KPSS Turizm — Çözümlü Sorular

YanlışDoğru cevap: D — Afyonkarahisar (termal turizm)

Deniz turizmi yaz aylarına, kayak turizmi ise kış aylarına bağlı olduğundan bu merkezlerde (A, B, C, E) gelir belirli mevsimde yoğunlaşır ve dalgalanma yüksektir. Termal (kaplıca) turizmi ise sıcak su kaynaklarına dayandığından yılın her mevsimi yapılabilir; bu nedenle Afyonkarahisar gibi termal merkezlerde mevsimlik dalgalanma en azdır.

Öğrenci tüm turizm türlerini mevsime bağlı sanır; termal turizmin iklimden büyük ölçüde bağımsız olarak yıl boyu sürebildiğini göz ardı eder.

YanlışDoğru cevap: A — Pamukkale travertenleri – yalnızca kültür (tarih) turizmi

Pamukkale, travertenleri ve termal kaynaklarıyla öncelikle doğal ve termal (sağlık) turizmin değeri olup yanı başındaki Hierapolis ile kültür turizmini de içerir; ‘yalnızca kültür (tarih) turizmi’ demek yanlıştır (A). B, C, D ve E doğru eşleştirmelerdir: antik kentler kültür, dağlar kış, yaylalar doğa, kıyılar deniz turizmine kaynaklık eder.

Pamukkale’nin asıl değeri doğal/termal oluşumdur; bir merkez birden çok turizm türüne kaynak olabileceğinden ‘yalnızca’ ifadeleri dikkatli değerlendirilmelidir.

YanlışDoğru cevap: D — Termal turizm – kıyılardaki sıcak deniz suyu ve kumsallar

A, B, C, E doğru eşleştirmelerdir. Termal (kaplıca) turizmi kıyılardaki deniz suyuna değil, yer altından çıkan jeotermal (mineralli/sıcak) su kaynaklarına dayanır. ‘Kıyılardaki sıcak deniz suyu ve kumsallar’ deniz turizmini çağrıştırdığından D yanlıştır.

Öğrenci ‘termal’ sözcüğünü ‘sıcak deniz suyu’ ile ilişkilendirip termal turizmi deniz turizmiyle karıştırır.

YanlışDoğru cevap: C — Coğrafi konumundan kaynaklanan iklim, yer şekli ve jeolojik çeşitlilik

Türkiye'nin turizm çeşitliliğinin kaynağı doğal (fiziki) koşullardır: orta kuşak ve deniz etkisiyle uygun iklim (deniz turizmi), yüksek-engebeli arazi (kış/yayla), kırıklı-genç jeolojik yapı (termal), köprü konumu nedeniyle zengin tarihî miras (kültür). Nüfus, sanayi veya dış ticaret açığı bu çeşitliliğin nedeni değildir.

Turizm çeşitliliğini nüfus veya sanayi gibi beşeri etkenlere bağlamak; asıl neden konumdan gelen doğal koşul çeşitliliğidir.

YanlışDoğru cevap: B — Kapadokya (Nevşehir)

Volkanik tüflerin aşınmasıyla oluşan peribacaları, yer altı şehirleri ve kaya kiliseleri Kapadokya'ya (Nevşehir-Ürgüp-Göreme) özgüdür; bu yüzden doğa+kültür turizmini birleştirir. Pamukkale traverten/termal, Uludağ kış, Safranbolu tarihî konaklarıyla öne çıkar.

Peribacalarını Pamukkale travertenleriyle karıştırmak; ilki volkanik tüf aşınımı (Kapadokya), ikincisi sıcak su birikimidir.

YanlışDoğru cevap: C — Sanayi ürünü üretip ihraç etmeden, hizmet yoluyla ülkeye döviz kazandırması

Turizm, fabrika kurup mal üretmeden ve hammadde tüketmeden yabancı turistin harcamaları yoluyla döviz kazandırır; bu döviz girdisi mal ihracatına benzer biçimde ödemeler dengesine artı yazılır. Bu nedenle 'bacasız sanayi / görünmeyen ihracat' denir. Vergi muafiyeti veya ithalat artışıyla ilgisi yoktur.

