslarının Osmanlı'ya karşı birleşmesi
Osmanlıcılık; din ve milliyet farkı gözetmeksizin bütün Osmanlı uyruklarını "Osmanlı" üst kimliğinde birleştirmeyi amaçlıyordu. Balkan Savaşları'nda (1912-1913) Balkanlardaki Hristiyan uluslar (Sırp, Bulgar, Yunan, Karadağ) Osmanlı'ya karşı birleşince, farklı milletleri bir arada tutma fikri (Osmanlıcılık) fiilen çökmüştür; bu, akımın aldığı en büyük darbedir (B). Diğer seçenekler ıslahat/anayasal gelişmelerdir, akımı çökertmez.
Osmanlıcılığın çöküşü, gayrimüslim ulusların ayaklanıp/birleşip devletten kopmasıyla (özellikle Balkan Savaşları) somutlaşır. Öğrenci Tanzimat/Islahat'ı akımın başlangıcı sanıp yanlış yönlenir.
5.
İstanbul’un 1453’te fethiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
YanlışDoğru cevap: D — Osmanlı Devleti’nin başkenti bu olayla birlikte doğrudan Bursa’ya taşınmıştır.
İstanbul’un fethi Bizans’a son vermiş (A), Orta Çağ’ı kapatan bir dönüm noktası sayılmış (B), II. Mehmet döneminde gerçekleşmiş (C) ve fetihte büyük toplarla gemilerin karadan Haliç’e indirilmesi etkili olmuştur (E). Ancak fetihle başkent Bursa’ya değil, ilerleyen süreçte İstanbul’a taşınmıştır; “Bursa’ya taşınmıştır” ifadesi yanlıştır. Bu nedenle söylenemeyecek olan D’dir.
Fetihten sonra başkent Edirne’den İstanbul’a yönelmiştir; Bursa erken dönem başkentidir ve fetihle yeniden başkent olmamıştır.
6.
Osmanlı Beyliği'nin, kurulduğu coğrafyada hızla büyüyüp güçlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin dolaylı bir etkisi olduğu SÖYLENEMEZ?
YanlışDoğru cevap: D — Coğrafi Keşifler sonrası ipek ve baharat yollarının önem kazanması
Osmanlı'nın kuruluşu (1299) ve erken büyümesi 13. yüzyıl sonu-14. yüzyıldır. Coğrafi Keşifler ise 15. yüzyıl sonu-16. yüzyıl olayıdır; kuruluş dönemine dolaylı dahi etki edemez, hatta sonraki yüzyıllarda Akdeniz ticaret yollarının önemini AZALTMIŞTIR. Diğer seçenekler (Kösedağ sonrası Selçuklu'nun zayıflaması, Bizans'ın iç karışıklığı, uç bölgesi avantajı, İlhanlı etkisi) kuruluşa gerçek zemin hazırlayan etkenlerdir.
Coğrafi Keşifler'in tarihsel olarak kuruluştan çok sonra geldiği ve ticaret yollarını zayıflattığı göz ardı edilir.
7.
İstanbul'un 1453'te fethedilmesinin aşağıdaki sonuçlarından hangisi, doğrudan DÜNYA tarihi açısından bir sonuç olarak değerlendirilir?
YanlışDoğru cevap: B — Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın başlaması
A, C ve E Osmanlı Devleti'nin kendi iç/siyasi yapısına ilişkin (millî/devlet ölçekli) sonuçlardır; D ise kişisel/simgesel bir sonuçtur. Buna karşılık Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın açılması (B), yalnız Türk tarihini değil tüm insanlık tarihini ilgilendiren evrensel bir dönüm noktasıdır; bu yönüyle doğrudan DÜNYA tarihi açısından bir sonuçtur. Doğru yanıt B'dir.
Öğrenci 'imparatorluğa dönüşme' gibi büyük ölçekli görünen C'yi dünya sonucu sanır; oysa bu Osmanlı'ya özgüdür. Evrensel (dünya) sonucu, çağ değişimi olan B'dir.
8.
1839 Tanzimat Fermanı ile 1856 Islahat Fermanı karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yalnızca Islahat Fermanı için söylenebilir?
YanlışDoğru cevap: B — Gayrimüslimlere devlet memuriyeti ve askerlik yolunun açılması
Tanzimat Fermanı (1839) can-mal-namus güvenliği, vergide adalet ve kanun üstünlüğü gibi ilkeleri genel olarak tüm tebaa için getirmiştir (A, C, D, E bu fermanla da bağdaşır). Islahat Fermanı (1856) ise özellikle gayrimüslimlerin hukuki ve toplumsal konumunu iyileştirmeye yönelik olup, onlara devlet memuriyeti, askerlik (bedelli seçeneğiyle) ve okullara girme gibi somut haklar tanımasıyla Tanzimat'tan ayrılır. Bu nedenle B yalnızca Islahat Fermanı'na özgü bir düzenlemedir.
Her iki ferman da eşitlik vurgusu yapar; ancak gayrimüslimlere memuriyet ve askerlik yolunu açan somut hükümler Tanzimat'ta değil, Islahat Fermanı'nda yer alır.
9.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın "Osmanlı'nın imzaladığı en ağır antlaşmalardan biri" sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: B — Kırım'a bağımsızlık verilerek Rusya'ya Ortodoksları koruma ve iç işlere karışma zemini sağlanması
Küçük Kaynarca ile Kırım'a bağımsızlık verilmiş (dinî bakımdan halifeye bağlı bırakılarak fiilen Rus nüfuzuna açılmış, 1783'te Rusya ilhak etmiştir); ayrıca Rusya'ya kapitülasyonlar ve Ortodoks tebaayı koruma bahanesiyle iç işlere karışma zemini tanınmıştır. Bu yüzden en ağır antlaşmalardandır. Halifelik devri, Balkanlar'ın tamamen kaybı (Balkan Savaşları) ve Mısır/Suriye (Yavuz dönemi) bu antlaşmayla ilgisizdir.
Antlaşmanın ağırlığının nedeni toprak kaybından çok, Rusya'ya tanınan himaye/karışma hakkıdır; bu göz ardı edilir.
10.
Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara (İlhanlılar) yenilerek zayıfladığı ve böylece Anadolu'da uç beyliklerinin (Osmanlı dâhil) güçlenmesine zemin hazırlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
YanlışDoğru cevap: C — Kösedağ Savaşı
Kösedağ Savaşı (1243), Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara (İlhanlı) yenildiği savaştır; Selçuklu'nun çöküşünü hızlandırmış ve Osmanlı dâhil uç beyliklerinin bağımsızlaşmasına zemin hazırlamıştır. Malazgirt (1071) ve Miryokefalon (1176) Bizans'a karşı, Yassıçemen (1230) Harzemşahlar'a karşıdır.
Kösedağ'ın Osmanlı'ya değil Anadolu Selçuklu'ya ait bir yenilgi olduğu unutulur.