Turizmi ihracat sayılamaz sanmak; oysa hizmet ihracatı olarak dövize/cari dengeye katkı verdiği için 'görünmeyen ihracat' denir.

YanlışDoğru cevap: B — Yaz mevsiminin yağışlı-kapalı geçmesi ve deniz suyunun daha serin olması

Deniz turizmi için sıcak, güneşli ve uzun bir yaz ile ılık deniz gerekir. Karadeniz'de yaz her mevsim yağış alması nedeniyle kapalı-serin geçer, deniz suyu daha soğuktur; bu iklim koşulları deniz turizmini sınırlar. Kıyının uzunluğu tek başına yeterli değildir; belirleyici olan iklimdir.

Kıyısı olan her yerin deniz turizmine uygun olacağını sanmak; asıl belirleyici iklim (güneşlenme, yaz kuraklığı, deniz sıcaklığı) koşullarıdır.

YanlışDoğru cevap: C — Yükseltinin fazla, kışın sert ve kar örtüsünün kalın ve uzun süreli olması

Kış (kayak) turizmi için kar örtüsünün kalın ve uzun süre yerde kalması gerekir. Doğu Anadolu yüksek ve karasal iklimli olduğu için kışlar uzun-sert geçer, kar geç erir; bu da kayak merkezleri için idealdir. Deniz, sanayi veya yaz turizmiyle ilgisi yoktur.

Kış turizmini kültür veya deniz gibi etkenlere bağlamak; belirleyici olan yükselti, karasal iklim ve kar örtüsü süresidir.

YanlışDoğru cevap: E — Genç ve kırıklı (faylı) jeolojik yapıya sahip olması

Termal (kaplıca) kaynakları, yer altındaki sıcak suyun kırık (fay) hatları boyunca yüzeye çıkmasıyla oluşur. Türkiye genç ve kırıklı bir jeolojik yapıya (aktif fay hatları) sahip olduğu için kaplıca bakımından zengindir. Denizler, iklim veya akarsu rejimi termal kaynağın nedeni değildir.

Termal kaynakları iklime bağlamak; oysa kaplıcalar jeolojik (fay/kırık) yapıyla ilişkilidir.

YanlışDoğru cevap: D — Turizm geliri her mevsim eşit dağıldığı için ekonomiye istikrarlı ve dalgalanmasız bir gelir sağlar

Türkiye'de deniz turizmi ağırlıklı olduğu için gelirler yaz aylarında yoğunlaşır; ayrıca kriz, salgın ve güvenlik olaylarına duyarlıdır. Bu yüzden turizm geliri mevsimlik ve dalgalı bir yapı gösterir; 'her mevsim eşit ve istikrarlı' ifadesi yanlıştır. Diğer seçenekler turizmin bilinen olumlu katkılarıdır.

Turizm gelirinin istikrarlı olduğunu sanmak; gelir mevsimlik yoğunlaşır ve dış etkenlere karşı kırılgandır.

YanlışDoğru cevap: E — Yaz aylarının serin, nemli ve yağışlı geçip yüksek kesimlerin yeşil kalmasıyla

Yayla turizmi, yaz sıcağından kaçıp serin-yeşil yüksek kesimlerde dinlenmeye dayanır. Karadeniz'de yaz ayları da yağışlı, nemli ve serin geçtiği için yüksek yaylalar yaz boyunca yeşil ve serin kalır; bu da yayla turizmini besler. Sert kış (B) kış turizmini, kurak yaz (A/D) ise farklı koşulları anlatır.

Yayla turizmini kış turizmiyle (kar) karıştırmak; yayla turizmi yaz aylarında serin-yeşil ortamda yapılır.

YanlışDoğru cevap: C — Pamukkale (Denizli) — termal ve kültür turizmi

Beyaz basamaklı travertenler, sıcak suyun kireç çökeltmesiyle oluşan Pamukkale'ye (Denizli) özgüdür; hemen yanındaki Hierapolis antik kenti kültür turizmini ekler. Böylece Pamukkale hem termal hem kültür turizmine hizmet eder. Traverten Kapadokya'nın peribacalarıyla karıştırılmamalıdır.

Travertenleri Kapadokya'nın volkanik peribacalarıyla karıştırmak; travertenler Pamukkale'de sıcak su çökelmesiyle oluşur.

YanlışDoğru cevap: B — Termal, kültür, kongre ve kış turizmi gibi mevsim dışında da işleyen türler

Deniz turizmi yaza sıkıştığı için gelirler yaz aylarında yoğunlaşır. Bunu 12 aya yaymanın yolu, kış boyunca da işleyen termal, kültür, kongre ve kış turizmini geliştirmektir. Yalnızca deniz veya yaz odaklı çözümler mevsimlik yoğunlaşmayı artırır, azaltmaz.

Mevsimlik yoğunlaşmayı yine yaz turizmini artırarak çözmeye çalışmak; çözüm, kış-termal-kültür-kongre ile turizmi 12 aya yaymaktır.

YanlışDoğru cevap: D — Tarihî ve kültürel mirasın zengin ve çeşitli olması

Güvenlik sorunları, salgınlar, çevre kirliliği ve ekonomik krizler turizmi olumsuz etkiler ve turist sayısını düşürür. Tarihî-kültürel mirasın zengin olması ise turizmi olumlu etkileyen, çekiciliği artıran bir faktördür; olumsuz değildir.

Çekici bir kaynağı (kültürel miras) olumsuz faktör sanmak; kültürel zenginlik turizmi besleyen olumlu bir etkendir.

YanlışDoğru cevap: B — Marmara Bölgesi

İstanbul (kültür/kongre), Bursa-Yalova (termal), Uludağ (kış) ve kıyı şeridi (deniz) tek bir bölgede toplanmıştır: Marmara Bölgesi. Bu nedenle Marmara, turizm türü çeşitliliği en yüksek bölgelerden biridir. Ege ve Akdeniz ağırlıklı deniz-kültür, Doğu Anadolu ise kış turizmiyle öne çıkar.

Çok türlü turizmi tek bir kıyı bölgesiyle sınırlamak; Marmara, İstanbul-Bursa-Uludağ-Yalova ile en çeşitli bölgedir.

YanlışDoğru cevap: D — Ayder (Rize) — deniz-kum-güneş turizmi

Ayder (Rize), Karadeniz'in yüksek kesimlerinde yer alan bir yayla merkezidir ve yayla turizmiyle öne çıkar; deniz-kum-güneş turizmiyle ilişkilendirilmesi yanlıştır. Diğer eşleştirmeler (Efes-kültür, Palandöken-kış, Mevlana-inanç, Afyon-termal) doğrudur.

Yüksek bir yayla merkezini (Ayder) deniz turizmiyle eşleştirmek; Ayder yayla turizmi merkezidir.

YanlışDoğru cevap: A — Turizm kaynaklarının korunmaması, uzun vadede turizmin kendi çekiciliğini yok etmesi (sürdürülebilirliğin bozulması)

Turizmin dayandığı kaynaklar (temiz deniz, doğal kıyı, tarihî/doğal SİT dokusu) bozulursa, yöre çekiciliğini yitirir ve turizm uzun vadede zarar görür. Bu, sürdürülebilir turizmin ihlalidir: kaynak tüketildiğinde turizm kendini besleyen zemini yok eder. Diğer seçenekler durumla tutarlı değildir.

Aşırı yapılaşmayı turizm için zararsız görmek; kaynak bozulması sürdürülebilirliği ve gelecekteki turizmi yok eder.

YanlışDoğru cevap: B — Akdeniz ve Ege kıyıları

Deniz-kum-güneş turizmi, uzun ve sıcak yaz, güneşli gökyüzü ve ılık deniz isteyen türdür. Bu koşulların en iyi sağlandığı Akdeniz (Antalya) ve Ege (Muğla-İzmir) kıyıları, Türkiye deniz turizmi gelirinin büyük bölümünü karşılar. Karadeniz yağışlı-serin yazı, iç bölgeler ise denizsizliği nedeniyle bu türe uygun değildir.

Deniz turizmini Karadeniz kıyısıyla ilişkilendirmek; deniz-kum-güneş turizmi Akdeniz ve Ege kıyılarında yoğunlaşır.